21 Eskadra Bombowa Lekka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
21 (1) Eskadra Bombowa
21 Eskadra Liniowa
Ilustracja
Godło malowane na samolotach eskadry
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy kpt. obs. Zygmunt Pistl
Ostatni kpt. obs. Jan Buczma
Działania zbrojne
II wojna światowa: kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj wojsk lotnictwo
Podległość II dywizjon bombowy
21 esk bomb.png

21 (1) eskadra bombowa[a] (lotnicza, liniowa)pododdział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Eskadra sformowana została 2 listopada 1918 jako „eskadra lwowska”, wkrótce potem przemianowana na II eskadrę bojową. 21 grudnia 1918 otrzymała nazwę 6 eskadra lotnicza (wywiadowcza). W 1925 6 eskadra wywiadowcza została przemianowana na 21 eskadrę lotniczą, a cztery lata później na 21 eskadrę liniową. Po mobilizacji 1939 przemianowana na 21 eskadrę bombową lekką Kampanię wrześniową odbyła w składzie II dywizjonu bombowego lekkiego Brygady Bombowej.

Godła eskadry[1]:

  • biały ukośny krzyż na tle niebieskiego kwadratu z białą obwódką – na samolotach Breguet XIX
  • płowy lew na tle niebieskiego kwadratu – na samolotach Breguet XIX i PZL-23B „Karaś”

21 eskadra liniowa w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Rozkazem Departamentu Lotnictwa MSWojsk. z 27 maja 1925 6 eskadra wywiadowcza została przemianowana na 21 eskadrę lotniczą. Od lipca eskadra sukcesywnie przezbrajana była z samolotów Ansaldo 300 w samoloty Potez XV. W sierpniu i wrześniu kilka załóg 21 eskadry weszło w skład tzw. eskadry manewrowej, wystawionej w związku z dużymi manewrami wojsk lądowych i lotnictwa na Wołyniu. Eskadra operowała z lotniska Dubno[1].

W 1926 jedynie 4 załogi 21 eskadry wzięły udział w ćwiczeniach na Podhalu operując z lotniska w Nowym Targu. Eskadrę zasilono kilkoma obserwatorami – absolwentami Oficerskiej Szkoły Obserwatorów Lotniczych. W 1927 program zajęć eskadry był już ściśle realizowany, tym bardziej że minęły już kłopoty z brakiem samolotów. Regularne dostawy ze składnicy w Dęblinie zapewniały pełną obsadę, umożliwiając podjęcie ćwiczeń i doskonalenia zespołowego. Okres letni był kolejnym sprawdzianem umiejętności załóg i dowództwa eskadry biorącej udział w ćwiczeniach międzydywizyjnych oraz koncentracji wielkich jednostek Dowództwa Okręgu Korpusu nr V. Załogi przez okres kilku tygodni przebywały na lotniskach Zawiercie, Stopnica i Ostrowiec Świętokrzyski. Pod koniec roku rozpoczęto wymianę samolotów Potez XV na Potez XXVII[2].

W 1928 ćwiczono loty grupowe i nocne, współpracę z jednostkami wojsk lądowych piechoty, artylerii i kawalerii. W 1929 przemianowano eskadry lotnicze na „liniowe”, zwiększając również liczbę samolotów w tych jednostkach do 10 sztuk. Szkolę ognia artylerii odbywano z lotniska Tarnobrzeg, otrzymując w efekcie dobrą ocenę ze sztabu Grupy Artylerii. W połowie września eskadra powróciła do Krakowa. Pod koniec roku zaczęły napływać na wyposażenie eskadr liniowych do krakowskiego pułku samoloty Breguet XIX[2].

W 1930 eskadra wystawiła dodatkowo pluton fotograficzny w składzie 3 samolotów dla wykonania w celach kartograficznych zdjęć południowo-zachodniej Polski. Szkołę ognia artylerii obsługiwały 3 załogi z lotniska Tarnobrzeg, skąd przesunięto je na lotnisko w Nowym Targu wzmacniając ekipę do sześciu samolotów[2].

