1 Batalion Łączności (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

1 Batalion Łączności (1 błącz) – pododdział[a] łączności Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

W 1937, w garnizonie Rzeszów, w Koszarach Poniatowskiego przy ul. Lwowskiej, zajmowanych dotychczas przez 10 Dywizjon Artylerii Konnej, sformowany został Szwadron Łączności 10 Brygady Kawalerii. Szwadron, w składzie macierzystej brygady, walczył w kampanii wrześniowej 1939. 19 września 1939 jako zwarty pododdział przekroczył granicę z Węgrami.

Dowódcą łączności 10 BK był mjr Jan Grajkowski. Dowódca łączności był jednocześnie oficerem sztabu brygady i podlegał bezpośrednio szefowi sztabu, mjr. dypl. Franciszkowi Skibińskiemu. Dowódca łączności był fachowym przełożonym dowódcy szwadronu łączności oraz dowódców plutonów łączności wchodzących w skład oddziałów i pododdziałów brygady.

  • dowódca szwadronu łączności – kpt. Stanisław Gronek
  • oficer młodszy szwadronu – por. Rudnicki
  • oficer młodszy szwadronu – chor. Runowski
  • szef szwadronu – wachm. Zamel
  • dowódca plutonu łączności Dywizjonu Przeciwpancernego – por. Tadeusz Wróbel
  • dowódca plutonu łączności 24 Pułku Ułanów – por. Stanisław Michalski
  • dowódca plutonu łączności 10 Pułku Strzelców Konnych – por. Ludwik Malinowski
  • oficer łączności 16 Dywizjonu Artylerii Motorowej – ppor. Henryk Józefowicz

Pod koniec maja 1940 we Francji przystąpiono do organizacji Brygady Lekkiej Mechanicznej, a w jej składzie szwadronu łączności. Wkrótce brygada przemianowana została na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej. Część szwadronu łączności weszła w skład rzutu bojowego 10 BKPanc pod dowództwem gen. bryg. Stanisława Maczka, wzięła udział w kampanii francuskiej i 18 czerwca 1940 została rozwiązana. Pozostała część szwadronu wraz z II rzutem 10 BKPanc pod dowództwem płk. dypl. Kazimierza Dworaka ewakuowana została 25 czerwca 1940 do portu Liverpool w Anglii, a stąd do rejonu Douglas, w hrabstwie South Lanarkshire (Szkocja).

5 lipca 1940 Naczelny Wódz rozkazał sformować 2 Brygadę Strzelców, a w jej składzie 2 Kompanię Łączności. 25 października 1940 Naczelny Wódz zatwierdził zmianę nazwy 2 BS na 10 Brygada Kawalerii Pancernej. Równocześnie pododdziały wchodzące w skład brygady otrzymały nowe nazwy i numery. Między innymi 2 Kompania Łączności przemianowana została na 10 Szwadron Łączności. Zmiany nazw zatwierdzone zostały przez Naczelnego Wodza dopiero 13 listopada 1940. W październiku 1940 brygada osadziła odcinek wybrzeża w hrabstwie Angus

W Blairgowrie powstał Dywizjon Szkolny dla załóg pancernych, a przy nim Ośrodek Łączności pod dowództwem mjr. Grajkowskiego i mjr. Gordona. Ośrodek szkolił operatorów radiostacji czołgowych i wozów dowodzenia, mechaników i radiomechaników do napraw i konserwacji sprzętu.

W miarę wzrostu stanów osobowych, powstał Ośrodek Łączności w Forfar i ten, w miarę otrzymywania sprzętu, przekształcił się w Centrum Wyszkolenia Łączności, później przeniesione do Dundee.

25 lutego 1942 Naczelny Wódz zdecydował o sformowaniu 1 Dywizji Pancernej pod dowództwem gen. bryg. Stanisława Maczka. W składzie dywizji, zgodnie z brytyjskim etatem wojennym, przystąpiono do organizacji Oddziałów Łączności 1 Dywizji Pancernej (ang. Armoured Divisional Signals). 28 sierpnia 1942 Oddziały Łączności 1 DPanc. rozpoczęły funkcjonowanie w składzie:

  • 1 Szwadron Łączności – kpt. Hieronim Kurek
  • 2 Szwadron Łączności – por. Ferdynand Bissinger
  • 10 Szwadron Łączności – por. Jan Kowal
  • 16 Szwadron Łączności – kpt. Wacław Woronowicz

Na początku 1943 przeprowadzona została reorganizacja Oddziałów Łączności 1 DPanc., w efekcie której zmianie uległa ich struktura organizacyjna:

  • Dowództwo Łączności 1 DPanc.
  • Dowództwo Łączności 10 BKPanc.
  • Dowództwo Łączności 16 BPanc.
  • Dowództwo Łączności Grupy Wojsk Wspierających
  • 1 Szwadron Łączności (Kwatera Główna 1 DPanc.)
  • 2 Szwadron Łączności (Grupa Wojsk Wspierających)
  • 3 Szwadron Łączności (Dowództwo Służb i Tyłów)
  • 10 Szwadron Łączności (10 BKPanc.)
  • 16 Szwadron Łączności (16 BPanc.)
  • Pluton Parkowy
  • Pluton Techniczny

W nawiasach podano nazwy jednostek, do których przydzielane były poszczególne szwadrony.

