10 Pułk Piechoty (austro-węgierski)
 Pieczęć pułku | |
| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie |
1715 |
| Rozformowanie |
1918 |
| Nazwa wyróżniająca | |
| Tradycje | |
| Święto |
22 lipca |
| Dowódcy | |
| Pierwszy |
płk Streithorst |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa | |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | |
| Rodzaj sił zbrojnych | |
| Rodzaj wojsk | |
| Podległość | |
_in_Dienstadjustierung.png)
10 Galicyjski Pułk Piechoty Gustawa V Króla Szwecji[1] (niem. Infanterieregiment Gustav V. König von Schweden, der Goten und Wenden Nr.10[2]) – pułk piechoty cesarskiej i królewskiej Armii.
Historia pułku
[edytuj | edytuj kod]Pułk został utworzony w 1715[3][4]. W latach 1804–1869 10 Pułk Piechoty Cesarstwa Austriackiego. Okręg uzupełnień nr 10 Przemyśl na terytorium 10 Korpusu[3]. Swoje święto pułk obchodził 22 lipca w rocznicę bitwy pod Blumenau (Lamač) stoczonej w 1866 [1][3]. Kolory pułkowe: wyłogi i patki papuzie, guziki srebrne[5].
Garnizony pułku
[edytuj | edytuj kod]Do około 1878 pułk miał siedzibę w Jarosławiu[6], od około 1879 w Przemyślu[7].
W 1898 roku sztab pułku razem z 1. i 2. batalionem stacjonował w garnizonie Jarosław, 3. batalion w Przemyślu, a 4. batalion w Radymnie. Do około 1907 sztab ponownie działał w Jarosławiu[8], a od około 1908 w Przemyślu[9]. W 1914 roku pułk stacjonował w Przemyślu z wyjątkiem 1. batalionu, który był detaszowany w miejscowości Bijeljina, w Bośni i Hercegowinie[3].
Pułk w I wojnie światowej
[edytuj | edytuj kod]W przededniu I wojny światowej pułk etatowo posiadał niewielki sztab, cztery bataliony po cztery kompanie. Kompania piechoty czasu wojny składała się z czterech plutonów i liczyła około 250 żołnierzy i 5 oficerów. Na szczeblu pułku występowały także cztery oddziały karabinów maszynowych (w każdym 1 oficer i 36 szeregowych) i pluton pionierów. W sumie pułk liczył około 4600 żołnierzy[10].
W tym czasie pułk (bez 1. batalionu) wchodził w skład 48 Brygady Piechoty w Przemyślu należącej do 24 Dywizji Piechoty, natomiast 1. batalion był podporządkowany komendantowi 10 Brygady Górskiej w Tuzli należącej do 48 Dywizji Piechoty[11].
Skład narodowościowy: Ukraińcy – 47%, Polacy – 43%, inni 10%[12].
Wykorzystując doświadczenia wojenne, w cesarsko-królewskiej armii wspólnej rozpoczęto wprowadzać nowe rozwiązania organizacyjne. W nowej strukturze pułk miał posiadać trzy bataliony, kompanię karabinów maszynowych (8 ckm), kompanię techniczną i kompanię pionierów[13]. W ramach tak zwanej „reformy Conrada”, pułk przekazał swój jeden batalion nowo formowanemu 110 pułkowi piechoty[14]. Jednocześnie jego IV batalion przemianowano na I batalion[14].
Szefowie pułku
[edytuj | edytuj kod]
Kolejnymi szefami pułku byli:
- FML Franz Wenzel Reisky von Dubnitz (1809 – †30 XII 1816),
- FZM Luigi (Alois) von Mazzuchelli (1817 – †5 VIII 1868),
- FZM Heinrich von Handel (1869 – †1 V 1887),
- król Szwecji Oskar II (1888 – †8 XII 1907),
- król Szwecji Gustaw V (od 1908)[3].