W 1932 eskadra brała udział w ćwiczeniach letnich w rejonie Łańcuta, a następnie Krakowa i Częstochowy, a szkołę ognia odbyła na Pustyni Błędowskiej. Zimowe ćwiczenia w 1933 z jednostkami 23 Dywizji Górskiej odbyły 2 klucze eskadry. Natomiast w sierpniu i wrześniu uczestniczyły w ćwiczeniach z 6 Dywizją Piechoty[3].

W 1934 załogi 21 eskadry niosły pomoc mieszkańcom terenów południowych kraju objętych powodzią. Na skutek lądowań na podmokłych i przygodnych lądowiskach uległy uszkodzeniu 4 samoloty Breguet XIX. Tego roku, ze względu na ustawiczne deszcze oraz powódź, eskadra nie brała udziału w ćwiczeniach z wojskami lądowymi. W tym okresie w eskadrze na stażu przebywali oficerowie bułgarscy i rumuńscy. Pod koniec 1936 przybyły do 2 pułku lotniczego pierwsze samoloty PZL-23A „Karaś”. W 1937 trwała dalsza wymiana Breguetów na samoloty PZL-23 A i trochę zmodernizowane PZL-23B, które w niedługim czasie całkowicie wypełniły etaty eskadr liniowych. Ze względu na szkolenie załóg na nowym sprzęcie oraz trudności w kompletowaniu Strzelca samolotowego eskadry nie brały udziału w ćwiczeniach poza macierzystym lotniskiem[4].

W marcu 1938 21 eskadra w składzie I dywizjonu odleciała do Lidy na koncentrację lotnictwa liniowego. 20 marca wzięła udział w grupowym przelocie 108 „Karasi” wzdłuż granicy polsko-litewskiej. Na przełomie sierpnia i września eskadra brała udział w manewrach na Wołyniu i Podolu stacjonując na lotnisku Brody. W połowie września wróciła do Krakowa, gdzie pod dowództwem kpt. obs. Jana Buczmy weszła w skład lotnictwa Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk”. Bazowała na lotnisku Klimontów do 25 października[5]. W marcu 1939 powoływani imiennymi kartami MOB rezerwiści. W lipcu przydzielono eskadrze 9 podchorążych ostatniego rocznika Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie[5].

Działania 21 eskadry bombowej w 1939[edytuj | edytuj kod]

W dniach 24-26 sierpnia 1939 przeprowadzona została mobilizacja alarmowa 21 eskadry liniowej. Samoloty rozstawiono po północnej stronie lotniska wraz ze stanowiskami obrony przeciwlotniczej. Rzut kołowy eskadry został załadowany w nocy 25/26 VIII na transport kolejowy i pod dowództwem ppor.rez.techn. Jana Rothe-Rotowskiego odjechał o godzinie 13.00 do Radomia. Rzut powietrzny pozostał na lotnisku Rakowice. 27 sierpnia nastąpił odlot o godz. 17.30 kluczami na lotnisko lotnisko Sadków. 30 sierpnia w godzinach popołudniowych przesunięto eskadrę na lotnisko Wsola i rozlokowanie po północnej stronie lotniska. Personel zakwaterowany został we dworze i w pobliskiej wiosce[6].

31 sierpnia eskadra przemianowana została na 21 eskadrę bombową i podporządkowana dowódcy Brygady Bombowej, w składzie której walczyła kampanii wrześniowej. Wraz z 22 eskadrą liniową (przemianowaną na 21 eskadrę bombową) tworzyła II dywizjon bombowy lekki[6]. Jednostka posiadała 10 samolotów PZL.23B Karaś, 1 samolot Fokker F.VIIB/3m i 1 samolot RWD-8.

