Żagiew wielogłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żagiew wielogłowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina żagwiowate
Rodzaj żagiew
Gatunek żagiew wielogłowa
Nazwa systematyczna
Polyporus umbellatus (Pers.) Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 1: 354 (1821)
Umbrella Polypore.jpg
Polyporus umbellatus2.jpg

Żagiew wielogłowa (Polyporus umbellatus (Pers.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Polyporus, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Persoon nadając mu nazwę Boletus umbellatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1821 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Polyporus[1].

Synonimy naukowe[2]:

  • Boletus ramosissimus Scop. 1772
  • Boletus ramosus Vahl 1797
  • Boletus umbellatus Pers. 1801
  • Cerioporus umbellatus (Pers.) Quél. 1888
  • Cladodendron umbellatum (Pers.) Lázaro Ibiza 1916
  • Cladomeris umbellata (Pers.) Quél. 1886
  • Dendropolyporus umbellatus (Pers.) Jülich 1982
  • Fungus ramosissimus (Scop.) Paulet 1793
  • Grifola ramosissima (Scop.) Murrill 1904
  • Grifola umbellata (Pers.) Pilát 1934
  • Merisma umbellatum (Pers.) Gillet 1878
  • Pocillaria umbellata (Pers.) Kuntze 1891
  • Polypilus ramosissimus (Scop.) Bondartsev & Singer 1941
  • Polypilus umbellatus (Pers.) P. Karst. 1882
  • Polyporus chuling Shirai 1905
  • Polyporus ramosissimus (Scop.) J. Schröt. 1888
  • Sclerotium giganteum Rostr. 1889

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 1999 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: huba okółkowa, żagiew okółkowa, wielogłówka okółkowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Ze wspólnego trzonu wyrastają rozgałęzione zbiorowiska licznych gęstych owocników, kształtem przypominające nieregularne, kuliste formy o średnicy 10 – 50 cm[4]

Kapelusz

Średnicy 2–4 cm, nieregularny, z włókniście zamszową i łuskowato popękaną powierzchnią. Łuski ochrowo-brązowe do siwo-brązowych[4].

Rurki

1–1,5 mm długości, słomkowożółte, daleko zbiegające na trzon[4].

Trzon

Białawy, czasem kremowy, nieregularnie przyłączony do sąsiednich trzonów, wyrastający z rozgałęzionej miąższowej podstawy – skleroty, pobierającej składniki odżywcze z podłoża[4].

Miąższ

Białawy, mięsisty; zapach przyjemny, przypomina koper; smak przyjemny, z cierpkim posmakiem[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki cylindryczne, gładkie, bezbarwne, 7–10 × 3–4 µm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[5]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Austrii, Belgii, Niemczech, Danii, Estonii, Litwie, Norwegii, Holandii, Szwecji, Finlandii,[3]. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[6]. Dawniej podlegał ochronie ścisłej.

Pojawia się od lata do jesieni na korzeniach żywych drzew liściastych i przy pniach. W tym samym miejscu owocuje przez wiele lat[4]. Stwierdzono występowanie na klonach, bukach i dębach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do października[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, nadaje się na zupę grzybową. Popularny zwłaszcza we wschodniej Słowacji[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jadalna żagwica listkowata (Grifola frondosa), ta jednak nie wytwarza kapelusików, lecz spore małżowate owocniki z bocznym trzonem[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h i Anton Janitor, Vincent Kabát, Ján Magál, Pavol Škubla: Atlas grzybów. S. 36. ​ISBN 978-83-245-1459-5
  5. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  6. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów