1 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Artylerii Ciężkiej WP II RP. Zobacz też: 1 Pułk Artylerii Ciężkiej - stronę ujednoznaczniającą.
1 Pułk Artylerii Ciężkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 7 września
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Edward Bagieński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Twierdza Modlin
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 1 Grupa Artylerii

1 Pułk Artylerii Ciężkiej (1 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

Tereny działań bojowych 8. i 18. Dywizjonu Artylerii Ciężkiej w latach 1919-1920

Pułk został sformowany 7 września 1921 roku, na bazie 8 i 18 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej.
Do 1939 roku pułk stacjonował w Twierdzy Modlin (Okręg Korpusu Nr I).

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził dzień 7 września - świętem pułkowym - w rocznicę utworzenia jednostki [1].

Pułk był podporządkowany szefowi Artylerii i Służby Uzbrojenia Okręgu Korpusu Nr I (1921-1926), szefowi 1 Okręgowego Szefostwa Artylerii (1926-1928) i dowódcy 1 Grupy Artylerii (1929-1939).

Do 1934 roku oddział składał się z trzech dywizjonów po dwie baterie. Na wyposażeniu 1., 4. i 7 baterii znajdowały się armaty kal. 105 mm, a w bateriach 2., 5. i 8. haubice kal. 155 mm.

Rozkazem Departamentu Artylerii z 20 listopada 1934 roku doszło do częściowej reorganizacji pułku. Jednocześnie na uzbrojenie pułku trafiły 120 mm armaty wz. 78/09/31 będące do tej pory na wyposażeniu 1 Pułku Artylerii Najcięższej z Góry Kalwarii.

Organizacja pokojowa pułku

  • Dowództwo
  • I dywizjon (3 baterie po 4 haubice kal. 155 mm)
  • II dywizjon (2 baterie po 4 armaty kal. 120 mm)
  • III dywizjon (2 baterie po 4 armaty kal, 105 mm)
  • Kwatermistrzostwo
  • pluton gospodarczy (w 1939 - bateria remontów)
  • pluton łączności (w 1939 - bateria łączności)

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj]

Mobilizacja w sierpniu 1939 roku

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" sformował:
w sierpniu 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

od 31 sierpnia 1939 roku, w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • Dowództwo 1 Pułku Artylerii Ciężkiej
  • I Dywizjon 1 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I
  • II Dywizjon 1 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I
  • Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ I Nr 46 dla Odwodu Naczelnego Wodza

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Od 31 sierpnia 1939 roku dywizjony 1 pac mobilizowały się we wsi Wymysły (I dyon) i we wsi Kosewo (II dyon). Mobilizacja przebiegła bez zakłóceń. I/1 pac otrzymał 12 nowych armat kal. 105 mm wz. 29, zaś II/1 pac 12 haubic kal. 155 mm wz. 17. W nocy z 3/4 września pułk zakończył przechodzenie na stopę wojenną.

Działania bojowe pułku

Po zmobilizowaniu 1 pac wszedł w podporządkowanie Armii Modlin gen. Krukowicza-Przedrzymirskiego.

4 września pułk wzmocnił przedmoście modlińskie. Poszczególne baterie zajęły stanowiska ogniowe na lewym brzegu Wisły, na południowy wschód od Zakroczymia. Zadaniem pułku było zamknięcie ogniem kierunku północnego w pasie od Zakroczymia do Pomiechówka.

5 września pułk podporządkowany został dowódcy obrony Modlina, płk. Wacławowi Młodzianowskiemu.

Do 8 września pułk nie uczestniczył w walkach, a przygotowywał stanowiska ogniowe i punkty obserwacyjne. 1 pac miał wspierać obronę przedmościa Modlina i zamknąć ogniem zagrożone kierunki.

W tych dniach stwierdzono działanie silnej dywersji niemieckiej. Dywersanci niszczyli łączność przewodową pomiędzy stanowiskami ogniowymi a punktami obserwacyjnymi. Zorganizowano więc stałe patrole. W jedną z zasadzek zorganizowanych przez patrol wpadło 3 dywersantów. Zostali oni rozstrzelani.

Kadra pułku[edytuj]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Oficerowie
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari

Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 1-go pułku artylerii ciężkiej" s. 28

Order Virtuti Militari
kpt. Mieczysław Karaszewicz
ogn. Zygmunt Gackowski

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

17 lutego 1938 roku zatwierdzony został wzór sztandaru 1 pac [3]. W narożnikach lewej strony płata umieszczono: wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, wizerunek Świętej Barbary, godło Płońska i odznakę pamiątkową 1 pac oraz napisy na ramionach krzyża: Wasinka 2 VI 1920 i Obgów 9 VII 1920 (górny), Modlin 7 IX 1921 (dolny), Zorzanka 3 X 1919 i Połock 5 XI 1919 (lewy) i Warszawa-Modlin 13-17 VIII 1820 i Brody 25-26 VII 1920 (prawy). Sztandar ufundowało społeczeństwo ziemi płońskiej[4].

Odznaka

Odznakę stanowi stylizowana tarcza w formie sześciokąta z zarysowanymi od środka promieniami, na której wpisano cyfry 8 i 18. Na tarczy znajdują się dwie skrzyżowane lufy stanowiące tło dla emaliowanej w kolorze ciemnozielonym z obwódką szkarłatną tarczki, na której wpisano numer i inicjały 1 PAC. Nad tarczą orzeł wz. 1927. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, oksydowana Na rewersie numerowana. Wymiary: 40x36 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[5].

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 16 z 19.05.1927 r., poz. 174.
  2. Dowództwo 11 pac było dowództwem dyspozycyjnym. Pod względem materiałowym miało być wyposażone w roku budżetowym 1939/1940.
  3. Dodatek Tajny Nr 3 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 17 lutego 1938 r., poz 21.
  4. Satora 1990 ↓, s. 326.
  5. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 275.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Instytut Wydawnictw PAX. Warszawa 1990
  • Józef Hłasko: Zarys Historji Wojennej 1-go Pułku Artylerii Ciężkiej. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.