10 Wołyński Batalion Strzelców

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 10 Wołyńskiego Batalionu Strzelców. Zobacz też: inne bataliony noszące numer 10.
10 Wołyński Batalion Strzelców
10 Wołyński Baon Piechoty
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 12 października 1944
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca Wołyński
Dowódcy
Pierwszy mjr Stanisław Tomaszewski
Działania zbrojne
kampania włoska
bitwa o Bolonię
Organizacja
Dyslokacja San Basilio
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 4 Wołyńska BP

10 Wołyński Batalion Strzelców (10 bs) – oddział piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Działania batalionu[edytuj | edytuj kod]

10 batalion piechoty został sformowany 12 października 1944 roku, w składzie 4 Kresowej Brygady Piechoty[1]. Kadra wydzielona z oddziałów 5 Kresowej Dywizji Piechoty, jako zalążek batalionu została zgrupowana w Porto Sant’Elpidio we Włoszech. 15 października kadra została przewieziona samochodami do portu w Ankonie, skąd popłynęła do Brindisi, a następnie koleją do San Basilio[2]. 31 października do batalionu wcielono pierwszą grupę żołnierzy – Polaków z Przejściowego Obozu Jeńców Wojennych Jolanda. Grupa liczyła 52 szeregowych, byłych żołnierzy Wehrmachtu, w przeważającej większości młodych wiekiem (roczniki 1924 i 1925). Żołnierze pierwszej i kolejnych grup przybywających na uzupełnienie pochodzili z Pomorza i Śląska[3]. 17 listopada baon liczył 22 oficerów, 46 podoficerów i 254 strzelców[4].

2 grudnia 1944 roku oddział otrzymał nazwę „10 Wołyński Baon Piechoty” oraz został jednostką ewidencyjną i gospodarczą. Pod względem ewidencyjnym i gospodarczym do baonu przydzielono: Kwaterę Główną 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty, pluton sztabowy i czołówkę naprawczą, a pod względem ewidencyjnym pluton łączności brygady. 6 grudnia zorganizowano pododdziały specjalne: oddział przeciwpancerny oraz plutony: moździerzy i rozpoznawczy[5].

Na przełomie grudnia i stycznia 1945 roku baon przegrupował się na nowe miejsce postoju w dwóch rzutach: kołowym i kolejowym. 25 grudnia z San Basilio wyjechał rzut kołowy i 2 stycznia dotarł do obozu w rejonie Arezzo. 8 stycznia baon rozpoczął szkolenie[6].

13 stycznia 1945 roku major Stanisław Tomaszewski zarządził reorganizację baonu polegającą na utworzeniu kompanii wsparcia pod dowództwem por. Franciszka Lemczuka i plutonu ckm pod dowództwem ppor. Aleksandra Batorego[7]. Tego samego dnia, po nabożeństwie, część żołnierzy udała się na przepustkę do Anghiari. 15 stycznia żołnierze wyjeżdżali do łaźni w Sansepolcro[8]. 17 stycznia dowódca 5 Kresowej Dywizji Piechoty generał brygady Nikodem Sulik przeprowadził inspekcję baonu, a następnego dnia wziął udział uroczystości złożenia przysięgi przez żołnierzy 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty. Ceremonia oraz poprzedzająca ją msza odbyła się na obszernym placu w rejonie Anghiari[9]. 7 marca dowódca 4 BP powierzył kpt. dypl. Władysławowi Liskowi pełnienie obowiązków dowódcy baonu, do czasu powrotu majora Tomaszewskiego z leczenia szpitalnego[10]. 26 marca 1945 roku 4 Wołyńska Brygada Piechoty przegrupowała się z Anghiari do rejonu wyczekiwania w pobliżu Faenzy koło drogi nr 9. W nocy z 28 na 29 marca rejon baonu został ostrzelany przez ciężką artylerię niemiecką. Strat w ludziach nie było. Wieczorem 30 marca baon zluzował 16 baon strzelców na pozycjach nad rzeką Senio[11]. Wsparcie baonu na odcinku obrony zapewniał:

W nocy z 7 na 8 kwietnia baon został zluzowany przez kompanie 3 Dywizji Strzelców Karpackich i odszedł do Faenzy, jako odwód dowódcy Zgrupowania „Rud”[13]. 10 kwietnia baon został podporządkowany dowódcy 1 Brygady Strzelców Karpackich[14]. 22 kwietnia, po zaciętych walkach o rzekę Gaiano i zdobyciu Bolonii, baon przeszedł do odwodu w rejon Mediciny. Straty baonu w bitwie o Bolonię wyniosły 25 żołnierzy zabitych i 41 rannych[15].

