1 Pułk Strzelców Podhalańskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Zobacz też: inne pułki piechoty z numerem 1.
1 Pułk Strzelców Podhalańskich
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Podhalańczycy
Tradycje
Święto 6 sierpnia[1]
Dowódcy
Pierwszy kpt Juliusz Siwak
Ostatni mjr Marian Serafiniuk
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka, wojna obronna 1939
Organizacja
Dyslokacja Nowy Sącz
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota górska

1 Pułk Strzelców Podhalańskich (1 pspodh.) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP w latach 1918 – 1939.

Powstanie pułku[edytuj | edytuj kod]

Tradycje 1 pułku strzelców podhalańskich sięgają 1918 r., kiedy to w Nowym Sączu zaczął stacjonować batalion C. i K. 20 pułku piechoty (niem. Infanterieregiment Nr 20), którego rejony werbunkowe znajdowały się na Sądecczyźnie i Podhalu. W czasie I wojny światowej pułk ten należał do tzw. "krakowskiej" 12 Dywizji Piechoty armii austro-węgierskiej, walcząc na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim. W ramach tego pułku powstała niepodległościowa organizacja "Wolność", która złożona z oficerów Polaków, za cel stawiała sobie dokonanie przewrotu wojskowego w dogodnym czasie. Stało się to w Tarnowie i Nowym Sączu 31 października 1918 oraz na froncie włoskim, gdzie walczył 20 pułk piechoty. Batalion zapasowy z Tarnowa, 20 pułk z frontu włoskiego, rekonwalescenci znajdujący się wówczas w Nowym Sączu oraz resztki oficerów i żołnierzy z 32 pułku piechoty Obrony Krajowej "Neu Sandez", którzy wrócili do Nowego Sącza z frontu francuskiego, to oddziały, z których w listopadzie i grudniu 1918 powstał w sądeckim garnizonie 1 Pułk Strzelców Podhalańskich (formalnie od 1 grudnia 1918). Pierwszym dowódcą pułku był kpt. Juliusz Siwak.

W latach 1918-1920 pułk zapisał piękną kartę bojową w walkach na Spiszu i Orawie, Śląsku Cieszyńskim (przeciwko Czechom), w Małopolsce Wschodniej (przeciwko Ukraińcom) i w wojnie z bolszewikami (wyprawa kijowska, kontruderzenie znad Wieprza, bitwa niemeńska). Dowodził nim wówczas płk Kazimierz Horoszkiewicz. Na pamiątkę tych wydarzeń na sztandarze pułku widniały nazwy miast: Kijów, Brześć, Grodno, Białystok.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 1 pułk strzelców podhalańskich zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[2]. Po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[3].

22 maja 1938 1 Pułk Strzelców Podhalańskich otrzymał tytuł Honorowego Obywatelstwa Miasta Nowego Targu[4], a 26 maja 1938 honorowe obywatelstwo Jasła[5].

Wojna Obronna 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie armii

W sierpniu 1939 r. Pułk został wyłączony ze składu 21 Dywizji Piechoty Górskiej i początkowo wszedł w skład pododcinka "Nowy Sącz" Armii "Karpaty", z którego utworzono 2 Brygadę Górską. Początkowo walczył poszczególnymi batalionami osłaniając nadgraniczne rejony w dolinach Popradu, Białej i Ropy.

5 września 2 batalion walczył w obronie Nowego Sącza, a następnego dnia w rejonie Bobowej. Został tam odcięty od reszty Brygady i stoczył bitwę pod Szymbarkiem, po czym schronił się w górskich lasach, gdzie przetrwał prawie do końca września. Pozostałe bataliony 8 września skoncentrowały się w rejonie Jedlicza koło Jasła, skąd rozpoczęły odwrót na wschód w kierunku Lwowa. 10 września broniły linii Sanu w rejonie Ulucza. Z 11 na 12 września pododdziały pułku walczyły w rejonie Birczy wspólnie z oddziałami 24 Dywizji Piechoty, ponosząc duże straty[6]. 18 września resztki pułku stoczyły ostatni bój pod Rzęsną Ruską, jako straż tylna 24 Dywizji Piechoty. Zaledwie kilkudziesięciu żołnierzy pułku zdołało przebić się do Lwowa.

