12 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
12 Pułk Artylerii Lekkiej
12 Pułk Kresowy Artylerii Polowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Kresowy
Tradycje
Święto 20 lipca
Nadanie sztandaru 22 listopada 1938
Rodowód 6 Pułk Artylerii Polowej
Dowódcy
Pierwszy ppłk Wiktor Cieśliński
Ostatni ppłk Józef Kuberski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Złoczów
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 6 Dywizja Strzelców Polskich
12 Dywizja Piechoty
Bitwa ilza 1939.png
7 bateria 12 pap w dniu 6 lipca 1931 roku. W środku siedzi dowódca baterii, kpt. Marian Jan Sochański

12 Kresowy Pułk Artylerii Lekkiej (12 pal) – oddział artylerii lekkiej Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

W połowie stycznia 1919 roku we Włoszech, w obozie La Mandria di Chivasso, został sformowany 1 Pułk Artylerii Polowej im. gen. Józefa Bema. Dowódcą pułku został kpt. inż. Jan Małecki. Zorganizowano osiem baterii złożonych z Polaków – jeńców c. i k. Armii. Pułk nie posiadał żadnego uzbrojenia. W dniach 14-16 marca 1919 roku jednostka została przetransportowana do Francji i rozmieszczona w rejonie miejscowości Épinal. Tam pułk przeszedł intensywne szkolenie. 24 marca pułk przeszedł do miejscowości Jarménil[1]. Posiadał trzy zorganizowane dywizjony. Był wyposażony we francuski sprzęt artyleryjski. 1 maja 1919 roku został przemianowany na 6 Pułk Artylerii Polowej[2], a 1 września 1919 roku na 12 Pułk Artylerii Polowej.

Po zakończeniu wojny z bolszewikami dowództwo pułku oraz II i III dywizjony stacjonowały w garnizonie Złoczów, a I dywizjon w garnizonie Tarnopol. Jednostka podporządkowana była bezpośrednio dowódcy 12 Dywizji Piechoty, a pod względem fachowym również dowódcy 6 Grupy Artylerii.

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 20 lipca, jako datę święta pułkowego[3]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę krwawych walk z bolszewikami w obronie przedmościa Podwołoczyska i linii rzeki Zbrucz w roku 1920[4][5].

31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 12 Pułk Artylerii Polowej na 12 Pułk Artylerii Lekkiej[6].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • płk armii francuskiej Guillon
  • ppłk Wiktor Cieśliński
  • ppłk / płk art. Otton Alojzy Axmann (Aksman) (XII 1921[4] – 2 X 1925 → zastępca szefa artylerii OK X[7])
  • ppłk / płk art. Karol Ignacy Nowak (17 XI 1925[8] – X 1935 → dowódca 6 GA)
  • płk art. Tadeusz Rawski (XI 1935 – 27 VIII 1939 → dowódca artylerii dywizyjnej 12 DP)
  • ppłk art. Józef Kuberski (27 VIII – IX 1939)
Zastępcy dowódcy
  • ppłk art. Lucjan Tadeusz Szulc (1923[9] – VIII 1924 → dowódca 27 pap[10])
  • ppłk art. Karol Ignacy Nowak (1924[11] – 17 XI 1925 → dowódca pułku)
  • ppłk SG Fryderyk Douglas (23 V – 26 IX 1927)
  • mjr art. Tytus Teofil Ignacy Mysłakowski (1928[12])
  • ppłk art. Emil Rudolf Loos (od 20 IX 1933[13])
  • ppłk art. Józef Kuberski (1938 – 27 VIII 1939 → dowódca pułku)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Franciszek Wróbel (1924[11])
  • mjr art. Julian Franciszek Karol Lasko (1928[12])
  • mjr art. Leon Bukojemski (od IV 1933)
Oficerowie

