(90377) Sedna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
(90377) Sedna
Ilustracja
Zdjęcie Sedny z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a
Odkrywca M. Brown,
C. Trujillo,
D. Rabinowitz[1]
Data odkrycia 14 listopada 2003[1]
Nr kolejny 90377
Oznaczenie tymczasowe 2003 VB12
Charakterystyka orbity (J2000)
Występowanie
planetoidy
TNO[1], obiekt odłączony lub wewnętrzna część obłoku Oorta
Półoś wielka 500 ± 1[1] au
Mimośród 0,848[1]
Peryhelium 76,03[1] au
Aphelium 924 ± 1[1] au
Okres obiegu
wokół Słońca
11 181 ± 20[1] lat
Śr. prędkość ok. 1,0 km/s
Inklinacja 11,93[1]°
Charakterystyka fizyczna
Średnica ok. 995[2] km
Średnia gęstość 2,0? g/cm3
Okres obrotu ok. 10,273[1] h
Albedo ok. 0,41[a]
Jasność absolutna 1,6[1]m
Średnia temperatura powierzchni < 33[3] K

(90377) Sedna – duża planetoida transneptunowa, poruszająca się po bardzo wydłużonej orbicie.

Odkrycie[edytuj]

Sedna na zdjęciach z 2003 roku (moment odkrycia 14 listopada)

Planetoida ta została odkryta 14 listopada 2003 przez Mike’a Browna, Chada Trujillo oraz Davida Rabinowitza, z California Institute of Technology, za pomocą 120-centymetrowego teleskopu Samuela Oschina, znajdującego się w Obserwatorium Palomar niedaleko San Diego. Odkrycia dokonano w ramach prowadzonego od jesieni 2001 przeglądu zewnętrznych rejonów Układu Słonecznego. Odkrycie zostało zweryfikowane przez amatorskie obserwatorium Tenagra w Arizonie[4]. Planetoida ta obserwowana była również przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a.

Otrzymała ona najpierw oznaczenie prowizoryczne 2003 VB12.

Obiekt nazwany został imieniem Sedny, mitologicznej bogini mórz w wierzeniach Inuitów – ludów zamieszkujących rejony arktyczne, od Grenlandii po Czukotkę w Rosji[3].

Orbita[edytuj]

Rysunki przedstawiające lokalizację Sedny względem innych obiektów astronomicznych
Sedna – wizja artysty
Słońce i planety Układu Słonecznego widziane z Sedny – wizja artysty

Orbita Sedny nachylona jest do płaszczyzny ekliptyki pod kątem 11,9°. Na jeden obieg wokół Słońca potrzebuje ok. 11 180 lat. Krąży w średniej odległości ok. 500 au, po mocno wydłużonej eliptycznej orbicie o mimośrodzie około 0,85. Średnia prędkość orbitalna tej planetoidy to ok. 1,0 km/s.

W momencie odkrycia znajdowała się w odległości 90 au i tym samym okazała się najdalszym[b] obserwowanym obiektem w Układzie Słonecznym. Obecnie Sedna zbliża się do Słońca i w 2076 roku[1] osiągnie peryhelium, znajdując się wtedy w odległości 76 au od naszej Dziennej Gwiazdy (ponad dwa razy dalej niż Pluton). Następnie przez około 5600 lat będzie się oddalać, aż osiągnie aphelium w odległości ok. 924 au od Słońca (ok. 19 razy dalej niż Pluton).

Jest określana jako obiekt odłączony[2] lub nawet wchodzący w skład wewnętrznej części obłoku Oorta.

Właściwości fizyczne[edytuj]

Sedna ma średnicę szacowaną na ok. 995 km[2]. Jej albedo wynosi ok. 0,41, a jasność absolutna to 1,6m. Sedna jest prawdopodobnie bardzo zimnym obiektem; temperaturę jej powierzchni oszacowano na około –240 do –261 °C (12–33 K)[3]. Naukowcy przypuszczają, że składa się ona ze skał i lodu.

Sedna jest prawdopodobnie pierwszym odkrytym obiektem z wewnętrznej części Obłoku Oorta i zarazem pierwszym bezpośrednim dowodem jego istnienia. Jest to drugi po Marsie najczerwieńszy obiekt w naszym Systemie. Sedna jest jednym z niewielu tak dużych obiektów odkrytych w Układzie Słonecznym od 1930 roku, kiedy to po raz pierwszy zaobserwowano Plutona.

Sedna może zostać uznana w przyszłości za planetę karłowatą i plutoid.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Na podstawie: Dan Bruton: Conversion of Absolute Magnitude to Diameter for Minor Planets (ang.). Department of Physics & Astronomy (Stephen F. Austin State University). [dostęp 2013-11-04]. – dla średnicy 995 km i jasności absolutnej 1,6m albedo wynosi 0,4087.
  2. W 2005 roku odkryto Eris, która obecnie znajduje się dalej od Słońca niż Sedna.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l JPL Small-Body Database Browser: 90377 Sedna (2003 VB12) (ang.). 2016-01-12 last obs. used. [dostęp 2016-09-09].
  2. a b c Wm. Robert Johnston: List of Known Trans-Neptunian Objects (ang.). Johnston’s Archive, 2016-05-01. [dostęp 2016-06-05].
  3. a b c Krzysztof Czart: Kosmos. Poznań: Oxford Educational, 2011, s. 24. ISBN 978-83-252-1366-4.
  4. Mike Brown: Sedna (2003 VB12) (ang.). [dostęp 2016-06-06].

Linki zewnętrzne[edytuj]