Żydowo (powiat gnieźnieński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żydowo
Herb
Herb Żydowa
Fragment zabudowy rynkowej
Fragment zabudowy rynkowej
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat gnieźnieński
Gmina Czerniejewo
Liczba ludności 1700
Strefa numeracyjna (+48) 61
Tablice rejestracyjne PGN
SIMC 0581907
Położenie na mapie gminy Czerniejewo
Mapa lokalizacyjna gminy Czerniejewo
Żydowo
Żydowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żydowo
Żydowo
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Żydowo
Żydowo
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Żydowo
Żydowo
Ziemia52°27′07″N 17°35′23″E/52,451944 17,589722
Dwór

Żydowo – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Czerniejewo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Żydowo pochodzi od Żydów, którzy osiedlili się tu na przełomie XIV/XV wieku, po sprowadzeniu ich do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W Żydowie natrafiono na ślady kultury pomorskiej, rozwijającej się tu 550 lat p.n.e.[1]. Już w czasach wczesnośredniowiecznych rozwijało się tu osadnictwo, o czym świadczą pozostałości po czworobocznym grodzisku (lewy brzeg małej Wrześnicy, obok stacji PKP). Najstarsza wzmianka pisana, dotycząca wsi, pochodzi z 1357 roku[1]. Wieś znajdującą się na szlaku pielgrzymim wiodącym ze Ślaska do Gniezna początkowo należała do kapituły gnieźnieńskiej, a potem do rodów szlacheckich[1]. Na przełomie XIV i XV w. wieś szlachecka należała do Zofii i Bieniaka, potem do rodu Porajów i Doliwów. W 1428 roku proboszcz kościoła w Kędzierzynie pobierał z Żydowa dziesięcinę. W 1520 roku proboszczem nowego kościoła był ks. Stanisław z Kręciszek. Z Żydowa pochodzi biskup Sufragan Sebastian Żydowski, pełniący te stanowisko w latach 1541-1560 i jego brat Marcin Żydowski, kanonik gnieźnieński w latach 1552-1572. W latach 1752-1875 Żydowo posiadało prawa miejskie, które uzyskał od króla Augusta III ówczesny właściciel Stanisław Smoleński[1].

W parku krajobrazowym znajduje się dwór z przełomu XVIII i XIX w. rozbudowany w XIX w. i w 1937 r. oraz chałupa z początku XIX w.[1]. W pierwszych dniach II wojny światowej we wsi mieścił się punkt dowodzenia obrońców Żydowa.

Wieś należy do parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Zabytkowy późnoklasycystyczny kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika pochodzi z 1845 roku[1].

Szkoła[edytuj | edytuj kod]

Szkoła we wsi działała od 1829 roku. Po II wojnie światowej mieściła się w dworze, ale 3 maja 1946 roku została przeniesiona do nowego budynku. W latach 1969-71 zbudowano obecny budynek. W 1981 roku Szkole Podstawowej nadano imię Onufrego Kopczyńskiego[1]. Po reformie edukacji od 2017 roku szkoła nosi imię Jana Pawła II ( patrona gimnazjum w Żydowie)[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Plan odnowy miejscowości Żydowo na lata 2015-2023 Żydowo 2015 [Dostęp 2018-12-28]
  2. Reforma edukacji w gminie Czerniejewo, Przemiany na Szlaku Piastowskim, 8 lutego 2017 [dostęp 2018-12-28] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]