Żdżary (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Żdżary w innych znaczeniach tego słowa.
Żdżary
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat dębicki
Gmina Czarna
Wysokość 216 m n.p.m.
Liczba ludności (2017-12-31) 975[1]
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 39-215[2]
Tablice rejestracyjne RDE
SIMC 0816606
Położenie na mapie gminy Czarna
Mapa lokalizacyjna gminy Czarna
Żdżary
Żdżary
Położenie na mapie powiatu dębickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dębickiego
Żdżary
Żdżary
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Żdżary
Żdżary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żdżary
Żdżary
Ziemia50°02′14″N 21°12′23″E/50,037222 21,206389

Żdżary (daw. Zdziary) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Czarna[3].

Wieś w powiecie pilzneńskim w województwie sandomierskim w XVI wieku. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żdżary[4][3]:

przysiółki
Mazury
części wsi
Barnasie, Cygany, Grabica, Koniec, Las, Leśnictwo, Ługi, Łysa Góra, Nowa Wieś, Nowe Zagrody, Olszyny, Podlas, Poręby, Wolaki, Zagórze, Zagrody, Źródła, Żurawiniec

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa Zdziary oznacza tyle co żwir, rumowisko skalne i odnosi się do miejscowej gleby.[5]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1416 z protokołu Ksiąg Ziemskich Pilzneńskich. Wieś należała do rodu Gryfitów do połowy XVI wieku. Na rozwoju wsi zaważyły darniowe rudy żelaza, które eksploatowali rudnicy (górnicy rud). Kolejnym właścicielem stał się w połowie XVI wieku hetman Jan Tarnowski. Następnie wieś wiele razy zmieniała właścicieli. Po pierwszym rozbiorze w 1772 wieś trafiła w granice cesarstwa Austrii, w których była do końca I wojny światowej, a więc przez 146 lat.

Swój niechlubny udział Żdżary miały w „rzezi galicyjskiej” gdzie żdżarscy chłopi odegrali dość poważną rolę.

Ważną datą w historii wsi jest noc z 14 na 15 sierpnia 1944, gdzie rozbił się na jej polach aliancki samolot niosący pomoc powstańcom warszawskim. Był to angielski samolot bombowy z dywizjonu 178 RAF trafiony przez artylerie niemiecką na froncie w okolicach Dębicy. Na miejscu zginęła siedmioosobowa załoga. Pięciu Anglików i dwóch obywateli RPA. Dziś miejsce katastrofy upamiętnia usytuowany tam głaz, szkoła dba o pamięć o tym wydarzeniu i utrzymuje kontakty z ambasadą brytyjską w Warszawie. Sama szkoła nosi imię nadane w 1999 Lotników Brytyjskich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sołectwo na stronie gminy
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  5. Czwarty rok nauki jezyka polskiego w gimnazjach. - Juliusz Balicki, Stanisław Maykowski, Wydawnictwo zakładu Narodowego im. Ossolińskich https://books.google.pl/books?hl=pl&id=jk1LAQAAIAAJ&dq=zdziary+zwir&focus=searchwithinvolume&q=%C5%BCwir

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • D. Bogusławski, Kartki z dziejów wsi Żdżary

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]