Żelazny Most (wieś)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: Żelazny Most (zbiornik odpadów).
Artykuł 51°28′39″N 16°10′16″E
- błąd 38 m
WD 51°28'36"N, 16°10'7"E
- błąd 1996 m
Odległość 1 m
Żelazny Most
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Barbary
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat polkowicki
Gmina Polkowice
Wysokość 207 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 161[1]
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-101[2]
Tablice rejestracyjne DPL
SIMC 0366646
Położenie na mapie gminy Polkowice
Mapa konturowa gminy Polkowice, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Żelazny Most”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Żelazny Most”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Żelazny Most”
Położenie na mapie powiatu polkowickiego
Mapa konturowa powiatu polkowickiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Żelazny Most”
Ziemia51°28′39″N 16°10′16″E/51,477500 16,171111
Dwór w Żelaznym Moście

Żelazny Most (niem. Eisemost) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Polkowice[1]. Wieś leży na Wzgórzach Polkowickich (południowa część Wzgórz Dalkowskich)[3]. Najstarsza wzmianka o wsi pochodzi z 1315 roku[4].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żelazny Most[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
1064232 Gilów przysiółek

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

leży 12 km na północ od Lubina, 8 km na południowy zachód od Polkowic[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza wzmianka pochodzi z 1315 r., leży wśród ładnych wzniesień morenowych pokrytych lasami. W XVII w. własność polskiego szlachcica Andrzeja Kłobuczyńskiego i jego spadkobierców do połowy XIX w[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wywodzi się prawdopodobnie ze złego przetłumaczenia nazwy niemieckiej – Eisemost (sama nazwa nie oznacza nic, natomiast Eisen to żelazny). Niewykluczone, że nazwa wsi jest dawnym połączeniem słowa niemieckiego: eisen i polskiego: most i pochodzi od nieistniejącego, trudnego do zlokalizowania dziś mostu z rudy darniowej[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • kościół filialny pw. św. Barbary, obiekt jednonawowy, o konstrukcji ryglowej, orientowany, z wieżyczką od zachodu. Wzmiankowany w 1376 r. Pierwotny obiekt rozebrany; obecny powstał z fundacji Andrzeja Kłobuczyńskiego w 1664 r. Ołtarz pochodzi z 1425 r., przebudowany w 1674 r. oraz w XVIII w., chrzcielnica kamienna z 1666 r., sufit drewniany z ornamentem. Obok kościoła są pochowani członkowie rodu Kłobuczyńskich.
  • piętrowy dwór (A/3446/1514 z 27.01.1966) barokowy z drugiej połowy XVIII w., własność m.in. potomków Andrzeja Kłobuczyńskiego, zbudowany na planie prostokąta, kryty wysokim dachem mansardowym, wejście główne znajduje się centralnie w ścianie frontowej, w pseudopseudoryzalicie nad nim skromny balkon z zabudowaną balustradą a wyżej fronton. W ruinie, do czasów współczesnych pozostały ściany zewnętrzne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1621 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Grzegorz Kardyś, Żelazny Most i Małe Rynarcice, Głogów: Drukarnia Wydawnictwo „Druk-Ar”, 2011, ISBN 978-83-60087-61-9 (pol.).
  4. a b Jan Biliński, Lubin i okolice. Informator, Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 1976.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. Marek Micka, Mapa przyrodniczo-turystyczna powiatu polkowickiego 1:60 000, Wioletta Micka, wyd. Wydanie 2, Jelenia Góra: Wydawnictwo Kartograficzne JEL-KART, 2014, ISBN 978-83-60866-06-1 (pol.).
  8. Geoexplorer- Pałac w Żelaznym Moście. [dostęp 18 stycznia 2016].
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 141. [dostęp 28.9.2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Biliński: Lubin i okolice. Informator. Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 1976.