Żabno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej samej nazwie.
Żabno
Fontanna na rynku w Żabnie
Fontanna na rynku w Żabnie
Herb Flaga
Herb Żabna Flaga Żabna
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Żabno
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie sprzed 1385 do 1905, odzyskane w 1934
Burmistrz Stanisław Jan Kusior
Powierzchnia 11,13 km²
Wysokość 183 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

4230[1]
380,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 14
Kod pocztowy 33-240
Tablice rejestracyjne KTA
Położenie na mapie gminy Żabno
Mapa lokalizacyjna gminy Żabno
Żabno
Żabno
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Żabno
Żabno
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Żabno
Żabno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żabno
Żabno
Ziemia50°07′58″N 20°53′07″E/50,132778 20,885278
TERC
(TERYT)
1216154
SIMC 0982641
Urząd miejski
ul. Jagiełły 1
33-240 Żabno
Strona internetowa

Żabnomiasto w powiecie tarnowskim (woj. małopolskie) położone na prawym brzegu Dunajca. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żabno.

Powierzchnia Żabna wynosi 11,13 km², miasto liczy 4230 mieszkańców.[2]


Historia[edytuj | edytuj kod]

Władysław, król polski, nadaje prawo niemieckie miastom: Książ, Żabno i Brzeg wraz z przyległymi wioskami (1400).
Ratusz w Żabnie

Miejscowość początkowo była niewielką osadą. Najstarsza pisana wzmianka o Żabnie pochodzi z 1274, w tym roku książę Bolesław Wstydliwy nadał miejscowość rycerzowi Świętosławowi z rodu Gryfitów[3]. Prawa miejskie Żabno uzyskało przed 1385 rokiem[4]. W 1400 roku król polski Władysław Jagiełło nadał miastu prawo niemieckie.

Miejscowość wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymieniając dziedzica Jana Rabsztyńskiego z Kraśnika, który odziedziczył ją po matce. Miasto miało wówczas 12 łanów mieszczańskich, łan wójtowski oraz folwark szlachecki z dworem[4].

Od XV wieku następuje rozwój rzemiosła. Żabno ze względu na swoje położenie komunikacyjne, stało się miejscem jarmarków. Prawo do nich miasto otrzymało w 1487 roku, a ich tradycja przetrwała do dziś. W XV wieku w mieście znajdowały się dwa kościoły, pw. Świętego Ducha i pw. Świętego Krzyża. Obecnie w mieście istnieje jedna parafia rzymskokatolicka pod wezwaniem Ducha Świętego, należąca do dekanatu Żabno, diecezji tarnowskiej[5].

Miasto było wielokrotnie niszczone, w 1501 roku zostało spalone przez Tatarów, a w 1655 roku przez Szwedów i przez wojska Rakoczego.

Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim. W 1799 roku prawie całe miasto strawił pożar. W XIX wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego miejscowość wymieniona jest w powiecie tarnowskim w Galicji. Według austriackiego spisu powszechnego pod koniec XIX wieku we wsi było 178 domów, w których mieszkało 1341 mieszkańców w tym 656 mężczyzn i 685 kobiet. W miasteczku mieszkało wtedy 669 katolików oraz 672 izraelitów[4]. W miejscowości znajdowała się 6-klasowa szkoła ludowa, urząd podatkowy i pocztowy[4].

Miasto utraciło prawa miejskie w 1909 roku, a odzyskało je w 1934 roku już po odzyskaniu niepodległości przez Polskę[6].

W kwietniu 1943 roku opodal miasta doszło do starcia oddziału „Stacha" Gwardii Ludowej z Niemcami i granatową policją. Zginęło kilkunastu gwardzistów[7]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku ludność trudniła się przeważnie rolnictwem oraz handlem. Pierwszym zakładem przemysłowym w Żabnie była cegielnia uruchomiona w 1905 roku Obecnie Żabno jest ośrodkiem usługowym, z drobnym przemysłem m.in. metalowym i przetwórczym (przetwórstwo warzyw). Na terenie miasta znajdują się również dwie fabryki świeczek.

Związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

W Żabnie urodził się pisarz Adolf Rudnicki.

Transport[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Żabno (stacja kolejowa).

Przez miasto przebiega linia kolejowa TarnówSzczucin (obecnie linia kolejowa jest nieużywana) i drogi wojewódzkie nr 973 oraz nr 975.

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa Gazeta Żabnieńska

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa im. Stanisława Wyspiańskiego
  • Gimnazjum im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. ks. Janusza St. Pasierba
  • Przedszkole Publiczne
  • Niepubliczne Przedszkole ''Smerfna Chata"

Demografia[edytuj | edytuj kod]

31 grudnia 2016 roku Żabno zamieszkiwało 4230 osób, w tym 2170 kobiet i 2060 mężczyzn. Średni wiek mieszkańców miasta wynosi 40,8 lat. Żabno ma dodatni przyrost naturalny (3,3 na tysiąc mieszkańców).

  • Piramida wieku mieszkańców Żabna w 2014 roku[1].


Piramida wieku Zabno.png

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Żabnie działa klub piłkarski Polan Żabno, którego najwyższym osiągnięciem jest udział w rozgrywkach IV ligi polskiej w piłce nożnej[8].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie: Niemcy Bad Berka[potrzebny przypis]


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Zabno, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  3. Historia miejscowości Żabno, www.sztetl.org.pl [dostęp 2017-05-28] (pol.).
  4. a b c d Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. XIV, hasło "Żabno". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. [dostęp 2018–03–24]. s. 717.
  5. http://www.zabno.diecezja.tarnow.pl/
  6. http://zabno.pl/pl/00299,historia-zabna.
  7. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 365
  8. http://mlkspolanzabno.futbolowo.pl/

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]