Żółw ozdobny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żółw ozdobny
Trachemys scripta[1]
(Schoepff, 1792)
Ilustracja
Trachemys scripta trostii
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady / zauropsydy
Rząd żółwie
Rodzina żółwie błotne
Rodzaj Trachemys
Gatunek żółw ozdobny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Mapa występowania żółwia ozdobnego na terenie Stanów Zjednoczonych

     T.s. ssp. elegans

     T.s. ssp. scripca

     T.s. ssp. troostii

Żółw ozdobny (Trachemys scripta) – gatunek gada z podrzędu żółwi skrytoszyjnych z rodziny żółwi błotnych, a w dawnym, szerszym znaczeniu grupa gatunków i podgatunków, tzw. Trachemys scripta complex. Żółwie ozdobne są popularnymi zwierzętami terrarystycznymi.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania żółwi ozdobnych Trachemys scripta (sensu lato) obejmuje obszary na południe od Wielkich Jezior przez Amerykę Środkową po Wenezuelę w Ameryce Południowej. W znaczeniu zaproponowanym przez Seidela (zobacz niżej) do gatunku Trachemys scripta zaliczane są formy występujące w Stanach Zjednoczonych. W Polsce do potrzeb opracowania procedury oceny ryzyka negatywnego oddziaływania inwazyjnych i potencjalnie inwazyjnych gatunków obcych opracowano mapę zasięgu tego gatunku[3].

Opis gatunku[edytuj | edytuj kod]

Żółw ozdobny jest gatunkiem stosunkowo dużym – długość karapaksu samic osiągać może 30 cm (samce są mniejsze). Po obu stronach głowy, za oczami, widoczne są wyraźne paski koloru czerwonego, pomarańczowego lub żółtego. Na karapaksie występuje delikatny kil (ostro zakończony wyrostek skórny). Tylne tarczki brzegowe są lekko ząbkowane. Na dolnej części tarczek brzeżnych oraz na moście łączącym karapaks z plastronem zazwyczaj występują ciemne znaczenia.Plastron jest koloru żółtego i może być ozdobiony wzorem lub nie. Kolor skóry mieści się w palecie od zieleni przez oliwkowy do brązowego, przy czym niezależnie od koloru występują na niej żółte paski. Szyja i nogi są mocno paskowane[3].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tego gatunku wyróżniano liczne podgatunki oraz mieszańce. Wielu badaczy określa obecnie nazwą Trachemys scripta całą grupę blisko spokrewnionych gatunków (ang. T. scripta complex). Michael E. Seidel przeprowadził w 2002 badania relacji pokrewieństwa pomiędzy przedstawicielami tej grupy i zaproponował nową klasyfikację rodzaju Trachemys.

Na terenie Stanów Zjednoczonych wyróżniono trzy podgatunki Trachemys scripta:

Trachemys scripta troostii

Inne podgatunki wyróżniane przez różnych autorów i ich nowe nazwy:

Inwazyjny gatunek obcy[edytuj | edytuj kod]

Gatunek obcy, występujący na obszarze Polski w środowisku przyrodniczym, niezadomowiony[4]. Na podstawie rozporządzenia nr 1143/2014 został wpisany na listę inwazyjnych gatunków obcych uznanych za stwarzające zagrożenie dla Unii. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych, weszło w życie 1 stycznia 2015 r. i jest stosowane bezpośrednio w krajach członkowskich UE. [5]

Na terenie Polski gatunek uznany za inwazyjny gatunek obcy[6]. Ujęty w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym[7]. W związku z tym, wwiezienie do Polski żółwia z tego gatunku wymaga zgody Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, natomiast przetrzymywanie, hodowla, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży i zbywanie wymaga zgody Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (art. 120)[8].

Główną przyczyną wnikania żółwi ozdobnych do środowiska przyrodniczego w Polsce jest celowe wypuszczanie hodowanych osobników przez właścicieli. Na mniejszą skalę dochodzi zapewne także do ucieczek, zwłaszcza osobników przetrzymywanych poza pomieszczeniami zamkniętymi.[9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Trachemys scripta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Trachemys scripta. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b B. Kala, B. Gorzkowski, W.Solarz, (2018) Ankieta oceny stopnia inwazyjności gatunku Żółw ozdobny (Trachemys scripta) w Polsce, na podstawie protokołu Harmonia + PL – procedura oceny ryzyka negatywnego oddziaływania inwazyjnych i potencjalnie inwazyjnych gatunków obcych w Polsce. Źródło: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. http://projekty.gdos.gov.pl/files/artykuly/126902/Trachemys-scripta_KG_WWW_icon.pdf, 27 stycznia 2020.
  4. B. Kala, B.Gorzkowski, W. Solarz., (2018). Ankieta oceny stopnia inwazyjności gatunku Żółw ozdobny (Trachemys scripta) w Polsce, na podstawie protokołu Harmonia + PL – procedura oceny ryzyka negatywnego oddziaływania inwazyjnych i potencjalnie inwazyjnych gatunków obcych w Polsce. Źródło: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [https://www.projekty.gdos.gov.pl/igo%5D, 27 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-27].
  5. Invasive Alien Species - Environment - European Commission, ec.europa.eu [dostęp 2020-01-27].
  6. Alien species in Poland, www.iop.krakow.pl [dostęp 2020-01-27].
  7. Dz.U. z 2011 r. nr 210, poz. 1260
  8. Dz.U. z 2020 r. poz. 55
  9. B. Kala i inni, Program postępowania z inwazyjnymi gatunkami żółwi na terenie Polski; opracowanie: Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra” na zlecenie: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Poznań 2015 s. 41, 27 stycznia 2020.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dewey, T. & T. Kuhrt: Trachemys scripta (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2002. [dostęp 12 października 2008].
  2. Trachemys scripta (THUNBERG, 1792) (ang.). The Reptile Database. [dostęp 6 września 2010].
  3. Seidel Michael E., Taxonomic Observations on Extant Species and Subspecies of Slider Turtles, GenusTrachemys. Journal of Herpetology, Vol. 36, No. 2. (Jun., 2002), pp. 285-292. (format pdf) (en)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]