121 Kompania Czołgów Lekkich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
121 Kompania Czołgów Lekkich
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Sformowana przez 2 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy por. Stanisław Rączkowski
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Bronie pancerne
Podległość 10 Brygada Kawalerii

121 Samodzielna Kompania Czołgów Lekkichpododdział broni pancernych Wojska Polskiego II Rrzeczypospolitej.

Kompania nie występowała w organizacji pokojowej wojska. Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" została zmobilizowana 13 sierpnia 1939 roku przez 2 Batalion Pancerny z Żurawicy z przeznaczeniem dla 10 Brygady Kawalerii. 15 sierpnia 1939 roku osiągnęła rejon koncentracji brygady[1].

Działania bojowe[edytuj]

Kompania walczyła w składzie 10 Brygady Kawalerii

1 września 1939 roku kompania została skierowana do odwodu brygady i zajęła rejon w okolicach Krzeczowa[1]. 3 września w godzinach popołudniowych wykonała dwa kontrataki na obchodzącą lewe skrzydło obrony piechotę 2 DPanc. Nocą przegrupowała się do Tremczyna, gdzie tym razem weszła w skład odwodu armii[1].

O świcie 4 września przegrupowała się do rejonu wyjściowego w okolicy Kasiny Wielkiej. Rano wzięła udział w natarciu 24 pułku ułanów w kierunku Mszany Dolnej wykonując wraz z piechotą manewr oskrzydlający. Tym samym zmusiła Niemców do wprowadzenia do walki drugich rzutów. W walkach stracono dwa Vickersy. Wieczorem pododdziały czołgów wycofały się do rejonu wyjściowego, a stamtąd do odwodu brygady w rejonie Dobczyc[2]. 5 września kompania dwukrotnie wykonywała kontrataki — raz pod Wiśniową wraz ze szwadronem 24 puł odtwarzając przedni skraj obrony i po raz drugi w godzinach popołudniowych — w celu zabezpieczenia skrzydła[2].

Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[a]

6 września kompania śmiałym atakiem umożliwiła wyjście z okrążenia 24 puł i wycofanie na kolejną rubież obrony. W czasie tych walk kompania straciła jeden czołg. Po południu kompania wraz z dowództwem brygady wycofała się do Dołuszyc[2]. 7 września rano kompania ubezpieczała przeprawę przez Dunajec w Biskupicach. Pluton czołgów wraz z plutonem motocyklistów 10 psk przeprowadził rozpoznanie na kierunku Wojnicz Tarnów, wchodząc w kontakt ogniowy z patrolami rozpoznawczymi 2 DPanc. W godzinach wieczornych brygada wycofała się przez Mielec i Kolbuszową do lasów w rejonie Głogowa Małopolskiego. W trakcie przegrupowania, z powodu braku paliwa, w lasach koło Przyłęka kompania została unieruchomiona. Straciła ona kontakt z siłami głównymi brygady i już do niej nie dołączyła[2].

Załogi trzech czołgów kompanii dotarły do Kolbuszowej, gdzie wieczorem 8 września ppłk Górecki (dowódca broni pancernej Armii Kraków) skierował je w kierunku Sanu. 10 września w Zarzeczu oddał je do dyspozycji dowódcy Grupy Operacyjnej „Boruta”[3]. Trzy dalsze unieruchomione pod Mielcem czołgi znalazły się nieco później do Kolbuszowej i wzięły udział w jej obronie. 9 września zostały one zniszczone przez oddział wydzielony niemieckiej 2 DPanc w trakcie walk osłonowych na podejściach do Dzikowca[3].

Dowódca GO „Boruta,” na prośbę dowódcy 6 Dywizji Piechoty „swoje” czołgi skierował do Ulanowa celem podniesienia morale żołnierzy dywizji. 12 września czołgi wraz z 6 DP przeszły na prawy brzeg Tanwi i zatrzymały się na postój we wsi Sól koło Biłgoraja[3].

13 września przydzielono je do 21 Dywizji Piechoty Górskiej, mającej otworzyć wojskom drogę na wschód. Kompania, jako straż tylna, ubezpieczała odwrót dywizji. Postój nocny 14/15 września zorganizowano w okolicach Cewkowa, gdzie uzupełniono paliwo uzyskane ze zniszczonych samochodów pancernych oraz ze zdobytej niemieckiej kolumny zaopatrzeniowej. 15 września zorganizowano sieć zasadzek przeciwpancernych w głębi obrony 21 DPG, a w dniu następnym wraz ze zbiorczym batalionem 3 psp czołgi osłaniały sztab dywizji. W okolicach wsi Koziejówka koło Ułazowa sztab dywizji wpadł w zasadzkę zorganizowaną przez pododdział niemieckiej 28 DP. W walkach jeden czołg został zniszczony, a dwa pozostałe wraz z 300 jeńcami dostały się w ręce Niemców podczas kapitulacji zarządzonej po śmierci gen. Józefa Kustronia[3].

Obsada personalna[edytuj]

czołg – Vickers E
Motocykl Sokół 1000
  • dowódca kompanii – por. Stanisław Rączkowski[4]
  • oficer techniczny – kpt. Jan Pisch
  • dowódca plutonu – sierż. pchor. Michał Łukaszewicz[4]

Stan osobowy: 4 oficerów i 110 szeregowych.

Skład i etat kompanii[edytuj]

  • dowództwo:
1 oficer, 11 podoficerów, 13 szeregowych,
12 pistoletów, 1 rkm, 13 karabinków,
1 samochód terenowym, 1 czołg Vickers E, 3 motocykle z koszem, 2 motocykle, 1 samochód terenowy z radiostacją, 1 sanitarka, 1 furgonetka,
  • trzy plutony czołgów w każdym po:
1 oficer, 7 podoficerów, 12 szeregowych,
17 pistoletów, 3 karabinki,
5 czołgów Vickers E, 1 motocykl z koszem, 1 samochód półgąsienicowy, 1 przyczepa paliwowa,
  • pluton techniczno-gospodarczy
9 podoficerów, 20 szeregowych,
10 pistoletów, 19 karabinków,
1 motocykl z koszem, 1 cysterna, 5 samochodów ciężarowych, 1 kuchnia-polowa, 1 przyczepa paliwowa,

Razem w kompanii:

  • 16 czołgów lekkich Vickers,
  • 1 samochód terenowy,
  • 5 samochodów ciężarowych,
  • 1 cysterna,
  • 1 furgonetka,
  • 1 samochód terenowy z radiostacją,
  • 1 sanitarka,
  • 3 samochody półgąsienicowe,
  • 7 motocykli z koszem,
  • 2 motocykle,

Uwagi

  1. 1 - czołg dowódcy kompanii; 2 - czołg dowódcy 1 plutonu; 3 - czołg dowódcy 2 plutonu; 4 - czołg dowódcy 3 plutonu; 5 - czołgi z 1 plutonu; 6 - czołgi z 2 plutonu; 7 - czołgi z 3 plutonu

Przypisy

  1. a b c Nawrocki 1992 ↓, s. 26.
  2. a b c d Nawrocki 1992 ↓, s. 27.
  3. a b c d Nawrocki 1992 ↓, s. 28.
  4. a b Szubański 2011 ↓, s. 292.

Bibliografia[edytuj]