Żdżary (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi Żdżary w woj. podkarpackim, pow. dębickim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Żdżary
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat dębicki
Gmina Czarna
Wysokość 216 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 969[1]
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 39-215
Tablice rejestracyjne RDE
SIMC 0816606
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Żdżary
Żdżary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żdżary
Żdżary
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Żdżary
Żdżary
Ziemia 50°02′14″N 21°12′23″E/50,037222 21,206389

Żdżary (daw. Zdziary) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Czarna.

Wieś w powiecie pizneńskim w województwie sandomierskim w XVI wieku była własnością kasztelana zawichojskiego Mikołaja Ligęzy [2]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Historia[edytuj]

Pierwotna nazwa Zdziary oznacza tyle co żwir, rumowisko skalne i odnosi się do miejscowej gleby.[3]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1416 z protokołu Ksiąg Ziemskich Pilzneńskich. Wieś należała do rodu Gryfitów do połowy XVI wieku. Na rozwoju wsi zaważyły darniowe rudy żelaza, które eksploatowali rudnicy (górnicy rud). Kolejnym właścicielem stał się w połowie XVI wieku hetman Jan Tarnowski. Następnie wieś wiele razy zmieniała właścicieli. Po pierwszym rozbiorze w 1772 wieś trafiła w granice cesarstwa Austrii, w których była do końca I wojny światowej, a więc przez 146 lat.

Swój niechlubny udział Żdżary miały w „rzezi galicyjskiej” gdzie żdżarscy chłopi odegrali dość poważną rolę.

Ważną datą w historii wsi jest noc z 14 na 15 sierpnia 1944, gdzie rozbił się na jej polach aliancki samolot niosący pomoc powstańcom warszawskim. Był to angielski samolot bombowy z dywizjonu 178 RAF trafiony przez artylerie niemiecką na froncie w okolicach Dębicy. Na miejscu zginęła siedmioosobowa załoga. Pięciu Anglików i dwóch obywateli RPA. Dziś miejsce katastrofy upamiętnia usytuowany tam głaz, szkoła dba o pamięć o tym wydarzeniu i utrzymuje kontakty z ambasadą brytyjską w Warszawie. Sama szkoła nosi imię nadane w 1999 Lotników Brytyjskich.

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 105.
  3. Czwarty rok nauki jezyka polskiego w gimnazjach. - Juliusz Balicki, Stanisław Maykowski, Wydawnictwo zakładu Narodowego im. Ossolińskich https://books.google.pl/books?hl=pl&id=jk1LAQAAIAAJ&dq=zdziary+zwir&focus=searchwithinvolume&q=%C5%BCwir

Bibliografia[edytuj]

  • D. Bogusławski, Kartki z dziejów wsi Żdżary

Linki zewnętrzne[edytuj]