24 Batalion Celny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
24 Batalion Celny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1923
Tradycje
Rodowód II/VI batalion etapowy
III/VI batalion etapowy
Kontynuacja 24 batalion SG
Dowódcy
Pierwszy płk Stanisław Kowalski
Organizacja
Dyslokacja Rokitno[1]
Formacja Bataliony Celne
Podległość MSW
6 Brygada Celna
Bataliony celne we wrześniu 1921.jpg
Rozmieszczenie 24 batalionu celnego
24 batalion celny w 1922.png

24 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.7300/Mob. z dnia 9 czerwca 1921 roku w miejsce batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 24 batalion celny powstał w granicach DOG Lwów, a zorganizowano go na bazie II/VI i III/VI batalionu etapowego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[2]. Podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych[3].

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[4].

W listopadzie 1921 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne[5]. 24 batalion celny znalazł się w strukturze 6 Brygady Celnej[6].

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922 roku, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 roku zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[3]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[7]. 24 batalion celny przemianowany został na 24 batalion Straży Granicznej.

 Osobny artykuł: 24 batalion Straży Granicznej.

Służba celna[edytuj | edytuj kod]

Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[8]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[9]. Do 3 listopada 1921 roku batalion obsadził odcinek granicy na terenie powiatu sarneńskiego[10][11]. Jego odcinek rozpoczynał się w Radziwiłowiczach (wył.), a kończył na granicy województwa wołyńskiego. Dowództwo batalionu stacjonowało w Snowidowicach. Zgodnie z rozkazem inspektora wojskowego granicy wschodniej, dowódca batalionu miał podzielić swój odcinek na trzy pododcinki kompanijne. Czwarta kompania stanowiła odwód[12].

Sąsiednie bataliony

Kadra batalionu[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy batalionu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
płk Stanisław Kowalski[1] IX 1921 – II 1922[14]
płk Aleksander Szukiewicz[1] III 1922 – X 1922[14] emeryt[15]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Ordre de Bataille 24 batalionu celnego w Rokitnie na dzień 1 sierpnia 1921 roku[14]
kompanie 1. Myszakówka 2. Snowidowicze 3. Bleżowo 4. Rokitno
dowódcy kpt. Jan Zachodny por. Stefan Lubich por. Henryk Lutyński por. Tadeusz Wiktorczyk
placówki Szopy Ustjańskie Okopy Młynki Sobiczowskie
Młynok Derczy Futor Butyn
Myszakówka Ostki Kupiel
Korecka Huta Snowidowicze Podjasienierz
Pomiary Leśniczówka Dubień Bułakowa
Bobryki Białowiż Ilinne
Perełysianka
Woniacze
Tartak
Żarnoście
Netreba
Ordre de Bataille 24 batalionu celnego w Rokitnie na dzień 1 marca 1922 roku[14]
kompanie 1. Białowież 2. Rokitno 3. Snowidowicze 4. Netreba
dowódcy ppor. Andrzej Gibowski ppor. Władysław Tomala por. Franciszek Bożek kpt. Dyonizy Bilobram
placówki Stila Płaskowacha Irady
Dobrodzieje Ostrówek Tartak
Pawła Debryl chutor Wasyłowa
Młynki Sobiczyńskie Jajówka Stwiga Kamionka
Czerczycha chutor Olewskoje
Guś
Ordre de Bataille 24 batalionu celnego w Rokitnie na dzień 1 października 1922 roku[14]
kompanie 1. Młynki Sobiczyńskie 2. Derti 3. Snowidowicze 4. Netreba
dowódcy kpt. Leon Radziwiński ppor. Józef Strzałkowski por. Franciszek Bożek kpt. Dyonizy Bilobram
placówki chutor Kryćka Jerenza chutor Jansowa Niwa Budki Snowidowickie Barak Krzemieniec
chutor Kozielce chutor Dobry Ostrów chutor Oś chutor Grzegorza Kryżowa
Ostrówek chutor Dubny chutor Grzegorza Szeremety
Debryl chutor Serebranka

Dyslokacja batalionu w listopadzie 1921[16]:

  • dowództwo batalionu – Rokitno
  • 1 kompania celna – Nietreba
  • 2 kompania celna – Snowidowicze
  • 3 kompania celna – Białowiż
  • 4 kompania celna − Rokitno (w rezerwie)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Teresa Prengel-Boczkowska. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”. , 2009. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej. 
  • Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • Materiały dotyczące dyslokacji Inspektoratu Wojskowego Granicy Wschodniej Województwa Poleskiego, 1921–1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
  • Rozkazy organizacyjne Komendy Głównej Straży Granicznej 1922−1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.