Żałobnica żółtosterna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żałobnica żółtosterna
Zanda funerea[1]
(Shaw, 1794)
Samiec
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina kakaduowate
Podrodzina żałobnice
Rodzaj Zanda
Gatunek żałobnica żółtosterna
Synonimy
  • Calyptorhynchus funereus
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Żałobnica żółtosterna (Zanda funerea) – gatunek dużego ptaka z rodziny kakaduowatych, podrodziny żałobnic. Występuje w południowo-wschodniej Australii i na Tasmanii. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał George Shaw w 1794 na podstawie holotypu z Nowej Południowej Walii. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Psittacus funereus[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza żałobnicę żółtosterną w rodzaju Calyptorhynchus; wyróżnia 3 podgatunki[4]. Gatunek bywa również umieszczany w rodzaju Zanda[3].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 55[3]–68[6] cm; masa ciała 610–900 g[3]. Jest to stosunkowo duża papuga z długim ogonem i szerokimi skrzydłami[7]. Większość upierzenia czarna[6]. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. Pokrywy uszne żółte. Na ogonie widoczne są żółte pola, czystszej barwy u samców. Samce mają różową obrączkę oczną, samice zaś ciemnoszarą. Do tego wyróżniają się jaśniejszym dziobem[7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Żałobnice żółtosterne występują w różnorodnych środowiskach, w tym zadrzewieniach eukaliptusów, na wrzosowiskach, wśród roślinności subalpejskiej, na plantacjach sosen kalifornijskich (Pinus radiata)[8] i, sporadycznie, na obszarach miejskich[6]. Ptaki podgatunku nominatywnego żywią się głównie nasionami i larwami owadów[3], w szczególności larwami żerującymi na martwym drewnie (np. Meyriccia latro[7]), które wykrywają nasłuchując[6]. Żerują głównie w koronach drzew. Prócz wspomnianego pokarmu żałobnice żółtosterne jedzą również nasiona traw, nektar, pyłek kwiatowy, owoce oraz świeże pączki liściowe[8]. Są to głośne ptaki. Typowy głos to wysokie zawodzenie brzmiące jak kee-ow, kee-ow, kee-ow (zapis w transkrypcji anglojęzycznej). Podobnie jak inne kakadu, żałobnice żótłosterne to ptaki długowieczne, w niewoli dożywające 40 lat[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

W północnej Australii okres lęgowy trwa od kwietnia do czerwca, w północnej Nowej Południowej Walii – od czerwca do maja, a w południowej Nowej Południowej Walii – od kwietnia do lutego[3]. Ptaki z półwyspu Eyrego gniazdują od listopada do lutego[7]. Oba ptaki z pary budują gniazdo. Znajduje się ono w pniu wysokiego, dojrzałego drzewa; wyściełane jest wiórami drzewnymi[6]. Zniesienie liczy zwykle 2 jaja, składane zwykle w odstępie 4–7 dni[7]. Skorupka biała, o eliptycznym kształcie. W literaturze podawane był wymiary jaj dla ptaków obydwu podgatunków: 48,6 na 40,6 mm i 46,0 na 37,8 (Z. f. funerea) oraz 47,3 na 34,2 mm i 47,0 na 34,5 mm (Z. f. xanthanota)[8]. Drugie jajo zwykle jest mniejsze od pierwszego. Zwykle przeżywa tylko jedno pisklę. Inkubacja trwa 28–31 dni; wysiaduje tylko samica. Młodymi zajmują się i samiec, i samica. Młode otrzymują pokarm wcześnie rano i późnym popołudniem. Opierzają się po blisko 3 miesiącach życia, kiedy ważą 600-700 g. Do osiągnięcia wieku 12–18 miesięcy są jeszcze karmione przez rodziców. Dojrzałe płciowo stają się po 2 lub 3 latach życia[7].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje żałobnicę żółtosterną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2017). BirdLife International ocenia trend populacji jako stabilny ze względu na brak widocznych zagrożeń[9]. Żałobnice żółtosterne są stosunkowo rzadkie w hodowlach. W Europie pojawiły się po raz pierwszy w 1880, kiedy dwa ptaki dotarły do Ogrodu Zoologicznego w Berlinie. Pojawiały się później w innych placówkach, m.in. w Antwerpii (jeden ptak, 1973), Londynie (lata 30. i 50. XX wieku), Alphen aan den Rijn, Veldhoven (na początku XXI wieku) i Paignton. W 2018 spośród europejskich parków i ogrodów papugi te trzymano jedynie w Loro Park – zarówno żałobnice żółtosterne, jak i żółtouche (te jednak poza stałą ekspozycją). Po raz pierwszy w niewoli ptaki tego gatunku rozmnożono w Sydney w 1963[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zanda funerea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Zanda funerea. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g h i Rowley, I.: Yellow-tailed Black-cockatoo (Zanda funerea). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 23 lutego 2017].
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Parrots & cockatoos. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 23 lipca 2017].
  5. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Calyptorhynchinae Bonaparte, 1853 - żałobnice (wersja: 2015-09-06). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 23 lutego 2017].
  6. a b c d e f Yellow-tailed Black Cockatoo, Calyptorhynchus funereus. Parks & Wildlife Service. [dostęp 23 lutego 2017].
  7. a b c d e f Way, S. L. & van Weenen, J.: Eyre Peninsula Yellow-tailed Black-Cockatoo Calyptorhynchus funereus whitei Regional Recovery Plan. Department for Environment and Heritage, 2008.
  8. a b c d Tomasz Doroń. Żałobnica żółtosterna. „Nowa Exota”. 3/2018. s. 2–6. ISSN 8962 1214 8962. 
  9. Yellow-tailed Black-cockatoo Zanda funerea. BirdLife International. [dostęp 23 lutego 2017].