1,1-Dimetylohydrazyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
1,1-Dimetylohydrazyna
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C2H8N2
Inne wzory NH2-N(CH3)2
Masa molowa 60,10 g/mol
Wygląd dymiąca, bezbarwna, higroskopijna ciecz o zapachu amoniaku[1]
Identyfikacja
Numer CAS 57-14-7
55484-54-3 (dichlorowodorek)
593-82-8 (chlorowodorek)
PubChem 5976[2]
Podobne związki
Podobne związki hydrazyna, MMH
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

1,1-Dimetylohydrazyna (UDMH, z ang. unsymmetrical dimethylhydrazine) – organiczny związek chemiczny, dimetylowa pochodna hydrazyny, jeden z dwóch izomerów konstytucyjnych dimetylohydrazyny, w którym obie grupy metylowe położone są przy tym samym atomie azotu. W warunkach normalnych jest bezbarwną, oleistą cieczą o zapachu amoniaku. Ma silne właściwości redukujące. Jest higroskopijna. Stosowana między innymi jako jeden ze składników paliwa rakietowego, w produkcji pestycydów (daminozyd) i jako pochłaniacz kwaśnych gazów.

Właściwości[edytuj]

Bezbarwna ciecz o zapachu amoniaku. Wystawiona na działanie powietrza żółknie absorbując tlen i dwutlenek węgla. Miesza się z wodą, etanolem i naftą. Jej opary są palne przy stężeniu w powietrzu w zakresie 2,5–95%. Jest niewrażliwa na wstrząsy.

Najczęstszymi zanieczyszczeniami są woda i dimetyloamina.

Szkodliwość[edytuj]

Nie ma pełnych danych na temat toksyczności 1,1-dimetylohydrazyny u ludzi, jednak ze względu na ostrą toksyczność u zwierząt kwalifikuje się ją jako substancję szkodliwą[6]. Przenika przez skórę. Jest produktem rozpadu daminozydu[7].

UDMH jako paliwo[edytuj]

UDMH jest bardzo popularnym ciekłym paliwem rakietowym. Używa się jej w tym celu od połowy lat 50. Badania nad nią zostały rozpoczęte w ZSRR w 1949. Wykorzystuje je wiele współczesnych silników rakietowych, m.in. rakiet Proton, Titan, Delta. Jako paliwo występuje z utleniaczami takimi jak: N2O4, IRFNA, ciekły tlen. Często mieszana z hydrazyną. Mieszanka 50% UDMH i 50% hydrazyny, nazywana jest Aerozine 50. Jej specyfikacją jako paliwo jest MIL-D-25064. Może być długo składowana w zbiornikach rakiet.

Cena w 1959, w ilościach kilkudziesięciu litrów, wynosiła około 1 USD za kilogram. Jednak z powodu toksyczności jej cena końcowa jest dużo wyższa. W latach 80. NASA płaciło 24 USD za kilogram.

Nie jest używana np. w silnikach manewrowych, gdzie zastępuje ją monometylohydrazyna, mająca wyższy impuls właściwy.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k 1,1-Dimetylohydrazyna (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-07-29].
  2. 1,1-Dimetylohydrazyna (CID: 5976) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b 1,1-Dimetylohydrazyna (nr 40680) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski.
  4. a b c 1,1-Dimetylohydrazyna (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-07-29].
  5. a b 1,1-Dimetylohydrazyna (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].
  6. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Andrzej Starek. 1,1-Dimetylohydrazyna. Dokumentacja proponowanych wartości dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego. „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy”. 2 (36), 2003. [dostęp 2017-01-25]. 
  7. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać I. Rahden-Staroń, H. Czeczot, M. Pieńkowska, T. Szymczyk-Wasiluk. Daminozyd - brak aktywności genotoksycznej w krótkoterminowych testach bakteryjnych. „Roczniki Państwowego Zakładku Higieny”. 48 (2), s. 111-117, 1997. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego. ISSN 2451-2311 (pol.). [dostęp 2017-01-25]. 

Bibliografia[edytuj]