Żabiru amerykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żabiru amerykański
Jabiru mycteria[1]
(Lichtenstein, 1819)
Żabiru amerykański
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd bocianowce
Rodzina bociany
Rodzaj Jabiru[2]
Hellmayr, 1906
Gatunek żabiru amerykański
Synonimy
  • Ciconia mycteria Lichtenstein, 1819[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Żabiru amerykański, żabiru argentyński (Jabiru mycteria) – gatunek ptaka z rodziny bocianów (Ciconiidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Jabiru[5]. Występuje w Ameryce Środkowej i Południowej. Spotykany w Pantanalu, jest też uważany za jego symbol[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest najwyższym ptakiem latającym w Ameryce południowej i Centralnej, często osiągającym tę samą wysokość, co znacznie cięższe i nielotne nandu szare. Dorosły osobnik może ważyć od 4.3 kg do 9 kg, osiągać długość ciała 120–140 cm i rozpiętość skrzydeł od 2.3 m do 2.8 m[7]. Jest drugim co do rozpiętości skrzydeł po kondorze wielkim[8]. Upierzenie białe z nagą, ciemnoniebieską szyją i głową. Bardzo duży dziób (25-35 cm), o czarnej barwie i ostro zakończony. Samice mają dzioby mniejsze i bardziej zakrzywione[9].

Upierzenie jest w większości białe, ale głowa i szyja są go pozbawione[8], z wyjątkiem małej kępki srebrnoszarych piór na potylicy[9]. U podstawy czarnej szyi, możemy zaobserwować czerwony rozciągliwy worek[8]. Na mostku występuje owalny płat nagiej skóry, zwykle zakrytej piórami, staje się widoczny wtedy, gdy ptak stoi wyprostowany[9]. Płcie są podobne z wyglądu, choć samce są większe. Pomimo tego, że wydaje się niezgrabny żabiru jest pełnym wdzięku lotnikiem[8].

Średnie wymiary
  • Wysokość - 140 cm
  • Rozpiętość skrzydeł - 260 cm
  • Waga 4,3- 9 kg[8]

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

W locie szyja wyciągnięta z widocznymi wypukłościami wzdłuż jej dolnej części, utworzonymi przez luźne płaty skóry gardła. Uderzenia skrzydłami są dość wolne (ok. 180/min). Po pierwszych 5-8 uderzeniach przez chwilę szybuje. W ciągu dnia unosi się na ciepłych prądach powietrza[9].

Zwyczaj powitalny

Dwa żabiru siedzą na gnieździe zwrócone do siebie. Szyje trzymają wyciągnięte i głośno klekoczą i kołyszą nimi w poziomie, czasem wykonują też ruch w górę i w dół. Zmiana objętości występującego wokół gardła skórnego worka napełniającego się powietrzem może być dla innych osobników oznaką podekscytowania[9].

Biotop

Bagna i rozlewiska.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żabiru mieszka w dużych grupach w pobliżu rzek i stawów, zjada olbrzymie ilości ryb, mięczaków i płazów. Od czasu do czasu je także gady, jaja ptaków i małe ssaki, a nawet świeżą padlinę i martwe ryby - które umierają w okresach suszy, a tym samym pomaga w utrzymaniu czystości zbiorników. Żabiru żywią się w stadach i zwykle żerują brodząc w płytkiej wodzie. W większym stopniu wykorzystują zmysł dotyku niż wzroku. Trzymają otwarty dziób pod kątem 45 stopni w stosunku do powierzchni wody. Gdy uchwycą zdobycz, zamykają go i odrzucają głowę w tył do przełknięcia[10].

