13 Dywizjon Artylerii Konnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
13 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1924
Tradycje
Święto 7 czerwca
Nadanie sztandaru 1938
Dowódcy
Pierwszy mjr Zdzisław Latawiec
Ostatni ppłk Janusz Grzesło
Organizacja
Dyslokacja Brody
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk artyleria konna
Podległość Kresowa Brygada Kawalerii
Dywizjon walczył w składzie Kresowej BK
Bitwa warta 1939.png
Armata wz. 02 po przekalibrowaniu stanowiła podstawowe uzbrojenie dywizjonu

13 Dywizjon Artylerii Konnej (13 dak) – pododdział artylerii konnej Wojska Polskiego II RP.

Historia dywizjonu[edytuj]

15 maja 1924 roku Minister Spraw Wojskowych przeniósł pięciu oficerów jako zawiązek 13 Dywizjonu Artylerii Konnej[1]. 7 czerwca 1924 z garnizonu Kraków do garnizonu Lwów przybyła 2 bateria 5 Dywizjonu Artylerii Konnej i została przemianowana na 1 baterię 13 Dywizjonu Artylerii Konnej. Dzień 7 czerwca przyjęty został za oficjalną datę powstania jednostki i Święto dywizjonu. 8 sierpnia 1924 z garnizonu Jarosław przybyła 3 bateria 10 Dywizjonu Artylerii Konnej pod dowództwem kpt. Wacława Brzozowskiego, która przemianowana została na 2/13 dak. 12 marca 1925, z 1 i 2 baterii oraz podoficerów i szeregowych przydzielonych z oddziałów artylerii Okręgu Korpusu Nr VI (5, 11 i 12 pap, 6 pac i 6 dak), zorganizowana została 3 bateria.

25 września 1926 została zagubiona pieczęć okrągła z napisem „Dowództwo 13 Dyonu Artylerii Konnej”[2].

Dywizjon był organicznym pododdziałem artylerii 4 Dywizji Kawalerii. W 1929 jednostka dyslokowana została do Kamionki Strumiłowej i podporządkowana dowódcy 2 Samodzielnej Brygady Kawalerii. Pod względem fachowego wyszkolenia dywizjon podporządkowany był dowódcy 6 Grupy Artylerii. W 1937 wszedł w skład Kresowej Brygady Kawalerii. W tym samym roku rozformowany został 10 Dywizjon Artylerii Konnej, stacjonujący wówczas w garnizonie Rzeszów. Pierwsza bateria tego dywizjonu przemianowana została na 4 baterię 13 dak i czasowo pozostawiona w Rzeszowie. W maju 1938 4/13 dak dyslokowana została do garnizonu Brody. W tym samym czasie z Kamionki Strumiłowej do Brodów przeniesiona została 3 bateria. Dowództwo dywizjonu i pozostałe dwie baterie przeniesione zostały do Brodów w następnym roku.

Dywizjon w kampanii wrześniowej[edytuj]

27 sierpnia 1939 o godz. 19.00, w koszarach, rozpoczęta została mobilizacja dywizjonu. Wkrótce jednak 3. i 4 bateria przeniesione zostały do okolicznych wsi. 31 sierpnia o 4.00 1 bateria wyruszyła jako pierwsza do miejsca koncentracji Kresowej BK na prawym skrzydle Armii Łódź w rejon Szadek – Rossoczyca[3]. W następnych dniach odjeżdżały kolejne eszelony dywizjonu. Ostatni wyruszył z Brodów 3 września o 2.25.

W kampanii wrześniowej 1939 dywizjon walczył w składzie Kresowej Brygady Kawalerii. W jego skład wchodziły cztery baterie artylerii konnej (organizacja dak na stopie wojennej).

Dowódcy dywizjonu[edytuj]

Obsada dywizjonu w 1924 roku[edytuj]

  • dowódca dywizjonu mjr Zdzisław Latawiec z 6 dak
  • kwatermistrz - mjr SG Stanisław Jakub Sokołowski z Dowództwa 6 BJ
  • kpt. Władysław Brzozowski z 10 dak[4][5]
  • por. Roman Borkowski z 8 dak
  • por. Tadeusz Knaur z 6 dak
  • por. Wacław Chomichowski z 6 dak
  • por. Tadeusz Link z 10 pap[6]
  • por. Kazimierz Gustaw Oreliusz Strzelecki z 5 pap[7]
  • por. Andrzej Bolesław Węgrzyn z 5 dak
  • por. Tadeusz Marian Dutkowski z 5 dak
  • por. rez. powoł. do sł. czyn. Janusz Zygiern-Korn[8]
  • por. Piotr II Kulesza[9]
  • lekarz dywizjonu - kpt. lek. Józef Jagliński z 6 dak[10]
  • p.o. lekarza weterynarii - por. lek. wet. Jan Eberle z 9 puł[11]
  • płk Antoni Heinrich z 1 pag przydzielony do 4 DK z pozostawieniem na zajmowanym stanowisku[12]

oficerowie rezerwowi:

  • kpt. rez. art. dr Karol Alfred Bondi z 10 pac
  • por. rez. art. Julian Henrych z 18 pap
  • ppor. rez. art. Witold Babiński z 3 pap[13]
  • kpt. rez. art. Antoni Ludwik Mokrzycki[14]

Obsada dywizjonu we wrześniu 1939[edytuj]

  • dowódca - ppłk Janusz Grzesło
    • 1 bateria - kpt. Marian Lewandowski
    • 2 bateria - kpt. Henryk Gąsecki
    • 3 bateria - kpt. Stanisław Aleksander Boski
    • 4 bateria - kpt. Kazimierz Gustaw Strzelecki

Symbole dywizjonu[edytuj]

Sztandar
24 listopada 1937 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru dla 13 Dywizjonu Artylerii Konnej[15]. Fundatorem sztandaru było społeczeństwo powiatu kamioneckiego i miasta Kamionka Strumiłowa. 22 listopada 1938 we Lwowie Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki wręczył sztandar dowódcy dywizjonu.

W narożnikach lewej strony płata umieszczono:

  • wizerunek Matki Boskiej Ostrobramskiej
  • wizerunek Świętej Barbary
  • godło miasta Kamionka Strumiłowa
  • odznakę pamiątkową artylerii konnej
  • napisy: Lwów 7.VI.1924, Turczyn 20.II.1919, Rohaczew 1.X.1920, Chodorów 6.IX.1920

Wyruszając na wojnę we wrześniu 1939 dywizjon odesłał sztandar do Ośrodka Zapasowego ArtyleriiKonnej nr 3 w Zamościu.

Odznaka pamiątkowa
Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Przypisy

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 281-282.
  2. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 4 listopada 1926 r., Nr 29, poz. 299.
  3. Giętkowski 2001 ↓, s. 270.
  4. Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923, s. 810.
  5. Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 732.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 51 z 24 maja 1924 roku, s. 293.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 60 z 27 czerwca 1924 roku, s. 357.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 61 z 29 czerwca 1924 roku, s. 365.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 66 z 13 lipca 1924 roku, s. 384.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 59 z 25 czerwca 1924 roku, s. 351.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 55 z 12 czerwca 1924 roku, s. 323.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 63 z 6 lipca 1924 roku, s. 371.
  13. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 74 z 2 sierpnia 1924 roku, s. 422-423.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 82 z 22 sierpnia 1924 roku, s. 465.
  15. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 14 grudnia 1937 r., Nr 16, poz. 200.

Bibliografia[edytuj]

  • Mirosław Giętkowski, Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001, ​ISBN 83-7174-823-X​.
  • Galster Karol Lucjan : Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn 1975.
  • Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990