Odtworzenie pułku w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

1 Pułk Strzelców Podhalańskich został odtworzony w ramach Armii Krajowej.

Strzelcy podhalańscy[edytuj | edytuj kod]

KorpusowkaPodhalanczykow.png
1935 porucznik sztrzelcow podhalanskich 1935.jpg
Dowódcy pułku[7]

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[8].

Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[15]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Józef Kowzan (10 VII 1922[16] – 29 VI 1924 i od 5 VIII 1924[17])
  • ppłk piech. Zygmunt Krudowski (1928 – 1932 → dowódca 1 pspodh)
  • ppłk dypl. Marian Porwit (1932[18] – XII 1934 → dowódca 44 pp)
  • ppłk Zygmunt Bezeg (21 III 1935 – VIII 1939 → dowódca Ośrodka Zapasowego 21 DP)
Kwatermistrzowie

W latach 1921-1923 zastępcą dowódcy pułku i jego pomocnikiem w zakresie służby administracyjno-gospodarczej był dowódca batalionu sztabowego[8]. W 1924 roku, w nowej organizacji pokojowej pułku piechoty, utworzono stanowisko kwatermistrza, a zlikwidowano batalion sztabowy i stanowisko dowódcy tego pododdziału. 1 kwietnia 1938 roku stanowisko kwatermistrza zostało zamienione na stanowisko II zastępcy dowódcy (zastępcy dowódcy do spraw gospodarczych)[19]. W 1939 roku, w organizacji wojennej pułku było ponownie stanowiskiem kwatermistrza.

  • mjr piech. Stanisław Plappert (10 VII 1922[20] – 1923 → Rezerwa Oficerów Sztabowych DOK V)
  • mjr piech. Józef Egon Łepkowski (1923[21] – 1924 → dowódca III baonu[22])
  • mjr piech. Władysław Teodor Wojakowski (1925 – 5 V 1927 → zastępca dowódcy 5 pspodh)
  • mjr piech. Antoni Starak (23 V[23] – 25 VIII 1927 → dowódca I baonu[24])
  • mjr piech. Marian Stanisław Wójtowicz (25 VIII[24] – 31 X 1927 → dowódca I/59 pp[25])
  • mjr piech. Jan II Wańtuch (31 X 1927[26][27] – 23 X 1931 → dowódca baonu 44 pp[28])
  • mjr piech. Aleksander Jan Mroczkowski (23 X 1931[29] – 1932 → stan spoczynku z dniem 30 IX 1932[30])
  • mjr piech. Franciszek II Studziński (21 VI 1932[31] – 28 VI 1933 → zastępca dowódcy 27 pp)
  • mjr piech. Jan Witowski (od 28 VI 1933[32] – VIII 1939)
  • kpt. adm. (piech.) Izydor Templer (IX 1939)
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1921[33][34][35]

  1. plut. Józef Bożek
  2. kpt. Bronisław Duch pośmiertnie nr 5567
  3. ppor. Mieczysław Duch
  4. kpt. Józef Giza
  5. por. Jan Głuszek
  6. płk Kazimierz Horoszkiewicz
  7. kpr. Wincenty Izworski
  8. por. Stanisław Jakób
  9. chor. Michał Jaśnicki
  10. st. sierż. Jan Józefowski nr 4986
  11. ppor. Stanisław Juszczakiewicz
  12. sierż. Franciszek Kantor
  13. ppor. Jan Kasztelowicz
  14. st. strz. Stefan Kazubski
  15. por. Władysław Kiełbasa
  16. ppor. Józef Kiławiec
  17. ppor. Rudolf Klemens
  18. ś.p. pchor. Bolesław Kochmański
  19. por. Władysław Kumor
  20. por. Stanisław Kwapniewski
  21. kpt. Ludwik Franciszek Maciejowski
  22. por. Bronisław Majewski nr 4985
  23. kpt. Zygmunt Malik
  24. plut. Julian Mucha
  25. kpr. Władysław Nowak
  26. kpr. Dominik Olcoń
  27. sierż. Stefan Pach
  28. mjr Wojciech Piasecki nr 4984
  29. strz. Kacper Plewiński
  30. sierż. Jan Resiuta
  31. ochotnik strz. Stanisław Sałek
  32. ppor. Julian Skalski
  33. por. Stanisław Skibicki
  34. kpt. Józef II Urbanek
  35. kpt. Franciszek Wagner

