21 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
21 Pułk Artylerii Lekkiej
Ilustracja
Odznaka pułku
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 25 maja[1]
Nadanie sztandaru 29 maja 1938
Dowódcy
Ostatni ppłk Wojciech Pluta
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Rzeszów, Kraków, Biała, Oświęcim
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 21 Dywizja Piechoty Górskiej
Koszary w Bielsku-Białej – miejsce stacjonowania pułku
Pułk walczył w składzie 21 DPGórskiej

21 Pułk Artylerii Lekkiej (21 pal) - oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonach: Rzeszów, Kraków i Biała (III dywizjon w Oświęcimiu)[2]. Był organiczną jednostką artylerii 21 Dywizji Piechoty Górskiej. Pod względem szkolenia podporządkowany był dowódcy 5 Grupy Artylerii. Jako datę święta pułkowego przyjęto dzień 25 maja - rocznicę rozpoczęcia formowania pułku[1].

Formowanie[edytuj | edytuj kod]

Jednostka sformowana została w lutym 1921 jako 21 Pułk Artylerii Polowej. Początki oddziału związane są z powstaniem w lutym 1920 wywodzącej się z bzapas z Krakowa nowej baterii zapasowej. Nowa bateria otrzymała z krakowskiej bzapas i ze zbrojowni warszawskiej sprzęt na jeden dywizjon. Następnie została przeniesiona do Rzeszowa, gdzie sformowała 1 dywizjon. 2 dywizjon pułku był organizowany w połowie sierpnia 1920 przy baterii zapasowej 6 pap w Krakowie, a 3 da przy baterii zapasowej 2 pap leg. w Radomiu. W skład 3 dywizjonu weszły baterie z ochotniczego 202 pap.

10 maja 1926 w Domu Żołnierza Polskiego dzięki staraniom garnizonowego Komitetu Opieki nad Żołnierzem odbyło się uroczyste pożegnanie pułku z garnizonem krakowskim. Dwa dni później o godz. 9.00 pułk opuścił koszary[3].

31 grudnia 1931 minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 21 pap na 21 Pułk Artylerii Lekkiej[4].

W kampanii wrześniowej pułk walczył w składzie macierzystej 21 Dywizji Piechoty Górskiej.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • płk art. Romuald Kowalski (do 15 VIII 1922 → Rezerwa oficerów sztabowych DOK V[5])
  • płk art. Karol Grodzicki (15 VIII 1922[5] - 2 X 1925 → zastępca szefa artylerii OK V[6])
  • ppłk / płk art. Ignacy Bolesław Hermanowski (od 17 XI 1925[7])
  • ppłk / płk art. dr Roman Władysław Odzierżyński (21 III 1928 - 19 VI 1933 → komendant Szkoły Strzelania Artylerii w Toruniu)
  • ppłk Rudowicz
  • płk dr Dembiński Włodzimierz
  • płk dypl. Konstanty Kazimierz Ważyński (17 II 1938 - VIII 1939 → dowódca artylerii dywizyjnej 21 DP)
  • ppłk Wojciech Pluta (VIII - IX 1939)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Władysław Aleksander Suryn (od 31 X 1927[8])
Oficerowie pułku

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo

  • dowódca - ppłk Pluta Wojciech
  • adiutant - por. Jakubowski Eustachy
  • oficer zwiadowczy - por. rez. Lewinger - Banachowski Mieczysław
  • oficer łączności - por. Porębski Henryk Piotr
  • oficer broni - ppor.rez. - Magzamen Norbert
  • oficer płatnik - kpt. Rybakiewicz Marian
  • szef kancelarii pułku - st.ogn. Kanach Franciszek

I dywizjon (12 armat 75 mm)

  • dowódca - mjr Koziełł Józef
  • 1 bateria - kpt. rez. Bujak Kazimierz, ppor. Toczyłowski Wiktor
  • 2 bateria - ppor. rez. Grandowski Tadeusz
  • 3 bateria - por. Młodnicki Adolf, ppor. Juraszek Stanisław

II dywizjon (12 haubic 100 mm)

  • dowódca - kpt. Krzyściak Władysław
  • 4 bateria - kpt. Knycz Zdzisław, ppor. Pasierbiński Jerzy
  • 5 bateria - kpt. Kurowski Witold
  • 6 bateria - ppor. Reimann-Hanczewski Rudolf

III dywizjon (12 haubic 100 mm)

  • dowódca - kpt. Jasiński Józef, kpt. Bronikowski Jan
  • 7 bateria - por. Misztal Józef
  • 8 bateria - kpt. Bronikowski Jan, ppor. Kuźniar Eugeniusz
  • 9 bateria - por. Jankowski Tadeusz

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

4 grudnia 1927 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru dla 21 pal [9]. 29 maja 1938 na Błoniach krakowskich, gen. dyw. Juliusz Rómmel wręczył pułkowi sztandar[2].

Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczone były na tarczach[10]:

Na ramionach krzyża kawalerskiego znajdowały się wyhaftowane nazwy i daty ważniejszych bitew pułku:

  • na górnym – „Rzeszów 25.V.1920”,
  • na dolnym – „Gródek 29.VIII.1920”,
  • na lewym – „Kuźnica 23.IX.1920”,
  • na prawym – „Granne 20.VIII.1920”
Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 8, poz. 76 z 11 marca 1930 roku. Stanowi ją krzyż maltański o ramionach pokrytych ciemnozieloną emalią z czarną obwódką, srebrną krawędzią i zakończonymi kulkami. Na środek krzyża nałożona srebrzysta swastyka prawoskrętna z cyfrą pułkową 21, na skrzyżowanych złoconych lufach armatnich. Dwuczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana. Wymiary: 42x42 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[11]. Istniała jednokolorowa wersja żołnierska[12]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Galster 1975 ↓, s. 58.
  2. a b Satora 1990 ↓, s. 296.
  3. Czas Nr 109 z 14 maja 1926 r., s. 3.
  4. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  5. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 26 z 12 sierpnia 1922 roku, s. 608.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 98 z 2 października 1925 roku, s. 533.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 121 z 17 listopada 1925 roku, s. 651.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 304.
  9. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1937, nr 18, poz. 232.
  10. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 18 z dnia 31 grudnia 1937 roku
  11. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 258-259.
  12. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 259.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Warszawa: Wydawnictwo "Bellona", 1991. ISBN 83-11-07772-X.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.