23 Pułk Piechoty im. płk. Leopolda Lisa-Kuli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
23 Pułk Piechoty
im. płk. Leopolda Lisa-Kuli
Ilustracja
Odznaka żołnierska
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

1918

Rozformowanie

1939

Patron

płk Leopold Lis-Kula

Tradycje
Święto

13 czerwca

Nadanie sztandaru

13 czerwca 1924

Rodowód

1 Lubelski pp

Dowódcy
Pierwszy

płk Jan Dobrowolski

Ostatni

płk Kazimierz Majewski

Działania zbrojne
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
kontruderzenie znad Wieprza (16–26 VIII 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
kampania wrześniowa
bitwa nad Bzurą (9–18 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja

Włodzimierz Wołyński

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

3 DP Leg. (1920)
27 DP

23 Pułk Piechoty im. płk. Leopolda Lisa-Kuli (23 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie pułku[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 1918 roku Edward Śmigły-Rydz, Minister Wojny w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej wydał rozkaz o sformowaniu 1 Lubelskiego pułku piechoty w Lublinie. Na stanowisko dowódcy pułku został wyznaczony pułkownik Jan Dobrowolski z byłej armii rosyjskiej. Następnego dnia z członków Polskiej Organizacji Wojskowej został zorganizowany I batalion pod dowództwem majora Wacława Wieczorkiewicza. Kompania karabinów maszynowych tego batalionu została utworzona z ochotników, studentów wyższych uczelni warszawskich. Duże zasługi przy organizacji I baonu położył sierżant Augustyn Stasiak. 14 listopada został utworzony II batalion pod dowództwem kapitana Strzyżowskiego[1]. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Lublinie[2].

Pułk w walkach o granice[edytuj | edytuj kod]

20 listopada 1918 roku grupa majora Wieczorkiewicza, złożona z dwóch kompanii strzeleckich i kompanii karabinów maszynowych 1 Lubelskiego pułku piechoty oraz plutonu 37 mm armatek i plutonu kawalerii, wymaszerowała z Lublina na odsiecz Lwowa[1]. W czerwcu 1919 jego I i II batalion wchodził w skład Grupy generała Henryka Minkiewicza (Grupa operacyjna „Bug”)[3]. W 1920 roku, w czasie wojny z bolszewikami 23 pp walczył w składzie VI Brygady Piechoty Legionów.

Mapy walk pułku w 1920[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Order Virtuti Militari
Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[4][5][6]
por. Józef Borecki nr 3653 kpt. Henryk Borowik nr 4896 ś.p. pchor. Józef Ciosek
chor. Józef Cymmerman ś.p. szer. Franciszek Daćko nr 6946 płk Jan Dobrowolski nr 4872
por. Kazimierz Dzieduszko nr 4897 ś.p. por. Longin Gładyszewski ppor. Roman Jabłoński
ppor. Konstanty Jabłoński chor. Roman Kaczmarek ppor. Józef Kalandyk nr 3654
kpt. Józef Kobyłecki ppor. Tadeusz Kobyliński ś.p. ppor. Mirosław Kobzareff
chor. Stanisław Krawczyk por. Zygmunt Kubisz nr 4898 st. szer. Paweł Lenarczyk
ś.p. ppłk Leopold Lis-Kula por. Adam Litwiński nr 4899 ś.p. por. Stanisław Łabiński
plut. Feliks Łapczyk sierż. Jan Majewski plut. Paweł Matraszek
ppor. Hugo Mijakowski nr 4895 sierż. Wacław Nabiałczyk kpt. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski
ś.p. plut. Józef Oszast st. sierż. Aleksander Paprota ppor. Józef Pecka
ppor. Jan Światkowski szer. Michał Urban ś.p. ppor. Jan Tracz
por. Zygmunt Wałecki ppor. Jan Stefan Witkowski kpr. Franciszek Wielocki
kpr. Antoni Woźniak szer. Stanisław Woźniak chor. Józef Wnuk
ppor. Antoni Zachara kpr. Wacław Zarzycki ś.p. por. Tadeusz Żuławski

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo i żołnierze 23 pułku piechoty Wojska Polskiego przed siedzibą pułku (między 1918 i 1926 rokiem)
27 DP w 1938.jpg