18 maja na uzupełnienie baonu przybyło z Bazy 2 Korpusu 31 żołnierzy. Kolejnych 123 żołnierzy przybyło 1 czerwca z obozu przejściowego 4 BP. Wszyscy byli zivilarbeiterami[16]. 26 maja na różnego rodzaju kursy specjalistyczne wyjeżdża z baonu 112 szeregowych[17]. Przy brygadzie został utworzony obóz przejściowy dla polskiej ludności cywilnej. Komendantem obozu został kapitan Kazimierz Nienartowicz. 4 czerwca do obozu przybył pierwszy transport ludności[18]. 9 czerwca baon wyjechał na nowe miejsce postoju w Civitella di Romagna. Tam oczekiwał już major Tomaszewski[19]. 14 czerwca dowódca dywizji zwolnił kapitana Liska z pełnienia obowiązków dowódcy 10 bs i wyznaczył go na stanowisko szefa sztabu 4 Brygady Piechoty. Obowiązki dowódcy baonu objął ponownie major Tomaszewski, po powrocie z urlopu zdrowotnego[20]. 9 lipca baon przeniósł się na nowe miejsce postoju[21].

Tam wszedł w skład Zgrupowania Brygadowego „Wołyń” Grupy „Straż” (Polish Guarg Group). Zadaniem żołnierzy baonu było pełnienie służby wartowniczej w obozie jeńców nr 14. Obsada jednej zmiany wynosiła 150 żołnierzy[22]. 11 lipca pierwsza warta pod dowództwem por. Lemczuka objęła służbę[23]. W niedzielę 22 lipca w obecności dowódcy 2 Korpusu generała Władysława Andersa odbyła się przysięga żołnierzy wcielonych w maju i na początku czerwca[24]. W następnym tygodniu 28 żołnierzy baonu zadeklarowało powrót do kraju. „Ciemniacy”, jak ich nazwał kronikarz baonu, zostali odesłani do obozu przejściowego[25]. 19 września kapitan Pełczyński został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Armii (Ośrodek Piechoty). 26 września powróciło do baonu 33 szeregowych po ukończeniu kursu szkoły podoficerskiej w Baonie Szkolnym 5 Kresowej Dywizji Piechoty[26]. 26 października baon wyjeżdża na lotnisko w rejonie Rimini, gdzie przez dziewięć dni ma pełnić służbę wartowniczą w obozach jeńców[27]. 26 grudnia baon wyjechał do nowego miejsca postoju w Bassano del Grappa, gdzie 4 stycznia 1946 roku zajął włoskie koszary i przystąpił do pełnienia służby wartowniczej[28]. 22 lutego baon wyjechał do Riva del Garda, zmieniając po raz kolejny miejsce postoju. Żołnierze zostali zakwaterowani w pięciu hotelach[29]. Baon ochraniał obiekty wojskowe i komunikacyjne w pobliskim rejonie[30]. 25 kwietnia baon przeniósł się do Monza[31]. Początkowo kompania wsparcia i 4 kompania stacjonowały w Legnano[32]. W lipcu baon krótko stacjonował w Modenie by następnie przemieścić się pod Neapol[33]. 2 września 1946 roku baon wyjechał koleją do Neapolu, gdzie następnego dnia został zaokrętowany na brytyjski statek „Eastern Prince”. 13 września statek z baonem na pokładzie zawinął do portu w Glasgow[34].

24 lutego 1947 roku, po rozwiązaniu 4 Wołyńskiej Brygady Piechoty, w wyniku połączenia 10 i 11 baonów został zorganizowany 511 Oddział PKPR (ang. 511 Basic Unit Polish Resettlement Corps) pod dowództwem mjr. Włodzimierza Kraszkiewicza. Pozostałość 10 baonu jako detaszowana część 511 Oddziału PKPR została skierowana do obozu Lechenden koło Reading. Tam do 7 lipca funkcjonowała jako „oddział relegujący”, którego zadaniem było zwolnienie żołnierzy do rezerwy[35].

Organizacja batalionu[edytuj | edytuj kod]

  • dowództwo baonu
  • kompania dowodzenia
    • pluton gospodarczy
    • pluton transportowy
    • pluton łączności
    • pluton rozpoznawczy
    • pluton moździerzy
    • oddział przeciwpancerny
  • 1 kompania
  • 2 kompania
  • 3 kompania
  • 4 kompania

Pojazdy mechaniczne baonu oznaczone były cyfrą „60”[36].

