Żydowo (powiat gnieźnieński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°27′7″N 17°35′23″E
- błąd 38 m
WD 52°29'N, 17°32'E, 52°27'9.25"N, 17°34'53.18"E
- błąd 20288 m
Odległość 5 m
Żydowo
wieś
Ilustracja
Fragment zabudowy rynkowej
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat gnieźnieński
Gmina Czerniejewo
Liczba ludności (2011) 2005[1]
Strefa numeracyjna 61
Tablice rejestracyjne PGN
SIMC 0581907
Położenie na mapie gminy Czerniejewo
Mapa konturowa gminy Czerniejewo, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Żydowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Żydowo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Żydowo”
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa konturowa powiatu gnieźnieńskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Żydowo”
Ziemia52°27′07″N 17°35′23″E/52,451944 17,589722
Dwór

Żydowowieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo. Dawniej miasto. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego. Wieś należy do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Żydowo pochodzi od Żydów, którzy osiedlili się tu na przełomie XIV/XV wieku, po sprowadzeniu ich do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W Żydowie natrafiono na ślady kultury pomorskiej, rozwijającej się tu 550 lat p.n.e.[2]. Już w czasach wczesnośredniowiecznych rozwijało się tu osadnictwo, o czym świadczą pozostałości po czworobocznym grodzisku (lewy brzeg małej Wrześnicy, obok stacji PKP). Najstarsza wzmianka pisana, dotycząca wsi, pochodzi z 1357 roku[2]. Wieś znajdującą się na szlaku pielgrzymim wiodącym ze Ślaska do Gniezna początkowo należała do kapituły gnieźnieńskiej, a potem do rodów szlacheckich[2]. Na przełomie XIV i XV w. wieś szlachecka należała do Zofii i Bieniaka, potem do rodu Porajów i Doliwów. W 1428 roku proboszcz kościoła w Kędzierzynie pobierał z Żydowa dziesięcinę. W 1520 roku proboszczem nowego kościoła był ks. Stanisław z Kręciszek. W latach 1752-1869[3] Żydowo posiadało prawa miejskie, które uzyskał od króla Augusta III ówczesny właściciel Stanisław Smoleński[2].

W pierwszych dniach II wojny światowej we wsi mieścił się punkt dowodzenia obrońców Żydowa.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Szkoła[edytuj | edytuj kod]

Szkoła we wsi działała od 1829 roku. Po II wojnie światowej mieściła się w dworze. 3 maja 1946 roku została przeniesiona do nowego budynku. W latach 1969-71 zbudowano nowy budynek. W 1981 roku Szkole Podstawowej nadano imię Onufrego Kopczyńskiego[2], od 2017 roku szkoła nosi imię Jana Pawła II[4].

Osoby związane z Żydowem[edytuj | edytuj kod]

  • Sebastian Żydowski – pochodzący z Żydowa biskup Sufragan pełniący te stanowisko w latach 1541-1560 i jego brat
  • Marcin Żydowski (brat Sebastiana) – kanonik gnieźnieński w latach 1552-1572.
  • Jan Walenty Kręcki – ksiądz, powstaniec wielkopolski 1848 roku. W latach 1854-1855 służył w parafii w Żydowie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Żydowo w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2019-12-16] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b c d e f g h Plan odnowy miejscowości Żydowo na lata 2015-2023 Żydowo 2015 [Dostęp 2018-12-28]
  3. Warschauer Adolf: Die städtischen Archive in der Provinz Posen. [w] Mittheilungen der K. Preussischen Archivverwaltung; H. 5, Leipzig 1901, XL + 295 s.
  4. Reforma edukacji w gminie Czerniejewo, Przemiany na Szlaku Piastowskim, 8 lutego 2017 [dostęp 2018-12-28] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]