Obsada personalna pułku w 1923 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna pułku w 1923 roku[21]

  • dowódca pułku – płk Jerzy Kazimierz Dobrodzicki
  • zastępca dowódcy – ppłk Józef Kowzan
  • p.o. dowódcy batalionu sztabowego – mjr Józef Egon Łepkowski
  • dowódca I batalionu – mjr Ludwik Franciszek Maciejowski
  • dowódca II batalionu – mjr Józef Giza
  • dowódca III batalionu – mjr Władysław Teodor Wojakowski
  • komendant Kadry Batalionu Zapasowego – mjr Edmund Januszkowski
  • starszy lekarz pułku – mjr lek. Franciszek Maciak

Obsada personalna w marcu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[36]
  • dowódca pułku – płk dypl. Alfred Krajewski
  • I z-ca dowódcy – ppłk Zygmunt Longin Bezeg
  • adiutant – kpt. Józef Piotr Nikorowicz
  • starszy lekarz – mjr dr Stanisław Augustyn
  • młodszy lekarz – por. lek. Wacław Wołyńcewicz
  • II z-ca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Jan Witowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Jan Kuczek
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – kpt. Ernest Filip Herold
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Izydor Templer
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Marian Feliks Pachoń
  • oficer żywnościowy – vacat
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Lucjan Eugeniusz Niedzielski
  • kapelmistrz – kpt. adm. (kapelm.) Jan Teofil Walter
  • dowódca plutonu łączności – por. Marian Antoni Serafin
  • dowódca plutonu pionierów – kpt. Marcin Łyszczarz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Józef V Lewandowski
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Tadeusz Czesław Rekucki
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Paluch Jan Kazimierz
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Andrzej Mieczysław Wójcik
  • dowódca 1 kompanii – por. Franciszek Wiktor Klimkowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Wiesław Pagacz
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Jan Adolf Janiczek
  • dowódca plutonu – por. Mikołaj Mach
  • dowódca plutonu – ppor. Andrzej Skubisz
  • dowódca 3 kompanii – por. Marian Gerard Berling
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Edward Wojciech Dietrich
  • dowódca pluton – ppor. Stanisław Węgrecki
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Bolesław Milek
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Stanisław Krasowski
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Stefan Lassota
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Włodzimierz Winiarski
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz Sochacki
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Konrad Wyrwicz
  • dowódca 6 kompanii – por. Feliks Szczepański
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Władysław Ullman
  • dowódca plutonu – por. Jan Marian Krukowski
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Marian Michał Serafiniuk
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Mieczysław Białkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Konstanty Gnatek
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Walenty Nenko
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Lucjan Świerczewski
  • dowódca plutonu – por. Jan Bronisław Humenny
  • dowódca plutonu – ppor. Oldrzych Kafka
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Franciszek Ksawery Czerwiński
  • dowódca plutonu – por. Józef Maciej Piekarz
  • dowódca plutonu – ppor. Miłosław Włodzimierz Petruszka
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Józef Kanikuła
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Rożniakowski
  • na kursie – por. Antoni Stefan Wayda
  • na kursie – por. Eugeniusz Raszek