Pod względem pokarmowym jest gatunkiem oportunistycznym. Gdy doszło do eksplozji wzrostu populacji myszy domowej w obszarze rolnictwa, w wielu miejscach widywano Żabiru żywiące się gryzoniami na polach uprawnych (co jest zjawiskiem rzadkim wśród ptaków). Obserwowano też przypadki kleptopasożytnictwa w stosunku do dwóch innych gatunków bocianów: dławigada amerykańskiego i bociana sinodziobego[8]. Zjawisko to było bardzo powszechne podczas pory suchej w Llanos[11].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo z patyków jest budowane przez oboje rodziców w sierpniu i wrześniu na półkuli południowej[10], składają jaja pod koniec pory deszczowej. W Belize jest to grudzień-luty a przebudowa gniazda ma miejsce od listopada do stycznia[11]. Gniazda zlokalizowane na wysokich drzewach są powiększane w każdym kolejnym sezonie wegetacyjnym do kilku metrów średnicy[10]. W czasie powodzi migrują w wyższe partie, choć miejsca te nie zostały jeszcze zbadane[12]. Gniazda są zwykle budowane pojedynczo, choć znany jest przypadek gdy w Mato Grosso zaobserwowano gniazdo żabiru znajdujące się w kolonii dławigada amerykańskiego[9]. W trakcie zalotów to samiec wybiera miejsce gniazdowania, gdzie oczekuje na odpowiednią samicę. Samica podąża za samcem i czeka na jego akceptację. Samice są zazwyczaj odrzucane. Po odbytej kopulacji samiec wysiadują z samicą na zmianę 2-5 białych jaj, stają się wtedy bardziej terytorialne w stosunku do innych żabiru[10]. W trakcie wysiadywania jaj i wychowywania młodych (ok. 4 tygodnie) jedno z rodziców zawsze pozostaje w gnieździe[11]. Jaja żabiru bywają źródłem pokarmu dla szopów i niektórych bocianowatych (w tym również żabiru).[13] Pisklęta wylatują z gniazda po 80-95 dniach, ale potem jeszcze przez dwa miesiące pozostają pod opieką rodziców. Średnia długość życia wynosi ok. 36 lat[11].

Status, zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Ameryce środkowej uważany jest za gatunek zagrożony, przed wszystkim ze względu na niszczenie siedlisk i polowania. W 1973 roku w Belize uzyskał status zwierzęcia chronionego. Od tamtej pory jego liczebność w tamtych rejonach powoli rosła. Obecnie jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym, jednak nielicznym na każdym obszarze.

Największym zagrożeniem dla żabiru jest człowiek. Zanim został on uznany za zwierzę chronione, ludzie polowali na jego pisklęta dla mięsa. Znane są także przypadki ataków na gniazda żabiru przez inne osobniki tego samego gatunku lub także przedstawicieli gatunku Mycteria americana.

Przypisy

  1. Jabiru mycteria, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Jabiru. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 5 grudnia 2010]
  3. Jabiru (Jabiru mycteria) (ang.). IBC The Internet Bird Collection. [dostęp 5 grudnia 2010].
  4. Jabiru mycteria. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  5. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Ciconiidae Sundevall, 1836 - bociany - Storks (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-23].
  6. Johan F. Gottgens. The Paraguay- Parana Hidrovia: Protecting with Pantanal with Lessons from the Past. „BioScience”. 51 (4 Suppl), s. 301- 308, 2001. DOI: http://bioscience.oxfordjournals.org/content/51/4/301.full?sid=4c0aee89-3b2e-4250-baf8-88430826b2c7. 
  7. Hancock & Kushan: Storks, Ibises and Spoonbills of the World. Princeton University Press, 1992. ISBN ISBN 978-0-12-322730-0.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Hancocks& Kushans: Storks, Ibises and Spoonbills of the world. Princton Uniwersity press, 1992 isbn = 978-0-12-322730-0.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 MP Kahl. Observations on the Jabiru and Maguari Storks in Argentina, 1969. „The Condor”. 73 (2), s. 220-229, 1971. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 ADW- Jabiru mycteria information.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 RA Barnhill, D Weyer, WF Young, KG Smith i inni. Breeding Biology of Jabirus (Jabiru mycteria) in Belize. „The Wilson Bulletin”. 117 (2), s. 142-153, czerwiec 2005. DOI: http://dx.doi.org/10.1676/04-078. ISSN 0043-5643. 
  12. CJR Alho. Biodiversity of the Pantanal: response to seasonal flooding regime and to environmental degradation. „Braz. J. Biol.”. 68 (4 Suppl), s. 957-966, listopad 2008. DOI: http://dx.doi.org/10.1590/S1519-69842008000500005. ISSN 1519-6984. 
  13. Andrew McKinley: Jabiru mycteria. animal diversity web. [dostęp 2015-04-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]