12 października 1943 rozpoczęta została reorganizacja 1 DPanc polegająca między innymi na likwidacji Grupy Wojsk Wspierających i Dowództwa Służb i Tyłów, wyłączenia z dywizji jednej skadrowanej brygady pancernej oraz utworzeniu brygady strzelców i artylerii dywizyjnej. Reorganizacją objęte zostały także Oddziały Łączności 1 DPanc. Dotychczasowy 3 Szwadron Łączności przeformowany został w Szwadron Dowodzenia złożony z plutonu technicznego, plutonu materiałowego i czołówki naprawczej. 10 Szwadron Łączności przemianowany został na 3 Szwadron Łączności, natomiast 16 Szwadron Łączności na 10 Szwadron Łączności. Z nadwyżek stanu osobowego zorganizowana została kadrowa 16 Kompania Łączności dla nowej 16 Brygady Pancernej.

Po zakończeniu reorganizacji struktura Oddziałów Łączności przedstawiała się w sposób następujący:

Szlak bojowy 1 DPanc
  • Dowództwo Łączności 1 DPanc.
  • Dowództwo Łączności 10 BKPanc.
  • Dowództwo Łączności 3 Brygady Strzelców
  • Dowództwo Łączności Artylerii Dywizyjnej
  • Szwadron Dowodzenia
  • 1 Szwadron Łączności (Kwatera Główna 1 DPanc.)
  • 2 Szwadron Łączności (KG Artylerii Dywizyjnej)
  • 3 Szwadron Łączności (3 Brygada Strzelców)
  • 10 Szwadron Łączności (10 BKPanc.)

Przedstawiona struktura nie uległa zmianom do 1947.

18 maja 1945 płk Jan Grajkowski przekazał obowiązki dowódcy Oddziałów Łączności 1 DPanc ppłk dypl. Zygmuntowi Chamskiemu.

15 lipca 1945 Oddziały Łączności 1 DPanc otrzymały nazwę 1 Batalion Łączności. Dowódcą batalionu został ppłk dypl. Zygmunt Chamski. Sprawował on dowództwo do 10 czerwca 1947.

Swoje święto obchodzi 29 czerwca w rocznicę święta Wojsk Łączności w II RP. Proporczyk czarno-niebieski.

Po zakończeniu działań bojowych do normalnych zadań oddziałów łączności natury wojskowej doszły inne obowiązki Była to opieka nad Polakami - wysiedleńcami i byłymi jeńcami wojennymi. Prócz rozbudowy wewnętrznej sieci telefonicznej w 1 DPanc przystąpiono do rozbudowy połączeń z ośrodkami wysiedleńców i obozami byłych jeńców wojennych. Prace te objęły odbudowę tras kabla podziemnego i naziemnego, central telefonicznych, instalację aparatów, ich konserwację. Obsługę central telefonicznych przejęły kobiety z Batalionu Pomocniczego Służby Kobiet, tzw. "Akaczki", byłe więźniarki z Oberlangen i Niederlangen.

Obecnie tradycje 1 Batalionu Łączności 1 DPanc. kontynuuje 11 Batalion Dowodzenia im. gen. broni Zygmunta Sadowskiego 11 Dywizji Kawalerii Pancernej w Żaganiu.

Uwagi

  1. Według ówczesnej terminologii był to oddział.

Bibliografia[edytuj]

  • Dembinok J., Szczech B., Urbański A., Oznaki i odznaki PSZ na Zachodzie, KAW Katowice 1984.
  • Zbigniew Wawer: Organizacja polskich wojsk lądowych w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk : Bellona, 1992. ISBN 83-11-08218-9.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947. Geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei. Szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997.
  • Juliusz S. Tym, 1. Dywizja Pancerna. Organizacja i wyszkolenie, Wydawnictwo ZP Grupa Sp. z o.o., ​ISBN 978-83-61529-27-9​.
  • Władysław Steblik, Armia "Kraków" 1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1989, wyd. II, ​ISBN 83-11-07434-8​.