Jesienią 1921 roku oddział przeszedł z organizacji wojennej na pokojową oraz wyłączony został ze składu 3 Dywizji Piechoty Legionów i podporządkowany dowódcy nowo powstałej 27 Dywizji Piechoty. Pokojowym garnizonem pułku został Włodzimierz Wołyński na terenie Okręgu Korpusu Nr II[7].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 13 czerwca, jako datę święta pułkowego[8]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę bitwy pod Jamnem, stoczonej w 1920 roku[9].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 23 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[10]. W październiku 1930 roku, po wprowadzeniu nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej. Do jego zadań należało między innymi szkolenie rekrutów dla potrzeb jednego z batalionów Korpusu Ochrony Pogranicza[11].

W 1939 roku Minister Spraw Wojskowych nadał 23 pp honorowe szefostwo pułkownika Leopolda Lisa-Kuli[12].

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[13][a]
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[15]
dowódca pułku płk Jerzy Wroczyński
I zastępca dowódcy ppłk dypl. Adam II Rudnicki
adiutant kpt. Stanisław Ziemba
starszy lekarz mjr dr Józef II Lewandowski
młodszy lekarz ppor. lek. Stanisław Leszczyński
oficer placu Włodzimierz Wołyński kpt. adm. (piech.) Stanisław Dercz
II zastępca dowódcy (kwatermistrz) mjr Franciszek Młynarczyk
oficer mobilizacyjny kpt. adm. (piech.) Stefan Lubich
zastępca oficera mobilizacyjnego por. Stefan Łebkowski
oficer administracyjno-materiałowy kpt. adm. (piech.) Leon Nowicki
oficer gospodarczy por. int. Augustyn Julian Zygmunt
oficer żywnościowy chor. Franciszek Żarnowski
oficer taborowy[b] kpt. tab. Marian Jarząbkowski
kapelmistrz ppor. adm. (kapelm.) Wincenty Sikora
dowódca plutonu łączności kpt. Władysław Sztuba
dowódca plutonu pionierów por. Mieczysław Józef Bocheński
dowódca plutonu artylerii piechoty kpt. art. Henryk Stańczyk
dowódca plutonu ppanc. por. Mieczysław Szczepański
dowódca oddziału zwiadu por. Florian Władysław Porębski
dowódca batalionu mjr dypl. Franciszek Buczek
dowódca 1 kompanii kpt. Stefan Cybulski
dowódca plutonu ppor. Gotard Kliber
dowódca 2 kompanii por. Władysław Lewandowski
dowódca plutonu ppor. Kazimierz Karol Wünsche
dowódca plutonu ppor. Michał Zapolski-Downar
dowódca 3 kompanii kpt. Leopold Teofil Jani
dowódca plutonu ppor. Jan Oleszkiewicz
dowódca plutonu ppor. Stefan Małecki
dowódca 1 kompanii km kpt. Stanisław Chętko
dowódca plutonu ppor. Henryk Reucki
dowódca plutonu ppor. Michał Szczepański
II batalion
dowódca batalionu mjr Michał Szwed
dowódca 4 kompanii kpt. Józef Tadeusz Burtan
dowódca plutonu ppor. Tadeusz Paprocki
dowódca 5 kompanii por. Stanisław Sternal
dowódca plutonu ppor. Jerzy Choroszcza
dowódca plutonu ppor. Stanisław Rzadkiewicz
dowódca 6 kompanii kpt. Jakub Hałas
dowódca plutonu por. Teofil Żal
dowódca plutonu chor. Stanisław Chasiak
dowódca 2 kompanii km kpt. Czesław Michaliszyn
dowódca plutonu por. Marian Franciszek Bukała
dowódca plutonu chor. Józef Cymerman
III batalion
dowódca batalionu mjr Wiktor Adam Sożyński
dowódca 7 kompanii kpt. Bolesław Stefan Szulc
dowódca plutonu por. Erwin Franciszek Stüber
dowódca plutonu por. Edmund Banasikowski
dowódca 8 kompanii p o. por. Edmund Roman Maliński
dowódca plutonu ppor. Franciszek Jakub Stass
dowódca 9 kompanii por. Leonard Żabko
dowódca plutonu ppor. Jan Kobyliński
dowódca plutonu chor. Edward Ptaszyński
dowódca 3 kompanii km por. Zenon Annusewicz
dowódca plutonu ppor. Józef Borliński
na kursie kpt. Tadeusz Peretiatkowicz
na kursie por. Zbigniew Józef Krzyżanowski
na kursie por. Jan Arkadiusz Sońta
kmdt obwodowy PW kpt. adm. (piech.) Leon Ptasznik[c]
kmdt powiatowy PW Hrubieszów por. Piech. Władysław Zięba

