Żelazny Most (wieś)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: Żelazny Most (zbiornik odpadów).
Żelazny Most
Kościół pw. św. Barbary
Kościół pw. św. Barbary
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat polkowicki
Gmina Polkowice
Wysokość 207 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 161[1]
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-101[2]
Tablice rejestracyjne DPL
SIMC 0366646
Położenie na mapie gminy Polkowice
Mapa lokalizacyjna gminy Polkowice
Żelazny Most
Żelazny Most
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żelazny Most
Żelazny Most
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Żelazny Most
Żelazny Most
Położenie na mapie powiatu polkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu polkowickiego
Żelazny Most
Żelazny Most
Ziemia51°28′39″N 16°10′16″E/51,477500 16,171111
Dwór w Żelaznym Moście

Żelazny Most – (niem.: Eisemost) wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Polkowice[1]. Wieś leży na Wzgórzach Polkowickich (południowa część Wzgórz Dalkowskich)[3]. Najstarsza wzmianka o wsi pochodzi z 1315 roku[4].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żelazny Most[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
1064232 Gilów przysiółek

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

leży 12 km na północ od Lubina, 8 km na południowy zachód od Polkowic[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza wzmianka pochodzi z 1315 r., leży wśród ładnych wzniesień morenowych pokrytych lasami. W XVII w. własność polskiego szlachcica Andrzeja Kłobuczyńskiego i jego spadkobierców do połowy XIX w[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wywodzi się prawdopodobnie ze złego przetłumaczenia nazwy niemieckiej – Eisemost (sama nazwa nie oznacza nic, natomiast Eisen to żelazny). Niewykluczone, że nazwa wsi jest dawnym połączeniem słowa niemieckiego: eisen i polskiego: most i pochodzi od nieistniejącego, trudnego do zlokalizowania dziś mostu z rudy darniowej[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • kościół filialny pw. św. Barbary, obiekt jednonawowy, o konstrukcji ryglowej, orientowany, z wieżyczką od zachodu. Wzmiankowany w 1376 r. Pierwotny obiekt rozebrany; obecny powstał z fundacji Andrzeja Kłobuczyńskiego w 1664 r. Ołtarz pochodzi z 1425 r., przebudowany w 1674 r. oraz w XVIII w., chrzcielnica kamienna z 1666 r., sufit drewniany z ornamentem. Obok kościoła są pochowani członkowie rodu Kłobuczyńskich.
  • piętrowy dwór (A/3446/1514 z 27.01.1966) barokowy z drugiej połowy XVIII w., własność m.in. potomków Andrzeja Kłobuczyńskiego, zbudowany na planie prostokąta, kryty wysokim dachem mansardowym, wejście główne znajduje się centralnie w ścianie frontowej, w pseudopseudoryzalicie nad nim skromny balkon z zabudowaną balustradą a wyżej fronton. W ruinie, do czasów współczesnych pozostały ściany zewnętrzne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Grzegorz Kardyś, Żelazny Most i Małe Rynarcice, Głogów: Drukarnia Wydawnictwo „Druk-Ar”, 2011, ISBN 978-83-60087-61-9 (pol.).
  4. a b Jan Biliński, Lubin i okolice. Informator, Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 1976.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. Marek Micka, Mapa przyrodniczo-turystyczna powiatu polkowickiego 1:60 000, Wioletta Micka, wyd. Wydanie 2, Jelenia Góra: Wydawnictwo Kartograficzne JEL-KART, 2014, ISBN 978-83-60866-06-1 (pol.).
  8. Geoexplorer- Pałac w Żelaznym Moście. [dostęp 18 stycznia 2016].
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 141. [dostęp 28.9.2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Biliński: Lubin i okolice. Informator. Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 1976.