17 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
17 Pułk Artylerii Lekkiej
17 Pułk Artylerii Polowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 8 maja
Nadanie sztandaru 29 czerwca 1938
Rodowód 2 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej
Dowódcy
Pierwszy ppłk Eugeniusz Gałuszyński
Ostatni ppłk art. Stanisław Piwakowski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Gniezno
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 17 Wielkopolska Dywizja Piechoty
Bitwa lomianki 1939.png

17 Pułk Artylerii Lekkiej (17 pal) - oddział artylerii lekkiej Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

Jego 6 bateria odznaczona została orderem VM za wojnę obronną 1939.

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

20 lutego 1919 roku w ówczesnym Fort Prittwitz-Gaffrona, wchodzącym w skład Twierdzy Poznań, podporucznik Sawicki i sierżant Czub przystąpili do organizacji 2 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej z ochotników–artylerzystów z byłej armii niemieckiej i rekrutów powołanych dekretem Naczelnej Rady Ludowej. 11 marca dowództwo pułku objął podporucznik Gałuszyński. Kolejne baterie formowały się także w fortach Rocha i Radziwiła oraz koszarach artylerii na Sołaczu. 17 marca pułk wyruszył do obozu ćwiczebnego Biedrusko w składzie 13 oficerów, 950 szeregowców i 90 koni. 10 kwietnia jednostka została zaprzysiężona na wierność Naczelnej Radzie Ludowej. Cztery dni później rozpoczęto formowanie IV dywizjonu. 8 maja zakończono formowanie jednostki[1].

W końcu maja ze składu oddziału wyłączony został II dywizjon, jako zalążek 3 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej. W związku z powyższym IV dywizjon przemianowany został na II. W sierpniu sztab pułku i II dywizjon powrócił do Poznania. W tym samym czasie oddział przezbrojony został w 75 mm działa włoskie wz. 1906[2].

Od 18 stycznia 1920 roku pułk wziął udział w triumfalnym wejściu Wojska Polskiego do reszty ziem byłego Wielkiego Księstwa Poznańskiego, zajętych jeszcze przez Niemców, a przyznanych Polsce bez plebiscytu przez traktat wersalski. I dywizjon wyruszył do Kępna, II do Leszna, a III do Zbąszynia i Międzychodu[3].

23 stycznia 1920 roku 2 Pułk Artylerii Polowej Wielkopolskiej został przemianowany na 17 Pułk Artylerii Polowej[4].

23 grudnia 1920 roku pułk transportem kolejowym wrócił z frontu do Wielkopolski. Początkowo stacjonował w Biedrusku, a następnie w Poznaniu i Mogilnie. W listopadzie 1921 roku pułk przybył do swojego stałego garnizonu–Gniezna[5].

W październiku 1921 roku ze składu pułku wyłączony został III dywizjon i podporządkowany dowódcy nowo powstałego 25 Pułku Artylerii Polowej. W czerwcu 1924 roku został sformowany nowy III dywizjon[5].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 8 maja, jako datę święta pułkowego[6]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę zakończenia formowania w roku 1919[5].

31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 17 Pułk Artylerii Polowej na 17 Pułk Artylerii Lekkiej[7].

W maju 1939 roku została wprowadzona nowa organizacja pokojowa pułku, zgodnie z którą liczył on trzy dywizjony po dwie baterie przy czym I dywizjon był uzbrojony w 75 mm armaty wz. 1897, natomiast II i III dywizjon w 100 mm haubice wz. 1914/1919 P[8].

