14 Pułk Piechoty Liniowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 14 Pułku Piechoty Liniowej. Zobacz też: 14 Pułk Piechoty.
14 Pułk Piechoty Liniowej
Historia
Państwo  Królestwo Polskie
Sformowanie 1831
Rozformowanie 1831
Tradycje
Rodowód 2 Pułk Województwa Kaliskiego
Dowódcy
Pierwszy płk Ludwik Glazer
Działania zbrojne
powstanie listopadowe
Organizacja
Podległość 5 Dywizja Piechoty - IV 1831

14 Pułk Piechoty Liniowej – polski pułk piechoty okresu powstania listopadowego.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Kaliszu[1]. Pułk nie został jednak odtworzony, bowiem etat armii Królestwa Polskiego przewidywał tylko 12 pułków piechoty. Nowe pułki piechoty sformowano dopiero po wybuchu powstania listopadowego. Rozkaz dyktatora gen. Józefa Chłopickiego z 10 stycznia 1831 roku nakładał obowiązek ich organizowania na władze wojewódzkie. 14 pułk piechoty tworzony był w województwie kaliskim pierwotnie pod nazwą: 2 Pułk Województwa Kaliskiego[2]. Zgodnie z etatem pułk miał składać się ze sztabu i trzech batalionów piechoty liniowej po cztery kompanie. Winien liczyć 57 oficerów, 216 podoficerów, 40 muzykantów, i 2355 szeregowych frontowych i 27 żołnierzy niefrontowych. W sumie w pułku miało służyć 2695 żołnierzy[3].

W marcu 1931 roku pułk wszedł w skład Korpusu Obserwacyjnego gen. Paca[4][5]. 26 kwietnia 1931 przeprowadzono kolejną reorganizacje piechoty armii głównej dzieląc ją na pięć dywizji. Pułk znalazł się w 1 Brygadzie 5 Dywizji Piechoty[6][5].

Kres powstania był jednocześnie końcem istnienia 14 pułku piechoty liniowej[5].

W Wojsku Polski II RP tradycje 14 pułku piechoty liniowej kontynuował 14 pułk piechoty Ziemi Kujawskiej. W 1930 roku, na terenie koszar 14 pp wmurowano tablicę upamiętniającą walki 14 pułku piechoty liniowej w powstaniu listopadowym[7].

W Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej tradycje pułku kontynuowała 14 Brygada Obrony Terytorialnej.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze 14. i 15 pułku piechoty

Pułkiem dowodzili[8][2]:

  • płk Ludwik Glazer
  • ppłk Jakub Jan Krasicki (od 1 lutego 1831, awansowany na płk. 1 maja)
  • ppłk Jan Siemieński (od 6 maja 1831)
  • płk Bonawentura Jastrzębski (od 5 czerwca 1831)

Walki pułku[edytuj | edytuj kod]

Pułk brał udział w walkach w czasie powstania listopadowego. Walczył w ramach 5 Dywizji między innymi w bitwie pod Nurem nad Bugiem. Pod Ostrołęka uczestniczył w przeciwnatarciu na lewą flankę piechoty feldmarszałka Iwana Dybicza. Spowodowało to chwilowe zatrzymanie wojsk nieprzyjaciela, dzięki czemu armia gen. dyw. Jana Skrzyneckiego uniknęła klęski[5].

Bitwy i potyczki[2]:

  • Nur (22 maja)
  • Ostrołęka (26 maja)
  • Szymanów (15 sierpnia)
  • Zembry (28 sierpnia)
  • Rogoźnica (29 sierpnia)
  • Warszawa (6 września)
  • Opole i Józefów (15 września)
  • Borowe ( 16 września).

W 1831 roku, w czasie wojny z Rosją, żołnierze pułku otrzymali 12 złotych i 16 srebrnych krzyży Orderu Virtuti Militari [2].

Uzbrojenie i umundurowanie[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie podstawowe piechurów stanowiły karabiny skałkowe. Pierwotnie było to karabiny francuskie wz. 1777 (kaliber 17,5 mm), później zastąpione rosyjskimi z fabryk tulskich wz. 1811 (kaliber 17,78 mm). Poza karabinami piechurzy posiadali bagnety i tasaki (pałasze piechoty). Wyposażenie uzupełniała łopatka saperska, ładownica na 40 naboi oraz pochwa na bagnet.

Umundurowanie piechura składało się z granatowej kurtki i sukiennych, białych spodni. Poszczególne pułki miały odmienne kolory naramienników, wyłogów oraz kołnierzy. Używano czapek czwórgraniastych. Po reformie w roku 1826 wprowadzono pantalony zapinane na guziki. Czapki czwórgraniaste zastąpiono kaszkietami z czarnymi daszkami i białymi sznurami. Na kaszkiecie znajdowała się blacha z orłem, numer pułku oraz ozdobny pompon.

Wyłogi niebieskie, naramienniki granatowe z wypustką[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wimmer 1978 ↓, s. 455.
  2. a b c d Gembarzewski 1925 ↓, s. 72.
  3. Wimmer 1978 ↓, s. 483.
  4. Wimmer 1978 ↓, s. 490.
  5. a b c d Kraiński 1992 ↓, s. 4.
  6. Wimmer 1978 ↓, s. 491.
  7. Kraiński 1992 ↓, s. 20.
  8. Wimmer 1978 ↓, s. 484.
  9. Linder 1960 ↓, s. barwy pułkowe.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]