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie 27 DP
 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

W kampanii wrześniowej 1939 roku 23 pp walczył w składzie macierzystej 27 DP Armia „Pomorze”[17].

23 pp był jednostką administracyjną i mobilizującą. W planie mobilizacyjnym „W” 23 pp zaliczony został do grupy jednostek oznaczonych kolorem czerwonym, przeznaczonych do osłony granicy z ZSRR. W mobilizacji alarmowej pułk przechodził na organizację wojenną oraz formował dla 27 DP trzy pododdziały:

  • samodzielną kompanię karabinów maszynowych i broni towarzyszących nr 23,
  • kompanię sanitarną nr 203,
  • kolumnę taborową parokonną nr 217.

Natomiast w mobilizacji powszechnej jednostka formowała batalion marszowy 23 pp i uzupełnienie marszowe skkm i br. tow. nr 23 (w I rzucie) oraz Ośrodek Zapasowy 27 Dywizji Piechoty we Włodzimierzu (w II rzucie).

Organizacja wojenna i obsada personalna we wrześniu 1939
Dowództwo
dowódca płk piech. Jerzy Wroczyński (do 10 IX)
I adiutant kpt. Stanisław Ziemba
II adiutant ppor. rez. Józef Rutkowski
oficer informacyjny ppor. rez. Henryk Frank
oficer łączności kpt. Władysław Sztuba
zastępca oficera łączności chor. Franciszek Kantor
kwatermistrz kpt. Tadeusz Peretiatkowicz
oficer żywnościowy chor. Franciszek Żarnowski
oficer płatnik por. August Julian Zygmunt
naczelny lekarz ppor. lek. Stanisław Leszczyński
kapelan st. kapelan ks. Jan Michułka
dowódca kompanii gospodarczej por. Mieczysław Szczepański
kapelmistrz ppor. Wincenty Sikora
szef kancelarii pułku plut. Antoni Włodarski
podoficer kancelaryjny kpr. pchor. Witold Stanisław Jędrzejewski
I batalion
dowódca kpt. Czesław Mieczysław Michaliszyn
adiutant ppor. rez. Antoni Jaworski
lekarz NN
pluton łączności ppor. rez. Jan Kazimierz Kamiński
II batalion
dowódca mjr Michał Szwed
adiutant ppor. rez. Ryszard Markowski
lekarz ppor. rez. lek. Stanisław Korasadowicz
pluton łączności ppor. rez. Kazimierz Józef Gonet
III batalion
dowódca mjr Wiktor Adam Sożyński (poległ 18 IX w Witkowicach)
adiutant ppor. Jan Oleszkiewicz (zaginął 18 IX)
lekarz NN
pluton łączności ppor. rez. Bolesław Zając
Pododdziały specjalne
kompania przeciwpancerna por. Leonard Żabko
kompania zwiadowcza por. Teofil Żal
pluton konny wachm. Jan Kościuk
pluton kolarzy ppor. Jan Kobyliński
pluton artylerii piechoty kpt. Henryk Stańczyk (ciężko ranny 3 IX we Włókach)
pluton pionierów por. Józef Mieczysław Bocheński
pluton przeciwgazowy por. Stanisław Sternal (zaginął 1 IX)
pluton łączności NN

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

18 listopada 1919 roku w Derwaniszkach sędzia Stanisław Stokłosa wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez mieszkańców Lublina. Chorągiew nie była wykonana zgodnie z wzorem określonym w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 roku o godle i barwach Rzeczypospolitej Polskiej[18][19].

