17 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
17 Pułk Artylerii Lekkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1920
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 8 maja[1][2].
Nadanie sztandaru 29 czerwca 1938
Rodowód 2 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej
Dowódcy
Ostatni ppłk art. Stanisław Piwakowski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Gniezno[3]
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 17 Wielkopolska Dywizja Piechoty[4]
Bitwa lomianki 1939.png

17 Pułk Artylerii Lekkiej (17 pal) - oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Jego 6 bateria odznaczona została orderem VM za wojnę obronną 1939.

Formowanie[edytuj]

2 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej sformowany[5] został w okresie od 20 lutego do 8 maja 1920 w fortach Rocha, Radziwiłła i Reformatorów oraz koszarach przy ul. Solnej w Poznaniu z ochotników - artylerzystów z byłej Armii Cesarstwa Niemieckiego i rekrutów powołanych dekretem Naczelnej Rady Ludowej. Od 18 stycznia uczestniczył w rewindykacji ziem przyznanych Polsce na mocy Traktatu Wersalskiego[6].

17 marca oddział, bez dział, w składzie 13 oficerów, 950 podoficerów i kanonierów oraz 90 koni, skierowany został do obozu ćwiczebnego w Biedrusku. 10 kwietnia jednostka została zaprzysiężona na wierność Naczelnej Radzie Ludowej. Cztery dni później rozpoczęto formowanie IV dywizjonu. W końcu maja ze składu oddziału wyłączony został II dywizjon, jako zalążek organizowanego 3 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej. W związku z powyższym IV dywizjon przemianowany został na II. W sierpniu sztab pułku i II dywizjon powrócił do Poznania. W tym samym czasie oddział przezbrojony został w 75 mm działa włoskie wz. 1906. 23 stycznia 1920 jednostka przemianowana została na 17 Pułk Artylerii Polowej.

23 grudnia 1920 pułk powrócił do Wielkopolski. Początkowo stacjonował w Biedrusku, a następnie w Poznaniu i Mogilnie. Od listopada 1921 do 1939 stacjonował w garnizonie Gniezno[6].

W październiku 1921 ze składu pułku wyłączony został III dywizjon i podporządkowany dowódcy nowo powstałego 25 Pułkowi Artylerii Polowej.

31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 17 Pułk Artylerii Polowej na 17 Pułk Artylerii Lekkiej[7].

W maju 1939 roku została wprowadzona nowa organizacja pokojowa pułku, zgodnie z którą liczył on trzy dywizjony po dwie baterie przy czym I dywizjon był uzbrojony w 75 mm armaty wz. 1897, natomiast II i III dywizjon w 100 mm haubice wz. 1914/1919 P[8].

Wielkopolscy artylerzyści[edytuj]

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

  • ppłk Karol Adolf Steuer (do 8 X 1925 → dowódca kompanii pomiarów akustycznych w Szkole Pomiarów Artylerii w Toruniu[9])
  • ppłk Bolesław Piotr Kodlewicz (od 8 X 1925)
  • mjr dypl. Jerzy Orski (III 1932 - V 1934)
  • ppłk Bronisław Wiktor Piniecki (od V 1934)

Oficerowie pułku:

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939

  • dowódca - ppłk art. Stanisław Piwakowski
  • adiutant - kpt. Arnold Nowak
  • oficer zwiadowczy - kpt. Eugeniusz Komorski
  • oficer obserwacyjny - ppor. rez. Florian Sujak
  • oficer łączności - kpt. Marian Wiktor Jurkowski
  • oficer broni - ppor. rez. Juliusz Mikułowski - Pomorski
  • pluton topograficzno - ogniowy - por. Karol Kowalczuk
  • I dywizjon (12 armat 75 mm) - mjr Witold Marian Łoziński
    • 1 bateria - kpt. Ludomir Kiesewetter
    • 2 bateria - por. Jan Szymborski
    • 3 bateria - por. rez. - Władysław Antoni Walczak
  • II dywizjon (12 haubic 100 mm) - mjr Alojzy Kazimierz Krannerwetter
    • 4 bateria - kpt. dypl. Bolesław Antoni Lewiński
    • 5 bateria - por. Witold Rydlewicz
    • 6 bateria - kpt. Ludwik Głowacki - za kampanię wrześniową 1939 bateria została odznaczona orderem Virtuti Militari[10].
  • III dywizjon (12 haubic 100 mm) - Kazimierz Julian Klimko
    • 7 bateria - kpt. Tadeusz Poszumski
    • 8 bateria - por. Tadeusz Fiutowski
    • 9 bateria - por. rez. Antoni Alfred Terlecki-Prokopowicz

