12 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 12 Pułku Piechoty Wojska Polskiego w latach 1919-1939. Zobacz też: inne pułki piechoty noszące numer „12”.
12 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 1 sierpnia
Nadanie sztandaru 1 sierpnia 1924
Rodowód Pułk Piechoty Ziemi Wadowickiej
Dowódcy
Pierwszy płk Jan Mischke
Działania zbrojne
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Wadowice
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość XI Brygada Piechoty
6 Dywizja Piechoty
Budynek dawnych koszar wojskowych w Wadowicach wraz z pomnikiem (w tle widać bazylikę ONMP)
Tablica z pomnika 12PP w Wadowicach
Tereny działań pułku w latach 1918-1920
29 lipca - 3 sierpnia 1920
Pułk walczył w składzie 6DP

12 Pułk Piechoty (12 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Powstanie pułku[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1918 roku organizowano oddziały, z których później powstał 12 pułk piechoty. Były to[1]:

  • batalion porucznika Antoniego Góry, złożony z Polaków – żołnierzy Batalionu Zapasowego c. i k. 56 Pułku Piechoty w Kielcach,
  • batalion majora Adama Śmiałowskiego i kapitana Franciszka Altera zorganizowany w Wadowicach z ochotników i żołnierzy c. i k. 56 Pułku Piechoty, którzy wrócili z frontu włoskiego,
  • ochotniczego batalionu porucznika Juliusza Drapelli w Żywcu,
  • batalionu porucznika Bolesława Kańskiego w Białej, złożonego z żołnierzy c. i k. 55 pułku piechoty.

W połowie grudnia 1918 roku batalion porucznika Góry został przeniesiony z Kielc do Wadowic i połączony z batalionem majora Śmiałowskiego w Pułk Piechoty Ziemi Wadowickiej[1].

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym 12 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr V[2] w garnizonie Wadowice[3] z wyjątkiem III batalionu, który był detaszowany w Krakowie[4]. Wchodził w skład 6 Dywizji Piechoty[2].

Pułk obchodził swoje święto 1 sierpnia, w rocznicę boju stoczonego w 1920 roku pod Leszniowem z oddziałami Armii Czerwonej[5]. 19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych ustalił i zatwierdził dzień 1 sierpnia jako datę święta pułkowego[6]. Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 12 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[7]. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 1200 szeregowców i 12 karabinów maszynowych[8].

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku pułk walczył w składzie macierzystej 6 Dywizji Piechoty (Armia „Kraków”).

Żołnierze 12 pp[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[9].

Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[14]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

Kwatermistrzowie

W latach 1921-1923 zastępcą dowódcy pułku i jego pomocnikiem w zakresie służby administracyjno-gospodarczej był dowódca batalionu sztabowego[9]. W 1924 roku, w nowej organizacji pokojowej pułku piechoty, utworzono stanowisko kwatermistrza, a zlikwidowano batalion sztabowy i stanowisko dowódcy tego pododdziału. 1 kwietnia 1938 roku stanowisko kwatermistrza zostało zamienione na stanowisko II zastępcy dowódcy (zastępcy dowódcy do spraw gospodarczych)[23]. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

  • mjr piech. Jan Klemens Kwapiński (10 VII 1922[24][25] – 1924[16])
  • mjr piech. Kajetan Polniak (1925[26] – 5 V 1927 → PKU Wadowice[27])
  • mjr piech. Jan Józef Kraus (23 V 1927 – 26 IV 1928 → KOP)
  • mjr piech. Stefan Rychalski (26 IV 1928 – 12 III 1929 → p.o. komendanta PKU Łask)
  • mjr piech. Jan II Wójcik (6 VII 1929 – 28 I 1931 → dowódca baonu KOP „Sejny”)
  • mjr piech. Jan Dańkowski (26 III 1931 – 28 VI 1933 → dowódca baonu)
  • mjr piech. Franciszek Jerzy Głowacki (od 28 VI 1933[28])
Oficerowie pułku

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[29]