Prezydent miasta Lublina, Czesław Szczepański, tak pisał, przekazując chorągiew pułkowi[20]:

Jako widomy znak naszej czci i umiłowania Was i czynu Waszego postanowiliśmy ofiarować Wam imieniem miasta ojczystego sztandar pułku, który ręce Wasze niechaj niosą wysoko, jak pod Lwowem, ku chwale Ojczyzny i pułku Lubelskiego.

26 lipca 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził chorągiew 23 pp[21], a 13 czerwca 1924 roku gen. Kajetan Olszewski wręczył oddziałowi nową chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Włodzimierza Wołyńskiego[9][22]. Stara chorągiew została oddana do Muzeum Wojska w Warszawie[9].

Losy sztandaru w kampanii wrześniowej pozostają jak dotąd niewyjaśnione. Ppor. Michał Zapolski-Downar z 23 pp poszukiwał śladów sztandaru zaginionego w czasie wojennej zawieruchy. Spisywał on relacje kombatantów obrazujące walki pułku i ich związek z losem sztandaru. Według jednej wersji sztandar odwieziono na początku września z okolic Borów Tucholskich do Łodzi. Według innej został zakopany w okolicy Gąbina czy też Sannik. Mirosław Barczyński z Muzeum Broni i Oręża, Arsenał w Zamościu twierdzi, że żołnierz Piotr Zebel przywiózł po wojnie sztandar z obozu jenieckiego w kuferku o podwójnym dnie. Zebel zamieszkał podobno w rejonie Biłgoraja. Nie udało się jednak ustalić dokładnego adresu żołnierza. Jest wielce prawdopodobnym, że fragment symbolu pułkowego przetrwał wojnę. Od sztandaru 23 pp pochodzi prawdopodobnie grot (orzeł) z podstawą z numerem „23” znajdujący się w zbiorach Michała Palacza, kolekcjonera militariów ze Swarzędza[23]. Brak jest jednak bliższych danych o jego pochodzeniu[17].

Odznaka pamiątkowa

26 maja 1933 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 23 pp[24]. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża maltańskiego pokrytego granatową emalią z żółtym obrzeżem i złotymi krawędziami. W centrum krzyża nałożono podobiznę patrona pułku w otoku wieńca laurowego. Na górnym pionowym ramieniu krzyża widnieje orzeł państwowy wz. 1927 oraz numer „23”, na dolnym – herb Włodzimierza Wołyńskiego. Oficerska – dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie na dolnym ramieniu krzyża próba srebra, imiennik WB i nazwisko grawera W. BUSZEK LWÓW[25].

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 23 Pułku Piechoty (II RP).
Dowódcy pułku[d]
Zastępcy dowódcy pułku[e]
  • ppłk piech. Karol Koziarowski (10 VII 1922 – 30 IV 1927 → stan spoczynku)
  • ppłk SG Wincenty Lekki (5 V 1927[33] – 26 IV 1928 → Oddział IV SG[34])
  • ppłk piech. Stanisław Szyłeyko (26 IV 1928[34] – VI 1932 → praktyka poborowa w PKU Lida[35])
  • ppłk dypl. piech. Julian Grudziński (od VI 1933[35])
  • ppłk piech. Józef Gawlik (11 – 14 VIII 1939 → dowódca Ośrodka Zapasowego 27 DP)
II zastępca (kwatermistrz)

