Żuków (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podkarpackim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Żuków
Ruiny cerkwi
Ruiny cerkwi
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Cieszanów
Liczba ludności (2011) 266[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-611[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0600214
Położenie na mapie gminy Cieszanów
Mapa lokalizacyjna gminy Cieszanów
Żuków
Żuków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żuków
Żuków
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Żuków
Żuków
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubaczowskiego
Żuków
Żuków
Ziemia50°16′37″N 23°09′00″E/50,276944 23,150000

Żukówwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Cieszanów[4]. Lezy nad potokami Buszcza i Łówczanka.

Wieś starostwa niegrodowego lubaczowskiego na początku XVIII wieku[5]. W latach 1975-1998 miejscowość należała administacyjnie do województwa przemyskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Żuków[6][4][7]
SIMC Nazwa Rodzaj
0600220 Kosobudy część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Żuków to piętnastowieczna wieś ulokowana na prawie wołoskim. Jej pierwotna nazwa to Orissa. Osadnicy zajmowali się tutaj hodowlą owiec i bydła, a także smolarstwem. Miejscowość doznawała strat podczas najazdów tatarskich w XVI wieku i podczas przemarszu wojsk szwedzkich w 1656 roku. We wsi ok. 1565 r. znajdowały się dwa młyny. W czasie najazdu tatarskiego (tzw. Turecczyzny) w 1672 roku zaginęły dokumenty erekcyjne parafii w Żukowie. W cerkwi zachował się ikonostas namalowany w 1749 roku przez Michała Rudkiewicza. Jego elementem jest ikona Chrztu Chrystusa w Jordanie[8].

Do 1778 r. Żuków był wsią królewską w starostwie lubaczowskim. W 1783 r. na północ od wsi powstała niemiecka kolonia Freifeld. W miejscowości mieszkali Polacy, Ukraińcy i Żydzi. W okresie dwudziestolecia Żuków był dużą wsią, istniały tu dwa młyny i szkoła.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Żukowie, są datowane na początek XIX wieku, gdy na jakiś czas przed 1830 rokiem powstała szkoła parafialna przy cerkwi greckokatolickiej (Schola Parochialis)[9][a].

Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. W 1873 roku powstała szkoła parafialna, (od 1874 ludowa filialna - państwowa), która od 1879 roku była 1-klasowa, a od 1904 2-klasowa. Pierwszym nauczycielem w 1873 roku został Stefan Ochabski[10]. Szkoły wiejskie początkowo były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Od 1902 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych. Pomocnicami były: Franciszka Ciećkiewiczówna (1902-1903), Helena Piątkowska (1903-1906), Helena Sobolska (1906-1908), Domicela Sobolska (1908-1914).

Nauczyciele kierujący.
1873-1874. Stefan Ochabski.
1874-1875. posada nieobsadzona[11].
1875-1876. Stefan Ochabski.
1976-1878. Julian Beigart[12].
1878-1879. Paweł Szabatowski[13].
1879-1881. Józef Markowski[14].
1881-1882. posada nieobsadzona[15].
1882-1884. Paulina Reinisch[16].
1884-1887. Aleksander Kiszakiewicz[17].
1887-1889. Julian Pańkowski[18].
1889-1900. Antoni Husak[19].
1900-1903. Bolesław Jaroszewski[20].
1903-1904. Włodzimierz Krupa[21].
1904-1906. Otton Piątkowski[22].
1906-1914(?). Franciszek Sobolski[23].

W 1907 roku w przysiółku Kosobudy, powstała Szkoła Eksponowana Kosobudy ad Żuków, której nauczycielami były: Sabina Frankiewiczówna (1907-1908)[24], Karolina Kalwasowa (1908-1912), Wiktoria Procykówna (1912-1914)[25].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W 2011 roku Żuków liczył 266 mieszkańców, w tym 140 kobiet i 126 mężczyzn.[2] Ludność Żukowa stanowi 3,5% ludności gminy Cieszanów[1].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Od 2015 roku przez wieś przebiega jedna z czterech tras rowerowych gminy Cieszanów[26].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się świetlica wiejska podlegająca pod Centrum Kultury i Sportu w Cieszanowie[27].

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

864 - relacji Nowy Lubliniec - Żuków

865 - relacji Jarosław - Bełżec (stanowi wschodnią granicę wsi)

Ponadto droga powiatowa 1634R - relacji Żuków - Huta Różaniecka - Susiec (także stanowi wschodnią granicę wsi)

Przystanki autobusowe[edytuj | edytuj kod]

Żuków, osiedle

Żuków, sklep (Kosobudy)

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

8 sierpnia 2007 roku podczas budowy kanalizacji na głębokości ok. 3 metrów znaleziono kieł mamuta długości ok. 1 m. Znalezisko trafiło do Muzeum Kresów w Lubaczowie[28].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Portal polskawliczbach.pl
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Wiesław Bondyra, Własność ziemska w województwie bełskim w czasach saskich, Lublin 2015, s. 35.
  6. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  8. Szlak cieszanowski, Żuków
  9. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Dioeceseos Graeco Catholicae Premisliensis pro Anno Domini M.D.CCC.XXX (str.75) [Dostęp 2017-06-28]
  10. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1874 (str. 418) [Dostęp 2017-06-28]
  11. Szematyzm Krolestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1875
  12. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1877
  13. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1879
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1880 (str. 390) [Dostęp 2017-07-01]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1882 (str. 397) [Dostęp 2017-07-01]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1883 (str. 399) [Dostęp 2017-07-01]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1885 (str. 377) [Dostęp 2017-07-01]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1888 (str. 378) [Dostęp 2017-07-01]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1900 (str. 509) [Dostęp 2017-06-28]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1901 (str. 509) [Dostęp 2017-06-28]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1904 (str. 547) [Dostęp 2017-06-28]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1905 (str. 457) [Dostęp 2017-06-28]
  23. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1907 (str. 574) [Dostęp 2017-06-28]
  24. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1908 (str. 572) [Dostęp 2017-06-28]
  25. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 725) [Dostęp 2017-06-28]
  26. Nad Brusienką. Ścieżki rowerowe gminy s.6
  27. Strona gminy. Świetlice
  28. Strona gimnazjum

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Szkoła parafialna w Zukowie była wzmiankowana w Schematyzmie Greckokatolickiej Eparchii Przemyskiej, w latach: 1830, 1831 (nauczyciel - adj. Dymitr Slusarz), 1847 i 1848.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]