Żołnierze batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień, imię i nazwisko czas pełnienia funkcji
mjr dypl. Stanisław Tomaszewski 12 X 1944 – 1947[37]
kpt. dypl. Władysław Lisek p.o. 7 III – 14 VI 1945
Obsada personalna baonu
Stanowisko etatowe 12 października 1944 roku[38] 13 grudnia 1944 roku[39]
dowódca baonu mjr Stanisław Tomaszewski z 6 LBP mjr Stanisław Tomaszewski
zastępca dowódcy baonu kpt. Kazimierz Nienartowicz z 5 bckm[37] kpt. Kazimierz Nienartowicz
oficer gospodarczy ppor. Bolesław Drobniak z Dowództwa Zaopatrzenia i Transportu ppor. Bolesław Drobniak
oficer techniczny ppor. Michał Dziemian z 15 bs ppor. Michał Dziemian dowódca plutonu transportowego
płatnik ppor. Józef Rokiczan z 18 bs ppor. Józef Rokiczan dowódca plutonu gospodarczego
dowódca kompanii dowodzenia kpt. Mieczysław Kipp z 16 bs kpt. Mieczysław Kipp
dowódca plutonu łączności ppor. Józef Garbiak z 13 bs ppor. Józef Garbiak
dowódca plutonu rozpoznawczego ppor. Stanisław Jurecki z 14 bs ppor. Stanisław Jurecki
dowódca oddziału przeciwpancernego por. Franciszek Lemczuk z 5 pappanc por. Franciszek Lemczuk
dowódca plutonu moździerzy por. Stefan Staszak z 5 bckm ppor. Mieczysław Mazur
dowódca plutonu ckm ppor. Mieczysław Mazur z 5 bckm
dowódca 1 kompanii por. Zygmunt Piotrowski z 16 bs por. Zygmunt Piotrowski
dowódca 2 kompanii por. Mieczysław Smółko z 18 bs por. Mieczysław Smółko
dowódca 3 kompanii por. Zenobiusz Straszyński z 13 bs ppor. Henryk Szklarek z 17 bs
dowódca 4 kompanii wakat ppor. Władysław Pasternak z 18 bs
20 grudnia 1944 roku kpt. Adam Machnica objął dowództwo 3 kompanii, ppor. Marian Zulaf syn Juliusza dowództwo II plutonu 2 kompanii, a ppor. Bolesław Nawrot zastąpił ppor. Aleksandra Batorego na stanowisku oficera oświatowego baonu[38]. Kolejnym dowódcą 1 kompanii został kpt. Bohdan Pełczyński[12].

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka w kształcie kielicha kwiatu azalii przebitego bagnetem. Ostrze bagnetu skierowane ku górze. Na dole po prawej stronie rękojeści bagnetu liczba 10, oznaczająca numer batalionu. Kwiat azalii złocony, bagnet srebrzony. Fragmenty złocone i srebrzone; wymiary: 38 x 18 mm. Nakładana na patki koloru granatowego z żółtą wypustką[40].

Wykonywane w firmie: F.M. Lorioli, Milano – Roma. Zatwierdzone rozkazem dowódcy 2 Korpusu Nr 96, pkt. 563, z 27 sierpnia 1946.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kronika ↓, s. 6.
  2. Kronika ↓, s. 10-12.
  3. Kronika ↓, s. 14-15.
  4. Kronika ↓, s. 20.
  5. Kronika ↓, s. 22.
  6. Kronika ↓, s. 27-32.
  7. Kronika ↓, s. 33-34.
  8. Kronika ↓, s. 35.
  9. Kronika ↓, s. 38.
  10. Kronika ↓, s. 42.
  11. Kronika ↓, s. 43-45.
  12. a b Kronika ↓, s. 46.
  13. Kronika ↓, s. 53.
  14. Kronika ↓, s. 54.
  15. Kronika ↓, s. 72.
  16. Kronika ↓, s. 84.
  17. Kronika ↓, s. 85.
  18. Kronika ↓, s. 86-87.
  19. Kronika ↓, s. 90-92.
  20. Kronika ↓, s. 94.
  21. Kronika ↓, s. 102-103.
  22. Żak 2014 ↓, s. 137-138.
  23. Kronika ↓, s. 104-105.
  24. Kronika ↓, s. 108-114.
  25. Kronika ↓, s. 115.
  26. Kronika ↓, s. 125.
  27. Kronika ↓, s. 131-132.
  28. Kronika ↓, s. 142.
  29. Kronika ↓, s. 144-146.
  30. Żak 2014 ↓, s. 125, 143.
  31. Żak 2014 ↓, s. 149.
  32. Żak 2014 ↓, s. 181.
  33. Żak 2014 ↓, s. 152.
  34. Kronika ↓, s. 153.
  35. Kronika ↓, s. 157-158.
  36. Kronika ↓, s. 91.
  37. a b Andrzej Suchcitz, 5 Kresowa Dywizja Piechoty 1941–1945 Zarys dziejów str.446, 2012.
  38. a b Kronika ↓, s. 6-7.
  39. Kronika ↓, s. 23-24.
  40. Partyka 1997 ↓, s. 79.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]