Żleb pod Wysranki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Po lewej stronie polany Upłaz żleb pod Wysranki. W głębi Kominiarski Wierch

Żleb pod Wysranki – duży żleb i dolinka po wschodniej stronie Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Ma wylot tuż ponad polaną Stare Kościeliska, poniżej mostka i Lodowego Źródła[1].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Żleb pod Wysranki to nazwa ludowego pochodzenia i pochodzi od Wysranek – południowo-wschodniego i zalesionego grzbietu wznoszącego się nad tym żlebem. Nazwa wywoływała zgorszenie niektórych nadwrażliwych, stąd też kilkakrotnie usiłowano ją zmienić. Walery Eljasz-Radzikowski proponował nazwę Żleb pod Wyzranki (od słowa wyzierać), a inni w latach 40. usiłowali wprowadzić nazwę Dolinka Zbójnicka. Obydwie nazwy nie przyjęły się i ostała się pierwotna, ludowa nazwa[2]. W XVIII w. i pierwszej połowie XIX w. na Starych Kościeliskach działały huty metali i były tutaj domki robotników[3]. Pochodzenie nazwy jest więc oczywiste – u wylotu żlebu znajdowały się domki robotników, a w tamtych czasach nie budowano WC wewnątrz domów, również sławojki pojawiły się dużo później.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Władysław Cywiński tak opisuje Żleb pod Wysranki: „Czy to żleb, czy dolinka ? Nie ma i być nie może matematycznie ścisłego rozgraniczenia obu tych pojęć. Charakter opisywanego tu tworu jest różnoraki. W dole wąski kanion skalny z gładkimi, pionowymi progami. Wyżej płytki, lesisty, mało stromy parów. Potem V-kształtna dolinka, kolejne skaliste, wyposażone w progi przewężenie i wreszcie pod Upłazem, mało stromy, płytko wcięty, trawiasty kociołek”[2]. Górą dolinka biegnie pomiędzy polaną Upłaz i Zdziarami Upłaziańskimi, dochodząc do Siodła za Piecem. W zalesione zbocze Zdziarów wcina się Skalnisty Żlebek stanowiący dalsze przedłużenie w górę Żlebu pod Wysranki[1].

Dnem dolnej części Żlebu pod Wysranki spływa niewielki potok. Przekracza go znakowany szlak turystyczny do Jaskini Mroźnej, wejście do której znajduje się w Wysrankach. Dolną częścią żlebu prowadzi też nieznakowana ścieżka do Zbójnickich Okien[4]. W górnej części znajduje się jeden z otworów Jaskini Czarnej oraz Jaskinia przy Sikawce i Jaskinia Zakopiańska, w dolnej części – Jaskinia w Małym Krakowie[5].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czarny – jednokierunkowy czarny szlak ze Starych Kościelisk do Jaskini Mroźnej. Po przejściu jaskini zejście inną ścieżką do Doliny Kościeliskiej naprzeciwko Sowy. Czas dojścia do jaskini: 30 min[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
  2. a b Władysław Cywiński: Czerwone Wierchy, część zachodnia. Przewodnik szczegółowy, tom 3. Poronin: Wyd. Górskie, 1996. ISBN 83-7104-011-3.
  3. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  4. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  5. Jaskinie, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2016-06-26].