Żurawlów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°49'01"N 23°29'16"E
- błąd 39 m
WD 50°46'N, 23°28'E
- błąd 19766 m
Odległość 334 m
Żurawlów
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat zamojski
Gmina Grabowiec
Sołectwo Żurawlów
Liczba ludności (2011) 100
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 22-425
Tablice rejestracyjne LZA
SIMC 0888735
Położenie na mapie gminy Grabowiec
Mapa konturowa gminy Grabowiec, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Żurawlów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Żurawlów”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Żurawlów”
Położenie na mapie powiatu zamojskiego
Mapa konturowa powiatu zamojskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Żurawlów”
Ziemia50°49′01″N 23°29′16″E/50,816944 23,487778

Żurawlówwieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Grabowiec[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Żurawlów położony jest w środkowej części gminy Grabowiec, nad rzeką Wolicą, w obrębie Działów Grabowieckich. Żurawlów jest wsią głównie o charakterze rolniczym. Na terenie wsi występuje zabudowa zagrodowa. Wieś sąsiaduje ze Szczelatynem (1,3 km), Wolicą Uchańską (3,3 km) oraz Rogowem (3,1 km). Odległość do siedziby gminy - Grabowca wynosi 5,3 km, do Zamościa 28,9 km, do Lublina 93,7 km, do Warszawy 272 km. Do najbliższego przejścia granicznego z Ukrainą w Zosinie jest 48,8 km[2].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Żurawlów to 100[3] z czego 50,0% mieszkańców stanowią kobiety, a 50,0% ludności to mężczyźni. Miejscowość zamieszkuje 2,3% mieszkańców gminy. 55,0% mieszkańców wsi Żurawlów jest w wieku produkcyjnym, 28,0% w wieku przedprodukcyjnym, a 17,0% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we wsi Żurawlów 81,8 osób w wieku nieprodukcyjnym[4].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX wieku utworzono folwark Piotrówka, który początkowo stał się częścią folwarku Franciszków. Obecnie Piotrówka wchodzi w skład Żurawlowa[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady bytowania ludzi na terenie Żurawlowa pochodzą z okresu 4200-2900 r. p. Chr. Kolejne ślady zaliczane do wczesnej epoki brązu datowane są na 2200-1600 r. p. Chr.oraz 1750-1600 r. p. Chr. W czasie prowadzonych badań archeologicznych odnaleziono ślady ceramiki datowanej na okres rzymski tj. I-V w. Ludność słowiańska pojawiła się na tych terenach w okresie XII- XIII wieku[6].

Pierwsza wzmianka o Żurawlowie pochodzi z 1394 roku, wówczas książę mazowiecki i bełski Ziemowit IV[7] utworzył łacińską parafię w Grabowcu[8]. Wieś została nadana przez księcia plebanowi grabowieckiemu[9] jako uposażenie[10]. Według wizytacji z 1601 roku w Żurawlowie był 1 łan użytków, na którym gospodarowało 2 kmieci oraz 9 zagrodników oraz staw i młyn wodny. W 1693 roku notowano we wsi „..dwór drewniany dranicami wszystek pobity porządnie i nowo, drzwi na obydwie strony porządnie otwierane..". Dwór wybudowano rok wcześniej. We wsi funkcjonował także folwark, a w nim młyn, piekarnia, winnica, i pasieka pszczela. W 1717 roku odnotowano w Żurawlowie staw, karczmę i młyn wodny. W 1792 roku wybudowano drewniany dworek, gumna, obory, zmeliorowano łąki, wybudowano młyn wodny[5].

W 1827 roku wieś należała do powiatu hrubieszowskiego i parafii Grabowiec[10]. Liczyła wówczas 15 domów i 94 mieszkańców. Pod koniec XIX wieku Żurawlów wchodził w skład gminy i parafii w Grabowcu[11].

W 1915 roku w czasie I wojny światowej w okolicach Żurawlowa toczyły się walki między Austriakami i Rosjanami, w wyniku których niemal cała zabudowa Żurawlowa została spalona[5].