Obsada personalna eskadry[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy eskadry[7]
Stopień Imię i nazwisko Okres pełnienia służby
kpt. obs. Zygmunt Pistl 1925-1925
kpt. pil. Adam Wojtyga X 1925-1927
kpt. pil. Ksawery Piniński 1927-1927
kpt.pil. Stanisław Nazarkiewicz 25 VII 1927 -1929
kpt. obs. Adam Kurowski IV 1929 - VI 1931
kpt. obs. Władysław Oleksik VI 1931- I 1932
kpt.pil. Michał Bokalski 3 I 1932 -
kpt.pil. Czesław Krajewski XI 1933 - 1933
kpt.pil. Bolesław Godlewski 1933 -
kpt.pil. Kazimierz Jarzębiński 5 I 1934 -1935
kpt.pil. Jan Biały 25 XI 1935 - X 1936
kpt.pil. Bolesław Sadowski X 1936- VII 1937
kpt.obs. Stefan Szubert VII 1937 -
kpt. obs. Jan Buczma
Obsada personalna eskadry we wrześniu 1939[8]
Dowództwo eskadry
Dowódca eskadry kpt. obs. Jan Buczma
Oficer taktyczny eskadry kpt. obs. Stefan Alberti
Oficer techniczny eskadry ppor. rez. techn. Jan Rothe-Rotowski
Szef mechaników eskadry st. majster wojskowy Marian Koza
Szef administracyjny eskadry sierż. Oktawian Piwowarczyk
Załogi samolotów
Obserwatorzy Piloci Strzelcy pokładowi

por. Tomasz Kasprzyk
ppor. Witalis Brama
ppor. Tadeusz Król
ppor. Marian Kuna
ppor. Paweł Tobolski
ppor. rez. Stanisław Duchnicki
pchor. Stefan Gębicki (Dębicki)
pchor. Edward Laska
pchor. Ferdynand Stutzmann
pchor. Rudolf Wilczak
pchor. Wacław Wojtal
pchor. Walter Wyciślok
pchor. rez. Mieczysław Mazur

por. Edward Procyk[9]
pchor. Tadeusz Blicharz
pchor. Stanisław Cieliński
pchor. Tadeusz Dziubiński
sierż. Wojciech Uryzaj
plut. Wacław Buczyłko
plut. Mikołaj Zykow
kpr. Józef Jończyk
kpr. Tadeusz Kulczyk
kpr. Alojzy Morawiec
kpr. Włodzimierz Mudry
kpr. Stanisław Obiorek[9]
kpr. Paweł Piotr Palecki
kpr. Józef Pidek
kpr. Stefan Wójcik

plut. rez. Antoni Łapiński
kpr. Władysław Chromy
kpr. Teofil Gara
kpr. Jan Gwóźdź
kpr. Andrzej Kwiecień
kpr. Ignacy Mularczyk
kpr. Władysław Ścibich
kpr. Jan Wolny
kpr. Mieczysław Ziajski
kpr. rez. Zygmunt Sroka

Schemat zmian organizacyjnych eskadry
Nazwy jednostki i daty sformowania, przeformowań i rozformowania
XI 1918 eskadra lwowska II eskadra bojowa XII 1918 6 eskadra lotnicza 1919 6 eskadra wywiadowcza 1925 21 eskadra lotnicza 21 eskadra liniowa 21 eskadra bombowa IX 1939

Samoloty eskadry[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W literaturze przedmiotu jednostka występuje w składzie II dywizjonu bombowego Lekkiego jako 1 lub 21 eskadra bombowa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pawlak 1989 ↓, s. 166.
  2. a b c Pawlak 1989 ↓, s. 167.
  3. Pawlak 1989 ↓, s. 168.
  4. Pawlak 1989 ↓, s. 169.
  5. a b Pawlak 1989 ↓, s. 170.
  6. a b Pawlak 1989 ↓, s. 171.
  7. Pawlak 1991 ↓, s. 208.
  8. Pawlak 1991 ↓, s. 208-211.
  9. a b Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939. s. 124.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. T. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0760-4.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1982. ISBN 83-206-0281-5.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0795-7.