Żydzi w Skierniewicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dawny żydowski dom modlitwy przy ul. Batorego
Zabytkowy cmentarz żydowski w Skierniewicach
Drugi cmentarz żydowski
Dom Izraela Szpichlera, dawny teatr i kino

Żydzi w Skierniewicach osiedlili się dopiero po roku 1795 i w 1808 zamieszkiwało ich tam zaledwie 73 (stanowili 7% mieszkańców). Sama gmina żydowska została założona w 1850 roku, zaś kilka lat później wybudowano pierwszą synagogę[1][2].

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

W 1827 roku mieszkało w Skierniewicach 216 Żydów, co stanowiło 11% ludności miasteczka[2]. W 1857 r. było tam już 766 Żydów (29% ogółu mieszkańców)[1], w 1864 r. było ich 1454 (39%)[3], natomiast w 1897 r. – 2898 (36%)[1].

W drugiej połowie XIX wieku Żydzi skierniewiccy pozostawali pod silnym wpływem chasydyzmu[1]. Od 1886 roku swój dwór miał w tym mieście uważany za cudotwórcę cadyk Szymon Kalisz z Warki, dzięki czemu Skierniewice stały się celem pielgrzymek chasydów[4][2]. Natomiast pod koniec XIX stulecia rabinem w Skierniewicach był Meir Holzstock, który w późniejszym okresie zwany był cadykiem z Ostrowca[1].

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym ludność żydowska stanowiła około jednej trzeciej mieszkańców miasta[5] (w roku 1921 były to 4333 osoby, czyli 33%, a w 1939 – ok. 4300 osób[1]).

W sierpniu 1940 r. liczba mieszkańców miasta narodowości żydowskiej wynosiła 6159 osób[6].

W grudniu 1940 roku naziści utworzyli w Skierniewicach getto, w którym oprócz Żydów miejscowych przebywali także Żydzi z Łodzi, Zgierza, Aleksandrowa, Brzezin, Włocławka – ogółem 6900 osób. Do lutego[2] bądź kwietnia[1] 1941 roku wszystkie osoby z getta skierniewickiego zostały przetransportowane do getta w Warszawie[1].

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w mieście zachowało się kilka kamienic należących niegdyś do skierniewickich rodzin żydowskich.

  • Budynek bożnicy przy ul. Batorego – budynek pełniący funkcję bożnicy, szkoły żydowskiej do 1906 r. W czasie II wojny znajdowała się tam kuchnia, stołówka oraz izolatka dla osób chorych.
  • Dom Bombla przy ul. Sienkiewicza 18 – Abram Bombel był żydowskim lekarzem, przedsiębiorcą, budowniczym części koszar wojskowych w Skierniewicach.
  • Dom Szpichlera przy ul. Sienkiewicza 16 – mieścił się tu „Teatr Żydowski po Rosyjsku”, a później kinematograf Oaza.
  • Kamienica Pfefera przy ul. Strykowskiej – dawny budynek Banku Żydowskiego oraz siedziby Związku Sportowego Hakoach.

Cmentarze żydowskie w Skierniewicach[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się dwa zabytkowe żydowskie cmentarze przy ul. Granicznej oraz ul. Strobowskiej:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]