Żabianka (Gdańsk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Deptak na Żabiance
Ul. Pomorska na Żabiance
Żabianka od strony Przymorza
Galeria rzeźby Alfonsa Łosowskiego nad Potokiem Oliwskim
Zieleń pomiędzy budynkami

Żabianka (kaszb. Żabiónka, niem. Poggenkrug)[1] – część gdańskiej dzielnicy administracyjnej Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia.

Położenie[edytuj]

Żabianka położona jest nad Potokiem Oliwskim, na północnym krańcu Gdańska, graniczy z sopockim osiedlem Karlikowo. Od wschodu graniczy z innymi częściami dzielnicy administracyjnej: Osiedlem Wejhera i Osiedlem Tysiąclecia. Od południa graniczy z Przymorzem Małym a od zachodu z dzielnicą Oliwa.

Historia[edytuj]

Dawne nazwy: Frischwasser (XVIII wiek), Poggenkrug (1874, 1938)[2].

Najwcześniejsze dzieje osadnictwa na terenie Żabianki sięgają prawdopodobnie XVII/XVIII wieku. Wtedy to istniał na tych terenach staw, zwany Żabim Stawem. Powstała nad nim osada, która w niemieckich przekazach nosiła nazwę Poggenkrug – po polsku Żabia Karczma. Obecna nazwa powstała od pierwszego członu nazwy stawu – przymiotnika Żabi, po dodaniu doń popularnego ówcześnie formantu toponimicznego -anka. Osada była niewielkich rozmiarów, jednakże istniała tu gospoda. Od niej bierze nazwę ulica Gospody, która przebiega przez miejsce jej lokalizacji[3].

Na terenie osiedla, przy ulicy Pomorskiej 94, nad stawem zasilanym przez Potok Oliwski, znajduje się zabytkowy młyn, tzw. Dwór Günthera (niem. Günthershof). W tym budynku 7 października 1697 roku ze swoimi polskimi stronnikami spotkał się brat Ludwika XIV, książę Conti Franciszek Ludwik Burbon, wybrany 27 czerwca sejmie elekcyjnym na króla polski[4].

Znajdowały się tu pola na gruntach wsi Jelitkowo (1794) oraz karczma na gruntach Jelitkowa (XIX wiek)[2].

Żabianka została włączona w granice administracyjne Gdańska w 1926[2].

Spółdzielnia Mieszkaniowa Osiedle Młodych przystąpiła w 1966[5] do budowy osiedla przy ul. Pomorskiej i ul. Wejhera. Osiedle, posiadające cechy wielkiego zespołu mieszkaniowego, powstało na początku lat 70. XX wieku. W połowie lat 70. został otwarty przystanek Szybkiej Kolei Miejskiej Gdańsk Żabianka; pierwotnie planowaną nazwą przystanku była Gdańsk Bitwy Oliwskiej[6]. Dziś przystanek nosi nazwę Gdańsk Żabianka-AWFiS.

W okresie PRL na osiedlu znajdował się szybowiec IS-4 Jastrząb - przedstawiciel pierwszej powojennej serii polskich szybowców akrobacyjnych, stacjonujący wcześniej na lotnisku we Wrzeszczu; a także dekoracyjna gwiazda[7].

W latach 2009-2010 została zbudowana Wieża Leszka Białego, jedenastokondygnacyjny budynek wielorodzinny przy ul. Chłopskiej[8].

Mieszkańcy[edytuj]

Obecnie mieszkańcy osiedla "Żabianka" zasiedlają 4 210 mieszkań w 34 budynkach. Spółdzielnia prowadzi klub osiedlowy "Feluka". Krajobraz Żabianki w 1992 wzbogacił kolejny, 11-kondygnacyjny blok ze 168 mieszkaniami, wybudowany przy ul. Pomorskiej 13, gdzie wcześniej mieściła się fabryka lamp „Polam”.

Miejscem spotkań mieszkańców jest szeroki deptak łączący skrzyżowanie ulicy Pomorskiej z Chłopską z przystankiem SKM Gdańsk Żabianka-AWFiS. Na terenie osiedla znajduje się wiele punktów handlowo-usługowych, dwa ośrodki zdrowia, Wyższa Szkoła Zarządzania, a także przedszkola, szkoły, kilka boisk oraz place zabaw.

Komunikacja[edytuj]

Osiedle od południa ogranicza ul. Pomorska. Poruszają się po niej tramwaje oraz autobusy miejskie.

Znajduje się tu także przystanek SKM Gdańsk Żabianka-AWFiS.

Obiekty[edytuj]


Przypisy

  1. F. Lorentz, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  2. a b c Jednostki morfogenetyczne Gdańska
  3. O żabach i niedźwiedziach, czyli skąd się wzięły dziwne nazwy. trojmiasto.pl, 16 grudnia 2009.
  4. Tadeusz T. Głuszko, Król-elekt u bram miasta, „30 Dni: Gdańsk-Sopot-Gdynia-Pomorze”, 6(128), s. 36-37, ISSN 1506-6487.
  5. Piotr Celej Żabianka jako modelowe osiedle PRL. Odwiedza ją towarzysz Gierek [dostęp 02.02.2014]
  6. Historia Oliwy. trojmiasto.pl. [dostęp 2016-08-24].
  7. Piotr Celej Tych miejsc już nie ma. Mała architektura blokowisk z czasów PRL [dostęp 15.11.2013]
  8. Wieża Leszka Białego. inpro.com.pl. [dostęp 2016-08-24].
  9. LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE "Collegium Gedanense". cg.gda.pl.
  10. Zespół Szkół Sportowych i Ogólnokształcących im. Janusza Kusocińskiego. zssio.eu.
  11. Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego Nr 8 w Gdańsku. zkpig8.pl.