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca – płk dypl. Alfred Krajewski (do 10 IX 1939)
  • I adiutant – kpt. Józef Nikorowicz
  • II adiutant – kpt. Ernest Horold, por. rez. Jan Rzońca
  • oficer łączności – por. Marian Serafin
  • kwatermistrz – kpt. adm. (piech.) Izydor Templer
  • oficer żywnościowy – chor. Józef Szarek
  • naczelny lekarz – por. lek. Maksymilian E. Herold, por. lek. Tadeusz Michalski
  • kapelan – ks. kapelan Jan Wilk
  • dowódca kompanii gospodarczej i kapelmistrz (od ok. marca 1938) – kpt. Jan Walter[37]
  • szef kompanii – st. sierż. Franciszek Radzik
I batalion
  • dowódca – mjr Andrzej Mieczysław Wójcik
  • adiutant – ppor. rez. Władysław Dura
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – por. Kazimierz Sochacki (zm. 16 IX 1939 w Gródku Jagiellońskim), ppor. Wyrwicz
  • szef kompanii – plut. Władysław Leżański
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej – kpt. Jan Janiczek
  • szef kompanii – plut. Edward Wnęk
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej – por. rez. Stanisław Michalik
  • dowódca plutonu – ppor. Andrzej Skubisz
  • szef kompanii – st. sierż. Ludwik Skoczeń
  • dowódca 1 kompanii ckm – kpt. Edward Dietrich (do 7 IX 1939), potem ppor. Stanisław Węgrecki
  • dowódca I plutonu – ppor. Stanisław Węgrecki
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Ignacy Grzegorzak
  • dowódca III plutonu – plut. Konstanty Halkowicz
  • dowódca plutonu moździerzy – ppor. rez. Antoni Chrząszcz
  • zastępca dowódcy plutonu – kpr. zaw. Zbigniew Waligóra
  • szef kompanii sierż. Tomasz Polański
II batalion
  • dowódca – mjr Bolesław Miłek (do 7 IX 1939), następnie kpt. Edward Dietrich (od 8 IX 1939)
  • lekarz - pchor. lek. Durałowicz
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – dowódca por. Mikołaj Mach
  • dowódca I plutonu - ppor. rez. Stanisław Antoni Długosz
  • szef kompanii – st. sierż. Józef Kołek
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – ppor. Marian Wyrwicz
  • szef kompanii – st. sierż. Stanisław Paździor
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – kpt. Włodzimierz Winiarski
  • dowódca I plutonu - ppor. rez. Henryk Jan Król
  • dowódca II plutonu - ppor. rez. Witold Jan Horain
  • dowódca III plutonu - ppor. rez. Lesław Jan Stanisław Wojtyga
  • szef kompanii – st. sierż. Julian Siwak
  • dowódca 2 kompanii ckm – por. Jan Stanisław Kukla
  • dowódca I plutonu - ppor. rez. Andrzej Giełczyński
  • szef kompanii – sierż. Leopold Marszałek
III batalion
  • dowódca – mjr Marian Michał Serafiniuk (od 10 IX 1939 dowódca pułku), następnie kpt. Lucjan Świerczewski
  • adiutant – ppor. rez. Roman Wojnarowski
  • lekarz – ppor. lek. dr Izrael Sroka
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – kpt. Mieczysław Białkowski
  • szef kompanii – sierż. Bogusław Trefon
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – kpt. Lucjan Świerczewski (do 10 IX 1939), następnie por. Jan Bronisław Humenny, a od 12 IX 1939 – ppor. rez. Władysław Maksymilian Śmiałek
  • dowódca I plutonu - por. Jan Bronisław Humenny
  • dowódca II plutonu - ppor. rez. Władysław Maksymilian Śmiałek, a następnie ppor. rez. Olszowski
  • dowódca III plutonu - ppor. rez. Franciszek Ksawery Gach (do 12 IX 1939), a następnie sierż. pchor. Eugeniusz Bachleda
  • szef kompanii – st. sierż. Stanisław Krupski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – kpt. Franciszek Ksawery Czerwiński
  • dowódca I plutonu – por. Kazimierz Biel
  • dowódca II plutonu – por. rez. Jan Franciszek Godula
  • dowódca III plutonu – sierż. pchor. Leon Jasiński (poległ 7 IX 1939 w Korczynie)
  • szef kompanii – st. sierż. Bronisław Dobrowolski
  • dowódca 3 kompanii ckm – kpt. Józef Kanikuła
  • szef kompanii – st. sierż. Władysław Prokop
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii zwiadu – por. Jan Paluch
  • dowódca plutonu zwiadu konnego – ppor. rez. Krzysztof Henisz
  • zastępca dowódcy plutonu – wachm. Roman Burczy
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. rez. Adam Jordan
  • zastępca dowódcy plutonu – kpr. ndt. Zygmunt Kalisz
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Klimkowicz, por. Tadeusz Czesław Rekucki
  • dowódca 1 plutonu – chor. Marian Wawro
  • szef kompanii – plut. Józef Michalik
  • dowódca plutonu łączności – por. Marian Antoni Serafin
  • zastępca dowódcy plutonu – sierż. Stanisław Siedlarz
  • dowódca plutonu pionierów – por. Marian Gerard Berling
  • zastępca dowódcy plutonu pionierów – st. sierż. Józef Kącki
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. rez. Jan Szymon Szczerbowski
  • zastępca dowódcy plutonu artylerii piechoty – plut. pchor. rez. Andrzej Pogorzelski
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – NN
  • zastępca dowódcy plutonu – kpr. zaw. Jan Trela

