Żyrafa Medyceuszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Żyrafa Medyceuszy (znana również jako żyrafa Wawrzyńca Wspaniałego[1]) – żyrafa ofiarowana 18 listopada 1487[2] przez ambasadora Mohameda ibn-Mahfuza władcy Florencji Wawrzyńcowi Medyceuszowi, jako dar sułtana Kajtbaja z „dynastii” Burdżytów, celem zaskarbienia sobie jego poparcia w wojnie z Turkami[3].

Przywiezienie zwierzęcia do Florencji wywołało spore poruszenie[4]. Kilka lat wcześniej Medyceusze, którzy posiadali własną menażerię, pokazali florentczykom manekina żyrafy. Prezent sułtana był pierwszym żywym okazem żyrafy w mieście. Przypuszcza się, iż była to pierwsza żywa żyrafa w Italii od czasów Starożytnego Rzymu. Następny żywy okaz pojawił się w Europie po około 300 latach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 46 p.n.e. Juliusz Cezar w okazały sposób świętował swoje zwycięstwo w Egipcie, przywożąc ze sobą do stolicy sporą menażerię. Swego rodzaju kuriozum była żyrafa, widziana wówczas po raz pierwszy w Europie. Rzymianom trudno było ją sklasyfikować, nazwali ją więc cameleopardo. Wydawała im się być krzyżówką wielbłąda z lampartem. Do dzisiaj łacińską nazwą gatunkową żyrafy jest Giraffa camelopardalis. Zwierzę przywiezione przez Cezara zostało zjedzone przez lwa podczas otwartego pokazu na arenie.

Chociaż istnieją źródła, według których Fryderyk II Sycylijski otrzymał w 1261 żyrafę od sułtana Egiptu oraz inne, sugerujące o posiadaniu żyraf przez takich władców, jak Herkules I d’Este (Emilia-Romania) czy Ferdynand I (Neapol), nie cieszyły się one jednak takim powodzeniem, jak żyrafa Medyceuszy. Zwierzę przedstawione zostało na obrazach: Francesco Botticiniego, Giorgio Vasariego, Bacchiacca, Piero di Cosimo. Znalazło się na freskach i uwieczniono je strofami w poezji. Na Angelo Poliziano zrobiły wrażenie małe rogi (curnicula) żyrafy, o których nigdy nie wspominali antyczni literaci, jak Horacy, Heliodor z Emesy czy Kasjusz Dion[5].

Wawrzyniec kazał wybudować dla żyrafy specjalne stajnie, zarówno we Florencji, jak i w rodzinnej willi w Poggio a Caiano. Stajnie posiadały ogrzewanie. Niestety zwierzę zdechło 2 stycznia 1488, łamiąc kark, przyblokowane przez belki stropowe.

Na kolejne żywe żyrafy w Europie trzeba było czekać do roku 1827, kiedy Muhammad Ali przysłał po jednej sztuce Jerzemu IV Hanowerskiemu, Franciszkowi II Habsburgowi oraz Karolowi X Burbonowi. Tylko żyrafa paryska, nazywana Zarafą, żyła jeszcze dwa lata od momentu przypłynięcia na Stary Kontynent.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lorenzo Montemagno Ciseri. Camelopardalis: storia naturale e straordinaria della giraffa di Lorenzo il Magnifico. „Interpres: rivista di studi quattrocenteschi”. XXXI, s. 351-372, 2012/2013. Rzym: Salerno editrice. DOI: 10.1400/216203. ISSN 1824-6745 (wł.). 
  2. Lettere di Lorenzo il Magnifico al Som. Pont. Innocenzio VIII. Florencja: Stamperia Magheri, 1830, s. 17. (wł.)
  3. Gian Antonio Stella. La fattoria di Lorenzo il Magnifico, scoperchiata e abbandonata. „Corriere della Sera”, 20 listopada 2012. Mediolan: RCS MediaGroup. ISSN 1120-4982 (wł.). 
  4. Giovanni Delle Donne: Lorenzo il Magnifico e il suo tempo. Rzym: Armando Editore, 2003, s. 144. ISBN 88-8358-446-5. (wł.)
  5. Manlio Pastore Stocchi: Pagine di storia dell'Umanesimo italiano. Mediolan: Franco Angeli, 2014, s. 124. ISBN 978-88-917-0359-0. (wł.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]