1 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Artylerii Ciężkiej WP II RP. Zobacz też: 1 Pułk Artylerii Ciężkiej - stronę ujednoznaczniającą.
1 Pułk Artylerii Ciężkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 7 września
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Edward Bagieński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Twierdza Modlin
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 1 Grupa Artylerii

1 Pułk Artylerii Ciężkiej (1 pac) – oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Tereny działań bojowych 8. i 18. Dywizjonu Artylerii Ciężkiej w latach 1919-1920

Pułk został sformowany 7 września 1921 roku, na bazie 8 i 18 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej.
Do 1939 roku pułk stacjonował w Twierdzy Modlin (Okręg Korpusu Nr I).

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził dzień 7 września - świętem pułkowym - w rocznicę utworzenia jednostki [1].

Pułk był podporządkowany szefowi Artylerii i Służby Uzbrojenia Okręgu Korpusu Nr I (1921-1926), szefowi 1 Okręgowego Szefostwa Artylerii (1926-1928) i dowódcy 1 Grupy Artylerii (1929-1939).

Do 1934 roku oddział składał się z trzech dywizjonów po dwie baterie. Na wyposażeniu 1., 4. i 7 baterii znajdowały się armaty kal. 105 mm, a w bateriach 2., 5. i 8. haubice kal. 155 mm.

Rozkazem Departamentu Artylerii z 20 listopada 1934 roku doszło do częściowej reorganizacji pułku. Jednocześnie na uzbrojenie pułku trafiły 120 mm armaty wz. 78/09/31 będące do tej pory na wyposażeniu 1 Pułku Artylerii Najcięższej z Góry Kalwarii.

Organizacja pokojowa pułku

  • Dowództwo
  • I dywizjon (3 baterie po 4 haubice kal. 155 mm)
  • II dywizjon (2 baterie po 4 armaty kal. 120 mm)
  • III dywizjon (2 baterie po 4 armaty kal, 105 mm)
  • Kwatermistrzostwo
  • pluton gospodarczy (w 1939 - bateria remontów)
  • pluton łączności (w 1939 - bateria łączności)

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja w sierpniu 1939 roku

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" sformował:
w sierpniu 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

od 31 sierpnia 1939 roku, w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • Dowództwo 1 Pułku Artylerii Ciężkiej
  • I Dywizjon 1 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I
  • II Dywizjon 1 Pułku Artylerii Ciężkiej Typ I
  • Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typ I Nr 46 dla Odwodu Naczelnego Wodza

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Od 31 sierpnia 1939 roku dywizjony 1 pac mobilizowały się we wsi Wymysły (I dyon) i we wsi Kosewo (II dyon). Mobilizacja przebiegła bez zakłóceń. I/1 pac otrzymał 12 nowych armat kal. 105 mm wz. 29, zaś II/1 pac 12 haubic kal. 155 mm wz. 17. W nocy z 3/4 września pułk zakończył przechodzenie na stopę wojenną.

Działania bojowe pułku

Po zmobilizowaniu 1 pac wszedł w podporządkowanie Armii Modlin gen. Krukowicza-Przedrzymirskiego.

4 września pułk wzmocnił przedmoście modlińskie. Poszczególne baterie zajęły stanowiska ogniowe na lewym brzegu Wisły, na południowy wschód od Zakroczymia. Zadaniem pułku było zamknięcie ogniem kierunku północnego w pasie od Zakroczymia do Pomiechówka.

5 września pułk podporządkowany został dowódcy obrony Modlina, płk. Wacławowi Młodzianowskiemu.

Do 8 września pułk nie uczestniczył w walkach, a przygotowywał stanowiska ogniowe i punkty obserwacyjne. 1 pac miał wspierać obronę przedmościa Modlina i zamknąć ogniem zagrożone kierunki.

W tych dniach stwierdzono działanie silnej dywersji niemieckiej. Dywersanci niszczyli łączność przewodową pomiędzy stanowiskami ogniowymi a punktami obserwacyjnymi. Zorganizowano więc stałe patrole. W jedną z zasadzek zorganizowanych przez patrol wpadło 3 dywersantów. Zostali oni rozstrzelani.