Wielkopolscy artylerzyści[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk Karol Adolf Steuer (do 8 X 1925 → dowódca kompanii pomiarów akustycznych w Szkole Pomiarów Artylerii w Toruniu[9])
  • ppłk Bolesław Piotr Kodlewicz (od 8 X 1925[9] – 1928)
  • mjr dypl. Jerzy Orski (III 1932 - V 1934 → wykładowca w CWPiech.[10])
  • ppłk art. Bronisław Piniecki (V – X 1934 → zastępca dowódcy 10 pac)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Łukasz Zwierkowski (1928)
Oficerowie pułku

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca - ppłk art. Stanisław Piwakowski
  • adiutant - kpt. Arnold Nowak
  • oficer zwiadowczy - kpt. Eugeniusz Komorski
  • oficer obserwacyjny - ppor. rez. Florian Sujak
  • oficer łączności - kpt. Marian Wiktor Jurkowski
  • oficer broni - ppor. rez. Juliusz Mikułowski - Pomorski
  • dowódca plutonu topograficzno-ogniowego - por. Karol Kowalczuk
I dywizjon
  • dowódca I dywizjonu - mjr Witold Marian Łoziński
  • dowódca 1 baterii - kpt. Ludomir Kiesewetter
  • dowódca 2 baterii - por. Jan Szymborski
  • dowódca 3 baterii - por. rez. - Władysław Antoni Walczak
II dywizjon
  • dowódca II dywizjonu - mjr Alojzy Kazimierz Krannerwetter
  • dowódca 4 baterii - kpt. dypl. Bolesław Antoni Lewiński
  • dowódca 5 baterii - por. Witold Rydlewicz
  • dowódca 6 baterii - kpt. Ludwik Głowacki - za kampanię wrześniową 1939 bateria została odznaczona orderem Virtuti Militari[11]
III dywizjon
  • dowódca III dywizjonu - Kazimierz Julian Klimko
  • dowódca 7 baterii - kpt. Tadeusz Poszumski
  • dowódca 8 baterii - por. Tadeusz Fiutowski
  • dowódca 9 baterii - por. rez. Antoni Alfred Terlecki-Prokopowicz

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[12]

Order Virtuti Militari
plut. Franciszek Czysty
kpr. Ludwik Herynk
kpr. Jan Hulisz
kpr. Ludwik Janiak
bomb. Antoni Kubka
por. Edmund Kruppik
bomb. Michał Marcinkowski
kan. Józef Marmol
plut. Piotr Mendel
kan. Antoni Namysł
st. ogn. Walenty Owczarek
kan. Wojciech Siwiak
kan. Antoni Skorupka
bomb. Kazimierz Sosnowski
bomb. Walenty Straż
ppor. Bernard Szczepański
plut. Władysław Szmeja
st. ogn. Franciszek Szumiński
kpt. Stefan Zielke

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

27 listopada 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 17 pal[13].
29 czerwca 1938 roku, podczas ceremonii wręczenia sztandarów oddziałom artylerii poznańskiego OK, na dziedzińcu koszar na Sołaczu w Poznaniu, gen. dyw. Juliusz Rómmel wręczył dowódcy pułku sztandar ufundowany przez społeczeństwo miasta i powiatu gnieźnieńskiego[14].

Odznaka pamiątkowa

20 kwietnia 1926 roku Minister Spraw Wojskowych generał broni Lucjan Żeligowski zatwierdził odznakę pamiątkową 17 Pułku Artylerii Polowej[15]. Odznaka o wymiarach 45x45 mm ma kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych emalią w barwach artylerii z czarną obwódką. Na środek krzyża na tle skrzyżowanych luf armatnich nałożone złote koło w formie poprzecznego przekroju lufy armatniej, na którym umieszczono herb Gniezna. Na kole wpisano rok powstania pułku 1919, numer i inicjały „17 P.A.P.” oraz poprzednia nazwa „2 P.A.L. WLKP”. Odznaka trzyczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, złocona i emaliowana. Wykonawcą odznaki był Kazimierz Gajewski z Warszawy[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stylo 1929 ↓, s. 3-5.
  2. Stylo 1929 ↓, s. 5-6.
  3. Stylo 1929 ↓, s. 7.
  4. Stylo 1929 ↓, s. 6.
  5. a b c Stylo 1929 ↓, s. 22.
  6. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  7. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  8. Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1964, s. 142.
  9. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 102 z 8 października 1925 roku, s. 549.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 163.
  11. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  12. Stylo 1929 ↓, s. 24.
  13. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz. 203.
  14. Satora 1990 ↓, s. 291.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 11 z 20 kwietnia 1926 roku, poz. 104.
  16. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 253.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]