10 Oszmiańska Brygada Armii Krajowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z 10 Oszmiańska Brygada AK)
Skocz do: nawigacja, szukaj
10 Brygada AK
Historia
Państwo  Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1944
Nazwa wyróżniająca Oszmiańska
Dowódcy
Pierwszy "Gustaw"[a]
Działania zbrojne
Operacja Ostra Brama
Organizacja
Podległość Zgrupowanie nr 3 Okręgu Wilno AK

10 Oszmiańska Brygada AK "Gustawa" - polski oddział partyzancki Okręgu Wilno Armii Krajowej.

W lipcu 1944 w ramach Zgrupowania nr 3 Okręgu AK Wilno oddział wziął udział w Operacji Ostra Brama. W lipcu 1944 liczyła ok. 400 partyzantów[1].

Koncentracja brygady[edytuj]

W czerwcu 1944 sztab 3 Zgrupowania przeprowadził na swoim terenie mobilizację mężczyzn pozostających w siatce konspiracyjnej. Jako odwód sformowano 10 Brygadę AK pod dowództwem por. Konrada Bukowskiego "Gustawa". Do pomocy przy organizowaniu brygady zostali oddelegowani z 13 Brygady AK komendant Obwodu Mołodeczno por. Władysław Burak "Gajewski" oraz ppor. Wiktor Snastin "Kurek". Łączniczki na rozkaz komendanta Obwodu "Oset" powiadomiły komendantów placówek o miejscu koncentracji wszystkich mężczyzn zdolnych do walki, pozostających w konspiracji. Miejscem koncentracji był rejon Murowanej Oszmianki. Dowództwo formowało się w Karwieliszkach. Ośrodek Soły wyznaczył koncentrację w folwarku Porojście dla placówek Soły i Żuprany, a w Birżanach dla placówek Kuszlany i Smorgonie. Placówki: Polany, Graużyszki i Krewo miały bezpośrednio pod dowództwem swoich komendantów zameldować się w Karwieliszkach. Personel medyczny wywodzący się z konspiracji zbierał się w folwarku Rojsty. Porucznik Gajewski objął komendę nad zgrupowaniem przebywającym w folwarku Olchówce. Marszem ubezpieczonym ruszył w kierunku Karwieliszek przez Małe Powiaże. W okolicy Osinówki przekroczono szosę łączącą Oszmianę z Holszanami. Z Osinówki pod osłoną lasu partyzanci dotarli do Mordas, przekraczając szosę Oszmiana – Graużyszki, stamtąd przez folwark Pohulanka, wieś Antony, Kuckuny, dwór Sołki, Łysą Górę dotarli do Karwieliszek.

Koncentracja trwała trzy dni, Odległość poszczególnych placówek od miejsca zbiórki była różna: od 7 km do przeszło 40 km. Początkowo utworzono trzy plutony. Ochotników po służbie wojskowej sprzed 1939 podzielono na trzy grupy przydzielając do każdego z plutonów jako kadrę do pomocy przy szkoleniu rekrutów. Pierwszy pluton zakwaterował się w miejscowości Wasiowce, drugi pluton – w zaścianku Łysa Góra, trzeci pluton pozostał w Karwieliszkach. Przystąpiono do intensywnego szkolenia strzeleckiego i bojowego. Każdego dnia zgłaszali się z dalszych terenów członkowie siatki konspiracyjnej, nie mogąc trafić do oddziałów macierzystych (realizowały one w tym czasie zadania "Burzy"). Zgłaszali się dezerterzy z Wehrmachtu, wcieleni doń Polacy z Poznańskiego i Śląska oraz członkowie policji białoruskiej. Dowództwo brygady wcielało do swoich szeregów Polaków z Poznańskiego i Śląska oraz Jugosłowian zatrudnionych w organizacji Todt, natomiast z policji białoruskiej tych, którzy w różny sposób wcześniej ostrzegali ludność polską przed represjami.

Obsada personalna brygady[edytuj]

8 lipca 1944,ze względu na napływ sporej ilości ochotników do Brygady, w Karwieliszkach nastąpiła jej reorganizacja . Uformował się ostatecznie następujący skład osobowy brygady:

  • Dowódca – por. Konrad Bukowski ps. Gustaw
  • Zastępca – por. Władysław Burak ps. Gajewski
  • Adiutant – ppor. Wiktor Snastin ps. Kurek
  • Kwatermistrz – sierż. Wiktor Andrzejewski ps. Pszczółka
  • Oficer łączności – plut. Edward Bujnicki ps. Drucik
  • Lekarze – dr Michał Holak ps. Bonifacy i dr Adam Wysocki ps. Piotr

1 kompania:

