Żagwin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żagwin
Ilustracja
Żagwin zwyczajny
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

kapustowce

Rodzina

kapustowate

Rodzaj

żagwin

Nazwa systematyczna
Aubrieta Adans.
Fam. 2: 420. Jul-Aug 1763[3]
Typ nomenklatoryczny

Aubrieta deltoidea (Linnaeus) A. P. de Candolle[3]

Aubrieta libanotica
Aubrieta parviflora
Żagwin ogrodowy

Żagwin, obrecja[4] (Aubrieta Adans.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Należy do niego ok. 20 gatunków[5]. Występują w basenie Morza Śródziemnego (jako rodzime na obszarze od Włoch po Syrię) oraz w zachodniej Azji zachodniej po Iran[6][5]. W naturze rośliny rosną na terenach skalistych i w suchych lasach sosnowych[7]. Rośliny wczesną wiosną okrywają się licznymi kwiatami i z tego powodu uprawiane są jako ozdobne[7] (zwłaszcza żagwin ogrodowy i zwyczajny)[6][8]. Nazwa rodzaju pochodzi od nazwiska francuskiego malarza Claude'a Aubrieta (1668-1743)[9].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj najbardziej zróżnicowany w Grecji i Turcji[9]. W Europie rośnie w sumie 6 gatunków, pozostałe występują w Azji południowo-zachodniej[7] i Afryce północno-zachodniej. Jeden gatunek (Aubrieta deltoidea) rośnie introdukowany także w Kalifornii[9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne tworzące rozległe kobierce, osiągające do 10 cm wysokości[7]. Rośliny owłosione, włoski gwiazdkowate, rozwidlone i pojedyncze. Łodygi wzniesione lub pokładające się, rozgałęziające się w dolnej części[9].
Liście
Krótkie[7], odziomkowe i łodygowe, ogonkowe lub siedzące, blaszka całobrzega lub ząbkowana[9].
Kwiaty
Zebrane w krótki, groniasty, wydłużający się podczas owocowania kwiatostan. Działki kielicha cztery, prosto wzniesione, wewnętrzna para woreczkowato rozszerzona u nasady. Płatki korony także cztery, czerwone, niebieskopurpurowe, rzadko białe. Płatki w górnej części zaokrąglone, w dolnej wyciągnięte w paznokieć, znacznie dłuższe od działek kielicha. Pręcików 6, na lekko oskrzydlonych nitkach, z czego dwa dłuższe, także z ząbkiem na nitkach. Pylniki podługowate do jajowatych. Słupek trwały, ze znamieniem główkowatym. W zalążni z 10–40 zalążkami[9][7].
Owoce
Jajowate, wielonasienne łuszczynki[7].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny kwitnące wczesną wiosną. Zapylane są przez owady, zwłaszcza motyle[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja i delimitacja taksonów w obrębie rodzaju jest bardzo kłopotliwa ze względu na prawdopodobne mieszańcowe pochodzenie części gatunków[9].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[2][10].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), rodzaj żagwin (Aubrieta Adans.)[11].

Wykaz gatunków[5][6][12]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-10] (ang.).
  3. a b Aubrieta. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-02-17].
  4. Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 39, ISBN 978-83-62975-45-7.
  5. a b c Aubrieta Adans.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-05-01].
  6. a b c Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  7. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 163. ISBN 0-333-74890-5.
  8. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  9. a b c d e f g Ihsan A. Al-Shehbaz: Aubrieta. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-02-17].
  10. List of Genera in BRASSICACEAE (not fully reorganized), [w:] Vascular plant families and genera [online], Kew Gardens & Missouri Botanical Garden [dostęp 2010-11-20] (ang.).
  11. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Aubrieta (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
  12. Nazwy polskie według Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 35. ISBN 978-83-925110-5-2.