23 Brasławska Brygada Armii Krajowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
23 Brygada AK
Historia
Państwo  Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1944
Nazwa wyróżniająca Brasławska
Tradycje
Rodowód 85 Oddział Leśny
Dowódcy
Pierwszy por. Witold Kiewlicz ps. "Wujek"
Działania zbrojne
Operacja Ostra Brama
Organizacja
Podległość Zgrupowanie nr 2

23 Brasławska Brygada Armii Krajowej - polski oddział partyzancki Okręgu Wilno Armii Krajowej.

Sformowana na terenie Brasławszczyzny. 85 Oddział Leśny (OL -85) Kazimierza Krauzego "Wawrzeckiego" wszedł w skład brygady jako 1 kompania.

Na stanowisko komendanta Brygady powołano por. Mariana Kisielewicza "Ostroga" (oficera 13 Pułku Ułanów i dowódcę patroli w Wachlarzu).

Pierwszą znaczącą akcją 23 Brygady AK była likwidacja posterunku niemiecko-białoruskiej policji w Opsie 3 maja 1944.

Por. Marian Kisielewicz zginął w czasie walki Brygady z oddziałem wojsk Niemieckich pod Łokcianami 21 czerwca 1944. Został pochowany we wsi Olszowa.

Nowym dowódcą został Witold Kisiel ps. "Światołdycz", dotychczasowy zastępca dowódcy. W lipcu 1944 brygada liczyła ok. 410 partyzantów[1].

O świcie 18 lipca 1944, w okolicach Skorbucian, 23 Brygada Armii Krajowej została rozbrojona przez zmotoryzowane oddziały Armii Czerwonej[2].


Działania brygady[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą akcją 23 Brygady dokonaną dokonana 3 maja 1944 wspólnie z Oddziałem Leśnym – 85, było rozbicie posterunku policji niemiecko–białoruskiej w Opsie. Uderzono w czasie kiedy policjanci na ćwiczeniach ustawili broń w kozły. Broń zdobyto praktycznie bez walki. Po akcji brygada wykonała odskok w kierunku Korzeniowszczyzny. Na postoju zebrał się sąd polowy, a policjanci, którym udowodniono ludobójstwo, zostali ukarani, prawdopodobnie rozstrzelani[3].

W drugiej dekadzie maja 1944 4 kompania ppor. „Bociana” przeprowadziła nieudana akcję na posterunek policji niemiecko–litewskiej w Rymszanach. Partyzanci nie mieli informacji, że posterunek został wzmocniony, a w wieży kościelnej umieszczono karabiny maszynowe. Po stronie kompanii było 2 zabitych i 5 rannych, a do niewoli dostał się Stanisław Malicki. W czasie odskoku kompania zlikwidowała patrol złożony z dwóch Niemców z ochrony kolei[4].

21 maja brygada wzięła udział w akcji na Nowe Daugieliszki zorganizowanej przez dowództwo Inspektoratu. Załoga posterunku policji litewskiej w Nowych Daugieliszkach liczyła do 20 osób. Około godz. 2.30 pluton szturmowy wszedł do miasteczka, obrzucił policyjny bunkier granatami i opanował go. Załoga litewska, która spała w pobliskim pomieszczeniu, próbowała go odbić. W wyniku zdecydowanego działania plutonu, część Litwinów poddała się, część załogi uciekła w bieliźnie. Straty policji litewskiej: 2 rannych i 12 jeńców. Zdobyto: 10 kb, 2 rkm, 2 skrzynie granatów, 6 skrzyń amunicji, 6 pistoletów, materiał sanitarny, papierosy i żywność. Strat własnych nie było[4]. Po akcji brygada wróciła teren powiatu brasławskiego i operowała w rejonie Czeżuliszki–Wesołowo nieopodal Turmont. Tam zetknęła się z batalionem łotewskim. Otworzono ogień z moździerza.To wystarczyło, aby batalion łotewski zaprzestał przygotowania do ataku wycofał się z pola walki. Starcia polsko-łotewskie, należy w tym rejonie raczej do wyjątków. Do 23 czerwca brygada, zmieniając miejsca postoju, przeprowadzała szkolenie, rozbudowywała swe struktury, penetrowała teren[5].

20 czerwca nastąpiła koncentracja polskich oddziałów partyzanckich podległych dowódcy 2 Zgrupowania mjr. „Węgielnemu”. 23 Brygada „Ostrogi” stawiła się na nim[5].

Struktura brygady i obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Dowódca brygady

por. Marian Kisielewicz "Ostróg" (oficer 13 Pułku Ułanów i dowódca patroli w Wachlarzu).
Witold Kisiel ps. "Światołdycz"
  • por. Witold Kisiel "Światołdycz" – z-ca komendanta
  • ppor. Czesław Budrewicz "Topór" – adiutant komendanta
  • ppor. Albin Palczewski "Kot" – następny adiutant komendanta
  • ppor. Michał Szypiłło "Pancerz" – dowódca 1 plutonu
  • ppor. Bogdan Pirtań "Trzmiel" – dowódca 2 plutonu
  • ppor. Waldemar Żaba "Bocian" – dowódca 3 plutonu
  • plut. Jan Libako "Wars" – dowódca zwiadu
  • sierż. Antoni Pietkiewicz "Szyszka" – dowódca plutonu saperskiego
  • dr Tadeusz Eugeniusz Waszczuk – lekarz Brygady

Struktura i obsada personalna w okresie walk o Wilno[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo[6]

  • dowódca - kpt. Witold Kisiel ps. "Swiatołdycz"
  • adiutant - pchor. Albin Palczewski ps. "Kot"
  • lekarz - Tadeusz Eugeniusz Waszczuk
  • poczet dowódcy -
ogniomistrz Jan Olszewski
plut. Wiktor Mielnik "Lawenda"

Pododdziały[6]

  • oddział zwiadowczy - plut. Jan Libako "Wars"
  • 1 kompania - chor. Jan Zapolski "Wilk"
  • 2 kompania - ppor. Michał Szypiłło "Pancerz"
  • 3 kompania - ppor. Bogdan Pirtan "Trzmiel"
  • 4 kompania - por. Waldemar Żaba "Bocian"
    • 1 pluton - plut. Marian Jeznach ps. "Amela"
    • 2 pluton - plut. "Czarny"
    • 3 pluton - plut. "Pszczoła"
  • 5 kompania - ppor. Franciszek Michańczyk "Boa"
    • 1 pluton - plut. Wiktor Puchacz "Żuław"
  • drużyna pionierów
  • drużyna łączności

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roman Korab-Żebryk: Operacja wileńska AK. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985. ISBN 83-01-04946-4.
  • Zygmunt Boradyn, Andrzej Chmielarz, Henryk Piskunowicz: Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941–1945). Radom: Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia Kadr, 1997. ISBN 8390716803.
  • Mieczysław Potocki: Między Dźwiną a Wilią - Wspomnienia żołnierza Armii Krajowej Ziemi Wileńskiej. Warszawa: Prohibita, 2008. ISBN 978-83-613-4407-0.
  • Aleksander Szemiel, 23 Brasławska Brygada Partyzancka Armii Krajowej, Oficyna Wydawnicza Adiutor, Warszawa 2002.
  • Jarosław Wołkonowski, Grzegorz Łukomski: Okręg Wileński Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej w latach 1939-1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 1996. ISBN 83-86100-18-4.