Żołnierze
[edytuj | edytuj kod]- Dowódcy pułku
- płk Streithorst (1716)
- płk Falk (Valk) (1716–1724)
- ppłk / płk Johann Anton Hatzfeld (1724–1732)
- płk Franz Rogoisky von Rohozník (1790–1795)
- płk Józef Pawlikowski von Cholewa (1875–1878 → komendant 60 Brygady Piechoty)
- płk Alois Laube (1896– )
- płk Ludwig Matuschka (1903–1904)
- płk Joseph Roček (1905–1907)
- płk Eduard Schatzl-Zlinszky von Mühlfort (1907–1912 → komendant 121 Brygady Piechoty)
- płk Rudolf Obauer von Bannerfeld (1912–1914 → komendant wojskowy w Koszycach)
- płk Eduard Wieden von Alpenbach (1915)
- Oficerowie
- ppłk Władysław Gniewosz
- mjr Josef Klettlinger
- kpt. Włodzimierz Rachmistruk (1910–1918)
- por.rez. Stanisław Lechowicz
- por. Adam Pirgo
- por. Józef Sosnowski
- por. Ignaz Stefaniów (1905–1907)
- ppor. Władysław Pokorny (1916–1918)
- ppor. rez. Zygmunt Kostrzewski
- ppor. rez. Mieczysław Jus
- ppor. rez. Marian Kister
- ppor. rez. Leon Parat
- ppor. rez. Władysław Węgrzyński
- ppor. rez. Stanisław Wyżykowski
- chor. rez. Czesław Wawrosz
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Nowakowski 1992 ↓, s. 80.
- ↑ Pułki piechoty 1–102; luty 1914 ↓, regiment.
- ↑ a b c d e Schematismus 1914 ↓, s. 398.
- ↑ Pułki piechoty 1–102; luty 1914 ↓, daty powstania.
- ↑ Jung 2020a ↓, s. 35.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1879. Wiedeń: 1878, s. 256.
- ↑ Kais. Königl. Militär-Schematismus 1880. Wiedeń: 1879, s. 266.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1908. Wiedeń: 1907, s. 450.
- ↑ Schematismus für das k. u. k. Heer und für die k. u. k. Kriegsmarine 1909. Wiedeń: 1908, s. 468.
- ↑ Jung 2020a ↓, s. 37.
- ↑ Schematismus 1914 ↓, s. 101, 113.
- ↑ Pułki piechoty 1–102; lipiec 1914 ↓, skład narodowościowy.
- ↑ Jung 2020b ↓, s. 13.
- ↑ a b Jung 2020b ↓, s. 14.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Juliusz Bator: Wojna galicyjska. Działania armii austro-węgierskiej na froncie północnym (galicyjskim) w latach 1914-1915. Kraków: Wydawnictwo EGIS Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-7396-747-2. (pol.).
- Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Infantry Regiments 1914. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-16]. (ang.).
- Glenn Jewison, Jörg C. Steiner: Austro-Hungarian Army – Infantry Regiments 1914 – Nationality. [w:] Austro-Hungarian Land Forces 1848-1918 [on-line]. austro-hungarian-army.co.uk/. [dostęp 2025-10-16]. (ang.).
- Peter Jung: Armia austro-węgierska w I wojnie światowej 1914–1916. T. 1. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2020. ISBN 978-83-8178-241-8.
- Peter Jung: Armia austro-węgierska w I wojnie światowej 1916–1918. T. 2. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2020. ISBN 978-83-8178-242-5.
- Maciej Krotofil, Ukraińska Armia Halicka 1918-1920, Toruń: Wydaw. Adam Marszałek, 2002, ISBN 83-7322-156-5, OCLC 830348777.
- Michael R. Lorenz, Österreich-Ungarns bewaffnete Macht 1900-1914.
- Tomasz Nowakowski: Armia austro-węgierska 1908–1918. Warszawa: Fenix editions, 1992. ISBN 83-900217-4-9.
- Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1914. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, luty 1914. (niem.).