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 17-go pułku artylerii polowej" s. 25

Order Virtuti Militari
plut. Franciszek Czysty
kpr. Ludwik Herynk
kpr. Jan Hulisz
kpr. Ludwik Janiak
bomb. Antoni Kubka
por. Edmund Kruppik
bomb. Michał Marcinkowski
kan. Józef Marmol
plut. Piotr Mendel
kan. Antoni Namysł
st. ogn. Walenty Owczarek
kan. Wojciech Siwiak
kan. Antoni Skorupka
bomb. Kazimierz Sosnowski
bomb. Walenty Straż
ppor. Bernard Szczepański
plut. Władysław Szmeja
st. ogn. Franciszek Szumiński
kpt. Stefan Zielke

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

27 listopada 1937 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru 17 pal[11].
29 czerwca 1938, podczas ceremonii wręczenia sztandarów oddziałom artylerii poznańskiego OK, na dziedzińcu koszar na Sołaczu w Poznaniu, gen. dyw. Juliusz Rómmel wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo miasta i powiatu gnieźnieńskiego[4].

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 11, poz. 104 z 22 kwietnia 1926 roku. Posiada kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych emalią w barwach artylerii z czarną obwódką. Na środek krzyża na tle skrzyżowanych luf armatnich nałożone złote koło w formie poprzecznego przekroju lufy armatniej, na którym umieszczono herb Gniezna. Na kole wpisano rok powstania pułku 1919, numer i inicjały 17 P.A.P. oraz poprzednia nazwa 2 P.A.L. WLKP. Trzyczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, złocona i emaliowana. Wymiary: 45x45 mm. Wykonanie: Kazimierz Gajewski - Warszawa[3].

Przypisy

  1. Galster 1975 ↓, s. 48.
  2. Zakończenie formowania w 1919
  3. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 253.
  4. a b Satora 1990 ↓, s. 291.
  5. Roman Łoś na s. 44 stwierdził, że "17 pap tradycjami nawiązywał do 1 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej, z którego wyłonił się 2 pal (...)". Podając tę i pozostałe informacje na temat 17 pap oparł się na pracy Bogumiła Stylo, co wynika z przypisu na s. 69. Problem w tym, że Bogumił Stylo w "Zarysie historii wojennej (...) tego typu sformułowania nie zawarł. Również Ładysław Panufnik, autor "Zarysu historii wojennej 15-go Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej" nie wspomina nic o formowaniu 2 pap na bazie 1 pap.
  6. a b Krzysztof. Handke: Kalendarium Garnizonu Leszczyńskiego .... s. 32.
  7. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  8. Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1964, s. 142.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 102 z 8 października 1923 roku, s. 549.
  10. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  11. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. nr 16 z 14.12.1937, poz. 203.

Bibliografia[edytuj]

  • Bogumił Stylo: Zarys historii wojennej 17-go Pułku Artylerii Polowej, Warszawa 1929.
  • Piotr Bauer,Bogusław Polak "Armia Poznań w wojnie obronnej 1939",Wydawnictwo Poznańskie 1983
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Krzysztof. Handke: Kalendarium Garnizonu Leszczyńskiego 1920-2000. Leszno: Wydawnictwo Instytutu im. gen. Stefana "Grota" Roweckiego, 2003. ISBN 83-913624-5-0.