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • płk Bronisław Kuczewski (od 7 IX 1921)
  • ppłk dypl. art. dr Stanisław Künstler (22 III 1929 – VI 1931 → I oficer sztabu inspektora armii we Lwowie)
  • ppłk art. Bolesław Dziubiński (od 21 VI 1931 – VI 1932 → dowódca 3 pac[2])
  • ppłk art. Adam Faustyn Biskupski (16 VI 1932[3] – XI 1934 → stan spoczynku z dniem 31 XII 1934[4])
  • ppłk dypl. art. Marian Korewo (17 XI 1934[5] – VI 1939 → I oficer sztabu Inspektora Obrony Powietrznej Państwa)
  • ppłk dypl. art. Edward Bagieński (VIII – IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk art. Jakub Mikołaj Łobanowski (od 1 IV 1924[6][7])
  • ppłk SG (art.) Karol Matkowski (do 31 X 1927 → praktyka poborowa w PKU Modlin[8])
  • ppłk dypl. art. dr Stanisław Künstler (31 X 1927 – 22 III 1929 → dowódca 1 pac)
  • mjr / ppłk art. Bolesław Dziubiński (27 IV 1929[b] – VI 1931 → dowódca 1 pac[10])
  • ppłk dypl. art. Stanisław Rola-Arciszewski (23 X 1931 - XI 1935 → dowódca 1 pam)
  • ppłk dypl. art. Zygmunt Andrzejowski (do VIII 1939 → szef Oddziału I Sztabu Korpusu Interwencyjnego)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Dominik Zamieński (do 31 X 1927 → dowódca dyonu[11])
  • mjr art. Kazimierz Bontani (od 31 X 1927[12])
  • mjr art. Tadeusz Skrzyński (do 22 XII 1934 → dowódca dyonu[13])
  • mjr art. Wojciech Pluta (22 XII 1934[13] – 1938 → zastępca dowódcy 21 pal)
  • mjr art. Michał Kubicki (do VIII 1939 → dowódca 47 dac)
Oficerowie

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari:

Order Virtuti Militari
kpt. Mieczysław Karaszewicz,
ognm. Zygmunt Gackowski,

Ponadto 13 oficerów i 27 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych[14].

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

17 lutego 1938 roku zatwierdzony został wzór sztandaru 1 pac [15]. W narożnikach lewej strony płata umieszczono: wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, wizerunek Świętej Barbary, godło Płońska i odznakę pamiątkową 1 pac oraz napisy na ramionach krzyża: Wasinka 2 VI 1920 i Obgów 9 VII 1920 (górny), Modlin 7 IX 1921 (dolny), Zorzanka 3 X 1919 i Połock 5 XI 1919 (lewy) i Warszawa-Modlin 13-17 VIII 1820 i Brody 25-26 VII 1920 (prawy). Sztandar ufundowało społeczeństwo ziemi płońskiej[16].

Odznaka pamiątkowa

Odznaka o wymiarach 40x36 mm ma kształt stylizowanej tarczy w formie sześciokąta z zarysowanymi od środka promieniami, na której wpisano cyfry „8” i „18”. Na tarczy znajdują się dwie skrzyżowane lufy stanowiące tło dla emaliowanej w kolorze ciemnozielonym z obwódką szkarłatną tarczki, na której wpisano numer i inicjały „1 PAC”. Nad tarczą orzeł wz. 1927. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, oksydowana Na rewersie numerowana. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[17].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dowództwo 11 pac było dowództwem dyspozycyjnym. Pod względem materiałowym miało być wyposażone w roku budżetowym 1939/1940.
  2. Tu jeszcze, jako major Tadeusz Emanuel Dziubiński, przeniesiony z CWArt. w Toruniu[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 16 z 19.05.1927 r., poz. 174.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 432.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 422.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 251.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 263.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 17 kwietnia 1924 roku, s. 215.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 15 maja 1924 roku, s. 278.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 305.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 122.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 244.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 326.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 327.
  13. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 256.
  14. Hłasko 1929 ↓, s. 27.
  15. Dodatek Tajny Nr 3 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 17 lutego 1938 r., poz 21.
  16. Satora 1990 ↓, s. 326.
  17. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 275.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]