Żarłacz tępogłowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żarłacz tępogłowy
Carcharhinus leucas[1]
(Müller & Henle, 1839)
Żarłacz tępogłowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd żarłaczokształtne
Rodzina żarłaczowate
Rodzaj Carcharhinus
Gatunek żarłacz tępogłowy
Synonimy
  • Carcharias azureus Gilbert and Starks, 1904
  • Carcharias leucas Müller and Henle, 1839
  • Carcharias spenceri Ogilby, 1910
  • Carcharias zambesensis Peters, 1852
  • Carcharias zambezensis Peters, 1852
  • Carcharhinus azureus Gilbert and Starks, 1904
  • Carcharhinus nicaraguensis Gill in Gill and Bransford, 1877
  • Carcharhinus vanrooyeni Smith, 1958
  • Carcharhinus zambezensis Peters, 1852
  • Carcharinus leucas (Müller & Henle, 1839)
  • Carcharinus zambesensis (Peters, 1852)
  • Carcharinus zambezensis (Peters, 1852)
  • Eulamia nicaraguensis Gill in Gill and Bransford, 1877
  • Galeolamna bogimba Whitley, 1943
  • Galeolamna greyi mckaili Whitley, 1945
  • Galeolamna leucas (Müller & Henle, 1839)
  • Galeolamna mckaili Whitley, 1945
  • Prionodon platyodon Poey, 1860
  • Squalus obtusus Poey, 1861
  • Squalus platyodon Poey, 1861
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Żarłacz tępogłowy[3], żarłacz wielkogłowy[4] (Carcharhinus leucas) – gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny żarłaczowatych (Carcharhinidae). Ten drapieżny rekin jest powszechnie spotykany na całym świecie w ciepłych i płytkich wodach wzdłuż wybrzeży i rzek. Znany jest ze swojej agresywnej natury. Preferuje ciepłe i płytkie akweny, spotykany zarówno w akwenach słonowodnych, jak i słodkowodnych szczególnie w ujściach rzek. Odnotowano osobniki spotykane w górnej części rzeki Ohio w stanie Kentucky.

Są prawdopodobnie odpowiedzialne za większość przybrzeżnych ataków rekinów, w tym wielu przypisywanych innym gatunkom. Żarłacze tępogłowe nie są rekinami słodkowodnymi, mimo ich zdolności do przetrwania w tych warunkach, w odróżnieniu od rekinów rzecznych z rodzaju Glyphis. Poławiany komercyjnie i sportowo[5].

Taksonomia i filogenetyka[edytuj | edytuj kod]

Żarłacz tępogłowy po raz pierwszy został opisany przez Achille Valenciennes oraz przez Johannes Peter Müller i Jakob Henle w 1839 roku jako Carcharias (Prionodon) leucas, które później zmieniono na obowiązujące dzisiaj Carcharhinus leucas. Nazwa rodzaju Carcharhinus pochodzi od greckiego "karcharos" oznaczającego "wyostrzyć" i "rhinos", które oznacza nos. W literaturze spotykane są również następujące nazwy: Carcharias (Prionodon) zambezensis, Carcharhinus zambezensis, Prionodon platyodon, Squalus platyodon, Squalus obtusus, Eulamia nicaraguensis, Carcharias azureus, Carcharias spenceri, Galeolamna (Bogimba) bogimba, Galeolamna greyi mckaili, i Carcharhinus vanrooyeni[5].

Żarłacz tępogłowy nazwę zawdzięcza głównie swojemu wyglądowi oraz agresywnej naturze. We Francji ryba ta nazywana jest "Rekinem buldogiem", w Hiszpanii zaś "Rekinem Sardyńskim". W innych rejonach świata spotyka się następujące określenia: "Rekin Zambezi", "Rekin Van Rooyena" (Afryka), "Rekin Gangeski" (Indie), "Rekin Nikaraguański" (Ameryka Środkowa)[5].

Występowanie i środowisko[edytuj | edytuj kod]

Gatunek kosmopolityczny spotykany w większości ciepłych (od tropikalnych do umiarkowanych) wód oceanicznych. Wpływa do estuariów, rzek i jezior.

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Masywne ciało, szary grzbiet i jasne boki. Silne szczęki uzbrojone w ostre zęby. Osiąga długość do 3 metrów (maksymalnie 3,5 m). Samce są mniejsze, osiągają przeciętnie ok. 2 m długości i ważą około 90 kg. Największe okazy osiągają do 316 kg masy ciała[6].

Żarłacz tępogłowy dobrze znosi wody słodkie. Nie jest wprawdzie gatunkiem typowo słodkowodnym jednak wpływa daleko w górę rzek, a nawet do jezior. Dociera 4200 km w górę Amazonki i 1200 km w górę Mississippi[6]. Przebywa w strefie przybrzeżnej i jest gatunkiem agresywnym, dlatego stanowi zagrożenie dla kąpiących się ludzi. Uważany za jednego z najbardziej niebezpiecznych rekinów.

Żywi się rybami (w tym innymi rekinami), delfinami, żółwiami, ptakami i bezkręgowcami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Carcharhinus leucas w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Carcharhinus leucas. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.
  4. Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
  5. 5,0 5,1 5,2 Bull shark (ang.). Florida Museum of Natural History. [dostęp 2012-11-25].
  6. 6,0 6,1 Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9 (seria).