1 Pułk Pancerny (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pułku 10 BKPanc PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 1 Pułk Czołgów - inne pułki pancerne z numerem 1.
1 Pułk Pancerny
Ilustracja
Proporczyk pułku
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1942
Rozformowanie 1947
Tradycje
Święto 19 sierpnia
Nadanie sztandaru 3 marca 1946
Rodowód 1 Batalion Czołgów
65 Batalion Czołgów
Organizacja
Podległość 1 Dywizja Pancerna
Rodzaj wojsk Broń pancerna
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Walki pułku
Szlak bojowy pułku
Bitwa falaise 1944.png
Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

1 Pułk Pancerny (1 ppanc) – oddział broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

12 sierpnia 1942 roku dotychczasowy 65 batalion czołgów został przeformowany w 1 pułk pancerny[1]. Nawiązywał do 1 Batalion Czołgów tworzonego w listopadzie, a zorganizowanego 2 grudnia 1939 roku w Campebec, w Bretanii.

Początkowo był jednostką 16 Brygady Pancernej. Walczył jednak w składzie 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Swoje święto obchodził 19 sierpnia, w rocznicę bitwy w Normandii o wzgórze 262 (Maczugę).

Działania bojowe pułku[edytuj]

1 pułk pancerny przerzucony został do Francji 30 i 31 lipca 1944 roku na pokładach sześciu barek. Jeszcze w Wielkiej Brytanii, w czasie marszu do miejsca załadunku, spalił się czołg obrony przeciwlotniczej. Rzut gąsienicowy wylądował na wybrzeżu 30 lipca wieczorem, natomiast rzut kołowy następnego dnia około 7:00. Rejon koncentracji pułk osiągnął o 20:00. 2 sierpnia dowódca pułku zameldował do sztabu 10 Brygady Kawalerii Pancernej osiągnięcie całością pułku rejonu wyjściowego do działań. Stan pułku wynosił 43 oficerów i 624 szeregowych[2].

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy batalionu i pułku:

Oficerowie:

Skład etatowy w 1944 [3][edytuj]

Dowództwo[a]

  • pluton czołgów dowodzenia
  • szwadron dowodzenia
    • pluton łącznikowy
    • pluton rozpoznawczy
    • pluton czołgów plot
    • pluton techniczno-gospodarczy
  • trzy szwadrony liniowe[b]
    • pluton czołgów dowodzenia
    • cztery plutony czołgów
    • pluton techniczno-gospodarczy

Do pułku były przydzielone na zasadzie przydziału stałego: pluton łączności i lekka czołówka naprawcza.

Pułk posiadał :

  • oficerów - 34
  • szeregowych - 596

Sprzęt:

  • czołgi średnie - 52
  • czołgi lekkie – 11

Symbole pułku[edytuj]

POL Sztandar 1 PPan PSZ Strona Lewa.svg

Sztandar

Sztandar ufundowany został przez społeczeństwo belgijskiego miasta Sint-Niklaas Waas i wręczony 3 marca 1946. Wykonano go w Belgii według projektu kpr. Tadeusza Głębockiego z 2 Pułku Pancernego. 17 września 1967 sztandar udekorowany został orderem Virtuti Militari V klasy.

Na lewej stronie płatu sztandaru[4]:

  • w prawym górnym rogu na tarczy - odznaka pamiątkowa
  • w lewym górnym rogu - herb miasta Sint Niklaas Waas
  • w prawym dolnym rogu - tarcza bez emblematu
  • w lewym dolnym rogu - tarcza bez emblematu
  • na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: "Francja 1940, Francja 1944, Belgia 1944"
  • na lewym ramieniu napis: "Holandia 1944-45"
  • na prawym ramieniu napis: "Niemcy 1945".

Strony prawe wszystkich sztandarów oddziałów 1 Dywizji Pancernej były jednakowe, według wzoru obowiązującego w PSZ. W czterech rogach na tarczach umieszczona jest cyfra 1. Widnieje ona również na przedniej ścianie podstawy orła.

Obecnie sztandar eksponowany jest w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie[5].

Odznaka pułku

Odznaka pamiątkowa
Zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 4, poz. 42 z 10 października 1943 roku Odznaka[6] w kształcie krzyża, na który nałożona jest sylwetka czołgu Crusader widzianego z boku. Na czołgu wytłoczony numer 1. Wykonana w białym metalu, mocowana gładką nakrętką. Wymiary: 41 × 41 mm[7].

Odznaka honorowa
Na lewym ramieniu pleciony sznur pomarańczowy[8].

Odznaka specjalna:
Obywatele Saint Nicolas uhonorowali pułk odznaką specjalną w postaci herbu tego miasta[9]. Zezwolenie na noszenie jej wydał szef Sztabu Głównego pismem z 20 listopada 1945 roku. Na jasnoniebieskiej tarczy znajdowała się postać św. Mikołaja w infule z pastorałem koloru przyciemnionego złota, a w górnej części tarczy fragment złotej korony na tle koloru khaki[9]. Odznaka mogła być noszona na prawym rękawie kurtki i płaszcza 4 cm poniżej naszywki „Poland"[9].

Proporczyk pułku

Proporczyk kroju kawaleryjskiego czarno-pomarańczowe z amarantowym (w rzeczywistości pąsowym) paskiem przez środek[10].

Uwagi

  1. w Dowództwie 4 czołgi plutonu dowództwa oraz 11 czołgów lekkich Stuart i scout - carów
  2. W każdym szwadronie 16 czołgów średnich Sherman

Przypisy

  1. Lalak 2004 ↓, s. 40.
  2. Kutzner i Tym 2010 ↓, s. 30-31.
  3. J. Tym, 1. Dywizja Pancerna. Organizacja i wyszkolenie, Warszawa 2009
  4. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. s. 258-271
  5. Murgrabia 1990 ↓, s. 122.
  6. Zatwierdzona Dziennik Rozkazów Naczelnego Wodza nr 4, poz. 42 z 10 października 1943 roku
  7. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 464.
  8. Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. s. 216.
  9. a b c Murgrabia 1990 ↓, s. 100.
  10. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. s. 169.

Bibliografia[edytuj]

  • Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945 : barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Jacek Kutzner, Juliusz S. Tym: Polska 1 Dywizja Pancerna w Normandii. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2010. ISBN 978-83-7399-404-1.
  • Tadeusz Antoni Wysocki: 1 Polska Dywizja Pancerna 1939-1947 : geneza i dzieje. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08219-7.
  • Bohdan Królikowski: Kres ułańskiej epopei : szkice do dziejów kawalerii rozpoznawczej i pancernej Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1947. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2007. ISBN 83-7306-332-3.
  • Zbigniew Lalak: Broń pancerna w PSZ 1939-1945.Organizacja i struktury. Warsaw: Pegaz-Bis: O.K. Media, 2004. ISBN 83-922002-0-9.
  • Jan Partyka, Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939-1946. Wojska Lądowe. Rzeszów 1997
  • Zdzisław. Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945 : Wojsko Polskie 1918-1939, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Wojsko Polskie 1939-1945 - Barwa i broń. Warszawa: 1984. ISBN 8322320558.
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernej, 1971.