140 Dywizja Strzelecka (ZSRR)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
140 Dywizja Strzelecka
140-я стрелковая дивизия
Historia
Państwo  ZSRR
Sformowanie 5 lutego 1943
Rozformowanie lato 1946
Nazwa wyróżniająca Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska
Dowódcy
Pierwszy Michał Jenszyn
Ostatni Michaił Własow
Działania zbrojne
II wojna światowa (front wschodni)
Organizacja
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 70 Armia65 Armia13 Armia60 Armia38 Armia
Skład m.in: 258 pułk strzelców, 283 pułk strzelców
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa II klasy (ZSRR) Order Kutuzowa II klasy (ZSRR)

140 Dywizja Strzelecka, wzgl. 140 Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska Dywizja Piechoty (ros. 140-я стрелковая дивизия; 140-я Сибирская, Новгород-Северская дивизия) – związek taktyczny (dywizja) Armii Czerwonej.

Monument upamiętniające sybirskie dywizje w Nowosybirsku

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dywizja (wywodząca się z Syberyjskiej Dywizji Strzeleckiej Wojska NKWD) była formowana pierwotnie w nieukończonych wówczas halach Nowosybirskich Zakładów Lotniczych[1]. Po dwóch miesiącach w lutym 1943 wojsko wyruszyło koleją na wschód w stronę Moskwy[1]. Od Jelca żołnierze dywizji maszerowali pieszo[2]. Po dwudziestu dniach marszu i pokonaniu 400 km[3] dywizja przystąpiła do ataku, po czym walki trwały w rejonie miejscowości Rżawczik i Murawczik[3]. Latem 1943 dywizja brała udział w walkach na łuku kurskim oraz operacji orłowskiej[4]. Po odniesieniu tamże zwycięstw jednostka walczyła pod Siewskiem, sforsowała rzekę Desnę oraz Nowogród Siewierski – pierwszy wszedł tam 283 pułk w dniu 16 września – od tego dnia 140 dywizja nosiła nazwę Nowogrodzko-Siewierskiej[5] (odtąd formalnie 140 Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska Dywizja Piechoty[6]). Przed 1 listopada 1943 dywizja przeszła rzeki Snow, Trubiż, Soż i kierowała się w stronę Dniepru[7]. 27 lipca 1944 dywizja weszła do Lwowa[8]. Następnie jednostka kierowała się szosą Lwów-Przemyśl, po czym zmieniła kierunek na południowy, przebijając się przez wzniesienia Karpat[9]. W dniu 3 sierpnia 1944 podległy 258 pułk dywizji na lewym skrzydle sforsował rzekę San i wjechał do Sanoka od strony jego północno-wschodnich przedmieść ulicą Jagiellońską[10]. Dowódca pułku, ppłk Fiodor Jarygin ustanowił komendanturę w domu położonym naprzeciw miejscowego szpitala[11] [12][13]. Dzień później, 4 sierpnia nastąpił kontratak niemieckiej 1 Dywizji Pancernej, atakująca transporterami i czołgami od strony wschodniej (od miast Zagórz i Lesko)[12] i południowej[14]. Ostrzał prowadzili niemieccy fizylierzy[15]. Wówczas w miejscowym szpitalu pozostali radzieccy ranni w liczbie ok. 30 (przebywała tam przyjęta wcześniej przez Polaków kadra radzieckiego batalionu sanitarnego)[16]. Tam polscy lekarze tatowali ich[17]. Niemcy utrzymali się w mieście kilka dni[17] i według różnych źródeł, po odbiciu Sanoka, pozostawali w mieście: trzy dni[18], od 3 do 7[19], 6-7 dni[20], około tydzień[21]. Następnie wojska radzieckiej ponownie zajęły miasto[22]. W tym czasie 140 dywizja wchodziła w skład 101 korpusu 38 Armii (skupiała ona korpusy 52, 67, 101)[23]. Dywizja brała udział w walkach o Krosno, Rzeszów, Duklę[24]. Jesienią 1944 dywizja prowadziła działania w podkarpackich rejonach Zakopanego i Krynicy[22]. W tym czasie zarówno 140 jak i 70 dywizja piechoty gwardii osłaniały skrzydła 1 korpusu kawalerii gwardii, który był przeznaczony do wsparcia powstania słowackiego[25]. U boku wojsk radzieckich walczył także wówczas I Czechosłowacki Korpus Armijny pod dowództwem gen. Ludvíka Svobody[23]. Później dywizja przebywała w Bielsku-Białej[26]. Od 29 kwietnia 1945 rozpoczęła forsowanie Odry i weszły do Ostrawy, gdzie toczono walki z Niemcami[27]. W maju 1945 kierowali się na Ołomuniec[28].

Po wojnie dywizja została rozwiązana[29].

Żołnierze[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy
Inni

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 23.
  2. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 24.
  3. a b c Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 26.
  4. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 39, 42, 46, 51.
  5. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 51.
  6. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18, 52.
  7. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 52.
  8. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 138-139.
  9. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 139.
  10. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 139, 179, 227-229.
  11. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 179, 229.
  12. a b Witold Szymczyk. Powrót lejtnantów. „Nowiny”. Nr 37, s. 7, 17-18 lutego 1979. 
  13. Józef Ząbkiewicz. Pierwszy dzień wolności. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (279), s. 4, 10-20 sierpnia 1983. 
  14. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 179, 183.
  15. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 130.
  16. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 140, 197.
  17. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 183.
  18. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184 (relacje dowódcy 258 pułku Fiodora Jarygina oraz szefa sztabu 140 dywizji, Siergieja Grigorjewicza Samuelsona.
  19. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184-185 (relacje mieszkańców Sanoka, którzy podawali 3 lub 4 lub 6 lub 7 dni..
  20. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 241 (relacja Zdzisława Beksińskiego).
  21. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184 (relacje Emila Kardina i Marii Witinskiej).
  22. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 140.
  23. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 141, 142.
  24. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 142.
  25. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 141.
  26. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 151.
  27. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 153-154.
  28. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 195.
  29. a b c d Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18.
  30. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 15, 27, 156.
  31. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18, 102.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]