Żołnierze 23 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[37] oraz Muzeum Katyńskie[38][f][g]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Hryniewiecki Ludomir ppor. rez. Katyń
Jarząbkowski Marian[41] kapitan żołnierz zawodowy dowódca kompanii gospodarczej Katyń
Kłosowiak Jan[42] podporucznik żołnierz zawodowy Katyń
Kowalewski Stefan ppor. rez. inżynier Zarząd Miejski we Lwowie Katyń
Kowalski Stefan por. rez. nauczyciel szkoła w Piłsudczyźnie Katyń
Kuczyński Piotr ppor. rez. nauczyciel gimnazjum w Drohiczynie Katyń
Lubich Stefan[43] kapitan żołnierz zawodowy oficer mobilizacyjny 23 pp Katyń
Łebkowski Stefan[44] porucznik żołnierz zawodowy zastępca oficera mob. 23 pp Katyń
Marcinkowski Marian por. rez. prawnik Katyń
Markiewicz Czesław[45] podporucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu 5/24 pp Katyń
Matras Michał ppor. rez. nauczyciel Szkoła w Tuczępach Katyń
Młynarczyk Franciszek major żołnierz zawodowy kwatermistrz 23 pp Katyń
Przystasz Zbigniew ppor. rez. urzędnik MSWojsk. Katyń
Ptaszyński Edward chorąży żołnierz zawodowy dowódca plutonu 9/23 pp Katyń
Skorwoński Wincenty ppor. rez. zawiadowca stacja PKP w Cieszynie Katyń
Szajnowski Jan ppor. rez. nauczyciel Szkoła w Michałkowicach Katyń
Szprynger Tadeusz ppor. rez. absolwent SGH bank w Warszawie Katyń
Szygula Edward ppor. rez. nauczyciel szkoła w Lesznie Katyń
Toporowski Władysław por. rez. nauczyciel szkoła nr 15 w Lublinie Katyń
Truszkowski Czesław ppor. rez. ZUS w Warszawie Katyń
Tutschek Adolf Gustaw ppor. rez. nauczyciel szkoła w Wilhelmówce Katyń
Ura Wacław Józef ppor. rez. nauczyciel szkoła w Pomorzance Katyń
Wiśniewski Wacław ppor. rez. nauczyciel szkoła w Broniszewie Katyń
Żyła Wilhelm ppor. rez. absolwent WSH Bank Gospodarstwa Krajowego Katyń
Dabiński Zbigniew ppor. rez. historyk, mgr Charków
Grochecki Stanisław ppor. rez. inżynier Charków
Grodzki Władysław ppor. rez. absolwent UW Charków
Niemiec Władysław ppor. rez. prawnik Charków
Samborski Mirosław ppor. rez. prawnik Charków
Szuba Mieczysław[46] porucznik żołnierz zawodowy dowódca 3/5 pspodh Charków
Bocheński Mieczysław porucznik żołnierz zawodowy dowódca plut. pionierów ULK
Epler Adam ppor. rez. prawnik sędzia Sądu Grodzkiego w Busku ULK
Szpirko Franciszek por. rez. urzędnik Starostwo w Zdołbunowie ULK
Szulc Bolesław kapitan żołnierz zawodowy dowódca 7/23 pp ULK
Woźniak Karol ppor. rez. urzędnik pracował we Lwowie ULK

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[14].
  2. Oficer taborowy był jednocześnie dowódcą kompanii gospodarczej.
  3. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[16].
  4. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[26].
  5. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[32]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  6. Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[39].
  7. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[40].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Witkowski 1928 ↓, s. 3.
  2. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 142.
  4. Witkowski 1928 ↓, s. 21–22.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921 roku, s. 990, 992.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1609.
  7. Almanach 1923 ↓, s. 51.
  8. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  9. a b c Witkowski 1928 ↓, s. 18.
  10. Jagiełło 2007 ↓, s. 63–65.
  11. Jagiełło 2007 ↓, s. 63–64.
  12. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 1939 roku, poz. 21.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 575–576, 673.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 575–576.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  17. a b Satora 1990 ↓, s. 64.
  18. Witkowski 1928 ↓, s. 10, 18.
  19. Dz.U. z 1919 r. nr 69, poz. 416.
  20. Witkowski 1928 ↓, s. 10.
  21. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1923, Nr 43, poz. 555.
  22. Księga chwały 1992 ↓, tu podano, że ceremonia odbyła się 13 marca 1924 roku.
  23. Satora 1990 ↓, s. 25.
  24. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 26 maja 1933 r., poz. 92.
  25. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 53–54.
  26. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  27. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 31 stycznia 1920 roku, s. 25.
  28. Księga chwały 1992 ↓.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 21 sierpnia 1926 roku, s. 272.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 29 listopada 1927 roku, s. 345.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.
  32. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
  34. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 140.
  35. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 150.
  37. Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
  38. Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
  39. Rocznik oficerski 1939 ↓.
  40. Wyrwa 2015 ↓.
  41. Księgi Cmentarne – wpis 1356.
  42. Księgi Cmentarne – wpis 1590.
  43. Księgi Cmentarne – wpis 2088.
  44. Księgi Cmentarne – wpis 2128.
  45. Księgi Cmentarne – wpis 2256.
  46. Księgi Cmentarne – wpis 7607.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]