Żohatyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żohatyn
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przemyski
Gmina Bircza
Liczba ludności (2009) 160[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-751[3]
Tablice rejestracyjne RPR
SIMC 0599681
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Żohatyn
Żohatyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żohatyn
Żohatyn
Ziemia49°43′38″N 22°20′27″E/49,727222 22,340833

Żohatyn (nazywany też Żohatyń, w latach 1977–1981 Międzylesie) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przemyskim, w gminie Bircza[4]. Miejscowość leży na terenie Pogórza Przemyskiego, nad potokiem Jawornik dopływem Sanu.

Do 1954 roku istniała gmina Żohatyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Przez kilka lat, pod koniec lat 70. XX wieku, Żohatyn nosił nazwę Międzylesie.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żohatyn[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0599698 Mątwice część wsi
0599706 Pasieka część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawne nazwy: 1441 Zahoczin, 1452 de Zahoczina, 1458 Zahotin, 1474 Zahaczyn, 1523 Zahathyn.

Wieś lokowana na prawie wołoskim w 1441. Następna wzmianka o wsi pochodzi z 1452 i wspomina o Pasco knyasz de Zahoczina. W 1465 wspomniany jest kniaź Iwanko. Od 1519 wieś należała do Stadnickich, a od 1586 do Krasickich.

Do 1772 ziemia sanocka (1491 in terra et districto sanociensis, na granicy ziemi sanockiej i przemyskiej, województwo ruskie. Do 1914 gmina Bircza, powiat sanocki, powiat podatkowy w Birczy austriacka Prowincja Galicja.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tybularnej Zohatyn był Józef Jakubowicz[6].

Pierwsza wzmianka o istnieniu kościoła pochodzi z roku 1530.

We wsi znajdowała się drewniana cerkiew św. Dymitra, zbudowana w 1843 (niektóre źródła mówią o roku 1815). W 1928 zbudowano nową cerkiew św. Michała. Została rozebrana w 1960.

Żohatyn, należał do roku 1939 do powiatu Dobromil, od roku 1942 roku do powiatu Przemyśl. W okresie okupacji do 1945 wieś była siedzibą gminy, i oprócz Żohatyna należały do niej: Jawornik Ruski, Borownica, Piątkowa, Tarnawka i Kotów, ogółem gmina Żohatyn liczyła w tamtym czasie ok. 6500 osób.

7 października 1972 roku odsłonięto pomnik ku czci 13 funkcjonariuszy MO i ORMO z Żohatyna, którzy polegli w latach 1944–1947. Natomiast dwa lata później w ścianę szkoły podstawowej wmurowano tablicę pamiątkową ku czci funkcjonariusza MO z komendy powiatowej w Przemyślu Stanisława Budnika, który poległ w październiku 1944 roku w czasie walk z UPA w Piątkowej[7].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 1785 wieś liczyła 420 mieszkańców (340 grekokatolików, 70 rzymskich katolików i 10 żydów). Spis przeprowadzony w 1921 r. wykazał we wsi 189 domów i 1013 mieszkańców (839. grek., 139 rzym., 35 mojż.).

Księga adresowej Polski z 1929 r. wymienia w Żohatynie dwóch właścicieli ziemskich: Eliasza Roicha (151 ha) i Dawida Stoppela (137 ha). Stoppel prowadził także młyn, tartak wodny oraz wyszynk trunków. Oprócz tego w 1929 r. był we wsi (według wspomnianego spisu) kowal, szewc oraz kilka osób handlujących różnymi towarami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-07].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Karol Wild: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: 1855, s. 264.
  7. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 592

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]