  • dowódca: ppor Aleksander Stanisław Czajkowski ps. Chytry
  • szef kompanii: sierż. Stanisław Szamocki
    • 1 pluton: podchorąży Edward Szołoch ps. Skiba
      • 1 drużyna: kpr. Czesław Soroko ps. Orzeł
      • 2 drużyna: kpr. Mikołaj Jackiewicz ps. Mik
      • 3drużyna: kpr. Witold Koczan ps. Wićka
    • 2 pluton: plut. Jan Aleksandrowicz ps. Aleks
      • 1 drużyna: Antoni Kowzan ps. Antoś
      • 2 drużyna: Edward Szynkiewicz ps. Ed
      • 3drużyna: Arkadiusz Bartoszewicz ps. Bart
    • 3 pluton: plut. Zenon Naumowicz ps. Sęk
      • 1 drużyna: Czesław Żeligowski ps. Czesio
      • 2 drużyna: Waldemar Siecki ps. Mały
      • 3 drużyna: Aleksander Siecki ps. Wujek

2 kompania:

  • dowódca ppor. Stanisław Butkiewicz ps. Żbik
  • szef kompanii: sierż. Stanisław Wołkowicz ps. Ojciec
    • 1 pluton: ppor. Włodzimierz Rybacki ps. Rubka
      • 1 drużyna: kpr. Henryk Marcinkiewicz ps. Marcin
      • 2 drużyna: kpr. Stefan Staszkiewicz ps. Stef
      • 3 drużyna: kpr. Stanisław Klucznik ps. Stach
    • 2 pluton: pchor. Leonard Bohdziewicz ps. Jacek
      • 1 drużyna: kpr. Edward Kwokszyn ps. Kwoka
      • 2 drużyna: kpr. Tadeusz Aleksandrowicz ps. Alek
      • 3 drużyna:kpr. Jan Urbanowicz ps. Jaś
    • 3 pluton: pchor. Leon Jackiewicz ps. Lew
      • 1 drużyna: kpr. Stefan Wysocki ps. Piotr
      • 2 drużyna: kpr. Antoni Kłujszo ps. Brzoza
      • 3 drużyna: kpr. Władysław Bodak ps. Szczerba

3 kompania:

  • dowódca ppor. Leonard Piastowski ps. Art, San
  • szef kompanii: sierż. Józef Micul
    • 1 pluton:pchor. Wincenty Stosuj ps. Żbik
      • 1 drużyna: kpr. Bolesław Dembowski ps. Dąb
      • 2 drużyna: kpr. Roman Sturlis ps. Rom
      • 3 drużyna: kpr. Wacław Harłukowicz ps. Kamień
    • 2 pluton: plut. Bronisław Harłukowicz ps. Łuk
      • 1 drużyna: kpr. Józef Michniewicz ps. Zef
      • 2 drużyna: kpr. Józef Szołoch ps. Rola
      • 3 drużyna: kpr. Kazimierz Pietrusewicz ps. Kazik
    • 3 pluton:pochr. Bronisław Awgul ps. Bey
      • 1 drużyna: wachm. Artur Ulewski ps. Kozak
      • 2 drużyna: plut. Jan Jaroszewicz ps. Iglica
      • 3 drużyna: plut. Henryk Zakrzewski ps. Bez

sekcja minerska:

  • kpr. Zygmunt Śnieżko ps.Lont
  • kpr. Franciszek Dembowski ps. Dynamit
  • Antoni Klucznik ps.Saper

drużyna łączności:

  • plut Edward Bujnicki ps. Drucik
  • Władysław Żeligowski ps. Władek
  • Henryk Baranowski ps. Baran

drużyna sanitarna:

  • dr Michał Holak ps. Bonifacy
  • dr Adam Wysocki ps. Piotr

pielęgniarki:

  • Emilia Komorowska ps. Mila
  • janina Jackiewiczówna ps. Janka
  • Helena Siecka ps.Sawa
  • Maria Vorbrodt ps. Isia
  • Halina Wysocka ps. Hala
  • Maryna Plucińska ps. Popielata

Uwagi

  1. por. Konrad Bukowski ps. Gustaw – po uzyskaniu matury wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Wojna zastała go w Wilnie w 5 pułku piechoty Legionów. Po walkach we wrześniu 1939 internowany na Litwie. Uciekł z obozu i schronił się w majątku. W 1941 wrócił do folwarku Zalesie, gm. Soły. W czerwcu 1943 wstąpił do siatki Inspektoratu F na stanowisko zastępcy i oficera operacyjnego Obwodu Oszmiana. Brał udział w szkoleniu przedpoborowych. Na rozkaz "Jaremy" organizował w pierwszych dniach lipca 1944 10 Brygadę w okolicach Murowanej Oszmianki w Karwieliszkach. Po jej rozbrojeniu 18 lipca 1944 pzredostał się do Wilna, unikając obozu w Miednikach. W marcu 1945 w ramach repatriacji wyjechał do Lublina i zgłosił się do ludowego Wojska Polskiego.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Roman Korab-Żebryk: Operacja wileńska AK. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985. ISBN 83-01-04946-4.
  • Zygmunt Boradyn, Andrzej Chmielarz, Henryk Piskunowicz: Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941–1945). Radom: Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia Kadr, 1997. ISBN 8390716803.
  • Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.
  • Wiktor Snastin ps. Kurek – "10 Brygada Armii Krajowej por. "Gustawa" – wspomnienia" Szczecin 1992. Maszynopis w posiadaniu Koła Kresowego ŚZŻAK w Szczcinie. Opublikowany w "Wileński Przekaz" suplement/1996.