Żółtlica (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żółtlica
Ilustracja
Morfologia (żółtlica drobnokwiatowa)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj żółtlica
Nazwa systematyczna
Galinsoga Ruiz & Pav.
Prodr. 110. t. 24. Oct (prim.) 1794[2]
Typ nomenklatoryczny
Galinsoga parviflora Cav.[2]
Synonimy
  • Adventina Raf.
  • Stemmatella Wedd. ex Benth.[3]

Żółtlica, żółtliczka[4] (Galinsoga Ruiz & Pav.) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Obejmuje około 15 gatunków pochodzących ze strefy klimatu umiarkowanego i subtropikalnego Ameryki Południowej i Środkowej, niektóre gatunki rozprzestrzeniły się na świecie. W Polsce dwa gatunki są pospolitymi chwastami w uprawach[4]. Nazwa naukowa upamiętnia Mariano Martíneza de Galinsogę (1766–1797) – nadwornego lekarza i dyrektora Królewskiego Ogrodu Botanicznego w Madrycie[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne o wyprostowanej łodydze, osiągające od kilku cm do ponad 60 cm wysokości[5].
Liście
Naprzeciwległe i ogonkowe. Blaszka liściowa naga do gęsto owłosionej, lancetowata do szerokojajowatej, na brzegu piłkowana[5].
Kwiaty
Zebrane w główki o średnicy od nieco ponad 2 mm do 6 mm średnicy. Korony kwiatów języczkowatych od białych do różowych, kwiaty rurkowate z koroną żółtą[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj Galinsoga jest blisko spokrewniony z rodzajami Sabazia Cassini i Alloispermum Willdenow z Ameryki Południowej. Rodzaj Galinsoga w szerszych ujęciach bywa łączony z przedstawicielami rodzajów Sabazia i Alloispermum[5].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funk w 2002[6], z późniejszymi uzupełnieniami[7]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Galinsoga należy do plemienia Millerieae Bentham, podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podplemię Galinsoginae Benth. & Hook.f., rodzaj żółtlica (Galinsoga Ruiz & Pav.)[8].

Gatunki flory Polski[9]
Inne gatunki[10]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-29].
  4. a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1054. ISBN 83-214-1305-6.
  5. a b c d e Galinsoga Ruiz & Pavón (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-07-06].
  6. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  7. B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Galinsoga (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
  9. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  10. Galinsoga. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-06-28].