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • 27 kwietnia 1939 w koszarach w Nowym Sączu została odsłonięta tablica upamiętniająca żołnierzy pułku poległych i rannych na polach czadeckich[38].
  • Dowódcy 1 pułku strzelców podhalańskich zostali uhonorowani na tablicy pamiątkowej, umieszczonej w kościele św. Kazimierza w Nowym Sączu w 1988[39].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  3. Jagiełło 2007 ↓, s. 64.
  4. Honorowi Obywatele Miasta Nowego Targu. nowytarg.pl. [dostęp 8 marca 2015].
  5. Honorowi Obywatele Miasta. jaslo.pl, 2014-07-04. [dostęp 2016-07-10].
  6. Eugeniusz Buczyński. "Smutny wrzesień". 1985. [Wspomnienia września 1939 żołnierza 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich.
  7. Andrzej Kostankiewicz. Uzbrojenie 1 Pułku Strzelców Podhalańskich w latach 1918–1939. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Polonia. Sectio F”, s. 449, LX / 2005. Muzeum Lubelskie w Lublinie. 
  8. a b Almanach 1923 ↓, s. 49.
  9. Autorzy działu metryk pułkowych w "Księdze chwały piechoty" podali, że organizatorem i pierwszym dowódcą pułku był kpt. Julian Siwek. Z odpisu Karty Ewidencyjnej ppłk. Juliusza Siwaka, przechowywanej w CAW w Warszawie, wynika jednoznacznie, że to on, po powrocie z frontu włoskiego, objął dowództwo pułku
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926 roku, s. 355.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 14 października 1926 roku, s. 356.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 17 marca 1927 roku, s. 71.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.
  14. Historia 1 PSP. dobroni.pl. [dostęp 2 kwietnia 2015].
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
  17. Na podstawie Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 61 z 29 czerwca 1924 roku, s. 364 został przeniesiony ze stanowiska zastępcy dowódcy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich do 50 Pułku Piechoty w Kowlu na stanowisko dowódcy. Z dniem 5 sierpnia 1924 roku na podstawie Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 77 z 11 sierpnia 1924 roku, s. 441 powrócił na poprzednio zajmowane stanowisko w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 413.
  19. Kłoczewski 1987 ↓, s. 163, 168.
  20. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 554.
  21. a b Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 376.
  22. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 326.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 148.
  24. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927 roku, s. 261.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 297.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 326.
  27. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 101.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 329.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 343.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 listopada 1932 roku, s. 400.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 131.
  33. Bober 1929 ↓, s. 32.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921 roku, s. 997.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 27 grudnia 1921 roku, s. 1723.
  36. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 652-653.
  37. zdj. portretowe z 1928: "Muzyk Wojskowy", 15 X 1928, nr 20, s. 8; z 1938: "Łódź w Ilustracji", 27 II 1938, nr 9, s. 4.
  38. Odsłonięcie tablicy ku czci poległych żołnierzy na polach czadeckich. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 96 z 28 kwietnia 1939. 
  39. Nowy Sącz - tablica upamiętniająca dowódców 1 pułku Strzelców Podhalańskich. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 2 kwietnia 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]