Żagwin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żagwin
Ilustracja
Żagwin zwyczajny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj żagwin
Nazwa systematyczna
Aubrieta Adans.
Fam. 2: 420. Jul-Aug 1763[2]
Typ nomenklatoryczny
Aubrieta deltoidea (Linnaeus) A. P. de Candolle[2]
Aubrieta libanotica
Aubrieta parviflora
Żagwin ogrodowy

Żagwin, obrecja (Aubrieta Adans.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 12 gatunków bylin występujących w basenie Morza Śródziemnego oraz w Azji zachodniej aż po Iran[3]. W naturze rośliny rosną na terenach skalistych i w suchych lasach sosnowych[4]. Rośliny wczesną wiosną okrywają się licznymi kwiatami i z tego powodu uprawiane są jako ozdobne[4] (zwłaszcza żagwin ogrodowy i zwyczajny)[3][5]. Nazwa rodzaju pochodzi od nazwiska francuskiego malarza Claude'a Aubrieta (1668-1743)[6].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Rodzaj najbardziej zróżnicowany w Grecji i Turcji[6]. W Europie rośnie w sumie 6 gatunków, pozostałe rozmieszczone są w południowo-zachodniej Azji[4]. Występują także w północno-zachodniej Afryce. Jeden gatunek (Aubrieta deltoidea) rośnie introdukowany także w Kalifornii[6].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Rośliny zielne tworzące rozległe kobierce, osiągające do 10 cm wysokości[4]. Rośliny owłosione, włoski gwiazdkowate, rozwidlone i pojedyncze. Łodygi wzniesione lub pokładające się, rozgałęziające się w dolnej części[6].
Liście
Krótkie[4], odziomkowe i łodygowe, ogonkowe lub siedzące, blaszka całobrzega lub ząbkowana[6].
Kwiaty
Zebrane w krótki, groniasty, wydłużający się podczas owocowania kwiatostan. Działki kielicha cztery, prosto wzniesione, wewnętrzna para woreczkowato rozszerzona u nasady. Płatki korony także cztery, czerwone, niebieskopurpurowe, rzadko białe. Płatki w górnej części zaokrąglone, w dolnej wyciągnięte w paznokieć, znacznie dłuższe od działek kielicha. Pręcików 6, na lekko oskrzydlonych nitkach, z czego dwa dłuższe, także z ząbkiem na nitkach. Pylniki podługowate do jajowatych. Słupek trwały, ze znamieniem główkowatym. W zalążni z 10–40 zalążkami[6][4].
Owoce
Jajowate, wielonasienne łuszczynki[4].

Biologia[edytuj]

Byliny kwitnące wczesną wiosną. Zapylane są przez owady, zwłaszcza motyle[4].

Systematyka[edytuj]

Klasyfikacja i delimitacja taksonów w obrębie rodzaju jest bardzo kłopotliwa ze względu na prawdopodobne mieszańcowe pochodzenie części gatunków[6].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1][7].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), rodzaj żagwin (Aubrieta Adans.)[8].

Wykaz gatunków[3][9][10]

Przypisy

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. a b Aubrieta. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-02-17].
  3. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 163. ISBN 0333748905.
  5. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. a b c d e f g Ihsan A. Al-Shehbaz: Aubrieta. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-17].
  7. Brassicaceae Genera. [dostęp 2010-11-20].
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Aubrieta (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
  9. Aubrieta. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-06-16].
  10. Nazwy polskie według Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 35. ISBN 978-83-925110-5-2.