Dowództwo
  • dowódca - ppłk dypl. Marian Strażyc
  • I adiutant - kpt. Adam Dyr
  • II adiutant - por. rez. Tadeusz Dzierwa
  • oficer informacyjny - ppor. Franciszek Brzazgacz
  • oficer łączności - por. Jan Mróz
  • kwatermistrz - kpt. Kazimierz Dąbrowski
  • oficer żywnościowy - p.o. chor. Michał Mokrzycki
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Władysław Sieńczak
  • adiutant batalionu - por. rez. Bronisław Burger
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. Józef Ryłko
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Jan Oleś
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - ppor. Władysław Duszczyk
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Józef Krupa
II batalion
  • dowódca II batalionu - kpt. Mieczysław Barys
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - ppor. Tadeusz Stefaniszyn
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Stanisław Kurek
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. Władysław Wojas
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Franciszek Czul
III batalion
  • dowódca III batalionu - ppłk piech. Roman Józef Wart
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Jerzy Lewandowicz
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. rez. Konstanty Mrzygłód
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Jan Łużecki
  • dowódca 3 kompanii ckm - por. Konstanty Cybulski
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - kpt. Bronisław Krukierek
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. Stanisław Kubicki
  • dowódca kompanii zwiadowców - ppor. Jerzy Kleczkowski
  • dowódca plutonu pionierów - kpt. Aleksander Prociuk
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - NN

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[30]

mjr Franciszek Alter
por. Stanisław Bodaszewski
kpt. Oswald Frank
por. Zygmunt Gromadzki
por. Jan Hajost
por. Marian Hyla
por. Józef Jakóbiec
ppor. Seweryn Jeschiwe
ppor. Antoni Kaczmarczyk
mjr Gustaw Kieszkowski
por. Antoni Kamski
por. Bronisław Kawałkowski
por. Franciszek Kubicki
por. Władysław Kulma
ppor. Jan Magiera
kpt. Włodzimierz Mielnik
por. Artur Pollak
ppor. Stanisław Rajewski
szer. Andrzej Chrząszcz
plut. Gustaw Egner
kpr. Wojciech Gabliński
plut. Władysław Handzlik
kpr. Stanisław Jaśniewicz
chor. Julian Kołaczyk
st. sierż. Karol Kulec
szer. Karol Lach
plut. Wacław Lazar
szer. Stanisław Lubas
kpr. Michał Marszałek
st. szer. Józef Pelc
plut. Wincenty Pikoń
st. szer. Bronisław Rusin
szer. Adam Waszkucz
plut. Ignacy Żabski

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Chorągiew (sztandar)

23 maja 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził przepisową chorągiew 12 Pułku Piechoty[31].
1 sierpnia 1924 roku w Wadowicach generał broni Stanisław Szeptycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Wadowic, Andrychowa i Kalwarii[32][4]. Po wojnie sztandaru nie udało się odnaleźć[33].

Odznaka pamiątkowa

20 czerwca 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 12 Pułku Piechoty[34]. Odznaka o średnicy 34 mm ma kształt okrągłej, wypukłej tarczy, na której zarysowany jest krzyż, a na nim sylwetka żołnierza piechoty w pełnym ekwipunku, trzymającego w lewej wzniesionej ręce wieniec laurowy. Obok sylwetki żołnierza numer i inicjały pułku „12 PP”. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym i oksydowanym, na rewersie numerowana. Wykonawcą odznaki był Bronisław Grabski z Łodzi[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Autorzy Księgi chwały piechoty podali, że płk Jan Mishke dowodził pułkiem wyłącznie w dniach 7-18 marca 1919 roku. Data „18 marca” jest ewidentną pomyłką redakcyjną. Według tych samych autorów pułkownik Mischke miał dowodzić pułkiem do 18 czerwca 1919 roku.
  2. Pułkownik Mischke 8 maja 1919 roku przybył z Wadowic do Zimnej Wody na front ukraiński, gdzie objął dowództwo nad pułkiem i sprawował je w czasie polskiej ofensywy majowej[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mucha 1928 ↓, s. 3.
  2. a b Almanach 1923 ↓, s. 50.
  3. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 41.
  4. a b Satora 1990 ↓, s. 45.
  5. Mucha 1928 ↓, s. 20, 24.
  6. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  7. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  8. Jagiełło 2007 ↓, s. 65-67.
  9. a b Almanach 1923 ↓, s. 49.
  10. Mucha 1928 ↓, s. 5, 9.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 232.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 126.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  14. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
  16. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 150.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 37 z 12 kwietnia 1924 roku, s. 209.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 234.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 154.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 59.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 98.
  23. Kłoczewski 1987 ↓, s. 163, 168.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 546.
  25. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 158.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 266.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 126.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 128.
  29. Gładysz 2016 ↓, s. 31.
  30. Mucha 1928 ↓, s. 29-30.
  31. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 12 czerwca 1924 roku, poz. 339.
  32. Mucha 1928 ↓, s. 24.
  33. Satora 1990 ↓, s. 47.
  34. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 17 z 20 czerwca 1931 roku, poz. 199.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]