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk Józef Kuberski
  • adiutant - kpt. Wincenty Fryszczyn
  • oficer łączności - por. Bolesław Ruszczak
  • pluton topograficzno - ogniowy - ppor.rez. Ozga
I dywizjon
  • dowódca dywizjonu – mjr Józef R. Baumann
  • dowódca 1 baterii – kpt. Franciszek Inwalski
  • dowódca 2 baterii – kpt. Władysław Wierzgacz
  • dowódca 3 baterii – por. Stefan Rafałowski
II dywizjon
  • dowódca dywizjonu – mjr Edward Sternik
  • dowódca 4 baterii – por. Rudolf Jan Voelpel
  • dowódca 5 baterii – kpt. rez. Józef Wartanowicz
  • dowódca 6 baterii – por. Mieczysław Chiliński
III dywizjon
  • dowódca dywizjonu – mjr Eugeniusz Chmiołek
  • dowódca 7 baterii – por. Jan Łankiewicz, por. Jan Iwanowski
  • dowódca 8 baterii – por. Józef Łukaszewski, por. Jan Kuczyński
  • dowódca 9 baterii – kpt. rez. Marian Truskolaski
  • oficer zwiadowczy 9 baterii - ppor Stefan Karol Dolecki

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[14]:

Order Virtuti Militari
ppor. Artur Abstorski
ogn. Adam Doliński
plut. Stanisław Flitta
ogn. sztab. Marian Stanisław From
kpr. Franciszek Gajewski
mjr Feliks Harasymowicz
por. Seweryn Horoch
por. Roman Kostorkiewicz
plut. Karol Kwieciński
kpr. Jan Kułacz
bomb. Piotr Kostuch
bomb. Karol Muszyński
plut. Ludwik Purchla
kpr. Ludwik Pachel
kpt. Adam Tymoteusz Sawczyński
ogn. Sztab. Jan Sabuda
ogn. Józef Serbiński
ogn. Kasper Szal
kpt. Stanisław Jan Turek
bomb. Jan Tur
bomb. Wacław Trąbka
ogn. sztab. Rudolf Złotek
kpr. Idzi Zieliński
kpr. Józef Żołądek

Ponadto 31 oficerów i 56 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych[14].

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w dodatku Tajnym nr 3 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 17 lutego 1938, nr 3, poz. 19.

Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo powiatu złoczowskiego i miasta Tarnopola, wręczył pułkowi gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki we Lwowie 22 listopada 1938 podczas ceremonii wręczenia sztandarów oddziałam artylerii ze Lwowa i Małopolski Wschodniej[15]. Płat sztandaru znajduje się obecnie w Muzeum Regionalnym w Ostrowcu Świętokrzyskim[16].

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 12 pap[17]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża o wciętych półokrągło końcach ramion pokrytych białą emalią z obwódką ciemno-zieloną i czarną. W centrum na okrągłej tarczce emaliowanej na biało złota cyfra „12”, w otoku na zielonym tle z czarną obwódką napis „PUŁK KRES. ART. POL.” Od tarczy odchodzą cztery wypustki emaliowane w barwach narodowych: Polski, Francji i Włoch. Ramiona krzyża i wypustki połączone są srebrnym, oksydowanym wieńcem laurowym. Odznaka oficerska, dwuczęściowa, wykonana w srebrze i emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera „WB” – Władysław Buszek ze Lwowa[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Turek 1928 ↓, s. 3-5.
  2. Turek 1928 ↓, s. 6.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. a b Turek 1928 ↓, s. 33.
  5. Galster 1975 ↓, s. 37.
  6. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 98 z 2 października 1925 roku, s. 533.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 121 z 17 listopada 1925 roku, s. 653.
  9. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 737.
  10. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 688, 737.
  11. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 658.
  12. a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 386.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 199.
  14. a b Turek 1928 ↓, s. 35.
  15. Satora 1990 ↓, s. 284-285.
  16. Satora 1990 ↓, s. 25.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 18 maja 1929 roku, poz. 158.
  18. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 247.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]