Żeleźnik
50°44′30″N 17°10′43″E/50,741667 17,178611| wieś | |
 Pałac w Żeleźniku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2011) |
161[1] |
| Strefa numeracyjna |
71 |
| Kod pocztowy |
57-100[2] |
| Tablice rejestracyjne |
DST |
| SIMC |
0880722 |
Położenie na mapie gminy Strzelin  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego  | |
Położenie na mapie powiatu strzelińskiego  | |
| 50°44′30″N 17°10′43″E/50,741667 17,178611[3] | |
Żeleźnik (niem. Eisenberg) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie strzelińskim, w gminie Strzelin.
W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]W drugiej połowie XVI w. wieś należała do rodziny Bischofsheimów. W 1556 w dokumentach wymieniony jest Leonhard von Bischofsheim (zm. 1556). Jego płyta nagrobna znajduje się w tutejszym kościele. Ponownie ta rodzina wymieniana jest w 1590. W 1604 właścicielem był Nickel von Gersdorf. Potem wieś należała do Nickela von Pasadowsky’ego. Płyta nagrobna dzieci von Pasadowsky znajduje się w miejscowym kościele. Następnie do Adama i Sigismunda (1631) von Gregersdorfa. Po wojnie trzydziestoletniej (1618–1648) posiadaczami byli Melchior von Dyhrn (zm. 1666), Franz Hohenhaus (zm. 1686) i jego synowie[4].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[5]:
- Kościół Matki Bożej Szkaplerznej w Żeleźniku, filialny, zbudowany przed rokiem 1377 - XIV w. w stylu gotyckim, w połowie XVII w. Na początku XVIII wieku został gruntownie przebudowany w stylu barokowym. Portal z czasów budowy świątyni, gotycki. Wyposażenie wnętrza głównie barokowe, liczne epitafia gotyckie i renesansowe z XV i XVI w., m.in.:
- Leonharda von Bischofsheima (zm. 1556) z ośmioma herbami,
- Evy von Bischofsheim, (zm. 1583), żony Karla von Sobottendorf z ośmioma herbami[6].
- zespół pałacowy:
- pałac, barokowy zbudowany na początku XVIII w., przebudowany w następnym stuleciu w latach 1910-1920. Pomimo zniszczeń z roku 1945 posiada dekoracje stiukowe wnętrz
- gołębnik
- altana, z końca XIX w.
- spichlerz murowany z końca XVIII w., przebudowany w pierwszych latach XX w.
- park i plac wokół kościoła, z XVIII w., zmiany w drugiej połowy XIX w.
inne zabytki:
- brama kościelna z attyką, z XVII w.
- oranżeria pałacowa
- figura św. Donata z XVIII w.
- obelisk ku czci żołnierzy Armii Czerwonej z 1945 r.
Szlaki turystyczne
[edytuj | edytuj kod]
Nowina - Rozdroże pod Mlecznikiem - Raczyce - Henryków - Skalice - Skalickie Skałki - Skrzyżowanie nad Zuzanką - Bożnowice - Ostrężna - Miłocice - Gromnik - Jegłowa - Żeleźnik - Wawrzyszów - Grodków - Żarów - Starowice Dolne - Strzegów - Rogów - Samborowice - Szklary - Wilemowice leśniczówka - Biskupi Las - Dębowiec - Ziębice[7]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1644 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 163621.
- ↑ Marek Staffa: Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie. Przedgórze Paczkowskie. T. tom 21 N-Ż. Wrocław: Wydawnictwo I-BIS, 2008, s. 550, seria: Słownik Geografii Turystycznej Sudetów,.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 149. [dostęp 2012-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-31)].
- ↑ Żeleźnik (Eisenberg). [dostęp 2024-10-24].
- ↑ Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 9.07.2017
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Czesław Cetwiński, Zabytki architektury w województwie wrocławskim, Wyd. Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu, 1987.
| Miasto | |
|---|---|
| Wsie |
|
| Osada | |
| Części wsi |
|
| Przysiółki wsi |