Według spisu z 1921 roku wieś liczyła 25 domów i 181 mieszkańców, w tym 3 Ukraińców. W 1929 roku pracował w Żurawlowie młyn wodny należący do J. Wojciechowskiego[5].

10 lutego 1943 roku w czasie II wojny światowej Niemcy wysiedlili mieszkańców wsi w ramach akcji pacyfikacyjnej Zamojszczyzny, a w ich miejsce przesiedlono Ukraińców z powiatu zamojskiego[12]. W czasie okupacji organizowano ruch oporu pod dowództwem por. Pawła Runkiewicza "Czarnego", w skład którego wchodziło kilku mężczyzn z Żurawlowa. W czasie ataku na polski ruch oporu w pobliskim Cieszynie, spaleniu uległ młyn z Żurawlowie. W czasie II wojny światowej w Żurawlowie zginęło 11 mieszkańców: 6 Polaków i 5 Żydów[5].

Protest przeciwko łupkom[edytuj | edytuj kod]

Protest okupacyjny przeciwko łupkom

Wieś Żurawlów stała się miejscem trwającego 400 dni protestu mieszkańców przeciwko działalności koncernu Chevron, który zamierzał poszukiwać gazu łupkowego na gruntach wioski[13]. Zablokowanie dojazdu do terenu wydzierżawionego przez koncern, całodobowa, nieprzerwana okupacja miejsca planowanej budowy wiertni poszukiwawczej od 3 czerwca 2013 do 7 lipca 2014 zakończyła się sukcesem: Chevron wycofał się z terenu Żurawlowa[14]. Mieszkańcy Żurawlowa obronili swoje rolnicze ziemie, zasoby wody pitnej w postaci Głównych Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP nr 405, 406, 407), znajdujące się na terenie, który miałby w przyszłości być objęty wydobyciem gazu łupkowego metodą szczelinowania hydraulicznego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. Opracowano na podstawie Mapy Google
  3. Dane GUS
  4. Wieś Żurawlów w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2019-07-03] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  5. a b c d e Ewa Niedźwiedź, Józef Niedźwiedź, Dzieje miejscowości gminy Grabowiec, powiat zamojski, Grabowiec - Zamość 2011, s. 136-138.
  6. A. Urbański, Dokumentacja obszaru Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP), nr 86-90, archiwum WUOZ w Lublinie, delegatura w Zamościu
  7. Wiesław Bondyra, Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993, oai:biblioteka.teatrnn.pl:8806
  8. Parafia pw. Świętego Mikołaja - Grabowiec, diecezja.zamojskolubaczowska.pl [dostęp 2019-07-03] (pol.).
  9. A. Jabłonowski Źródła Dziejowe t. 18, cz. 1, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym t. 7, cz. 1, Warszawa 1902, s. [1]
  10. a b R. Kulik, H. Kulik, Grabowiec na przestrzeni dziejów, s. 250-255
  11. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV, s. 863 [2]
  12. Relacja Genowefy Anny Wojtowicz o wysiedleniu wsi Żurawlów
  13. Światowy Dzień Pokoju Żurawlów 2015. obywatelekontroluja.pl. [dostęp 2015-08-17].
  14. Po 399 dniach protestów Chevron opuszcza Żurawlów. Chce szukać łupków w gm. Susiec. naszemiasto.pl. [dostęp 2015-08-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Urząd gminy Grabowiec: [3]
  • Zapomniana Dolina: [4]
  • Zdjęcia Żurawlowa: [5]
  • Żurawlów w serwisie Mapster: [6]
  • Zdjęcia Google Maps: [7]
  • Atrakcje turystyczne w pobliżu: [8]
  • Grabowiecki Słownik Biograficzny [9]
  • Wysiedlenie Żurawlowa 1943 r. [10]
  • Wywiad z Haliną Leleń mieszkanką Żurawlowa[1]
  • Stowarzyszenie Zielony Żurawlów [11]
  • Fotografie Żurawlowa [12]
  1. http://tpg-grabowiec.pl/WSPOMNIENIA/Natalia_Sokolowska_konkurs.pdf