24 Pułk Piechoty (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 24 Pułku Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 24 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 24.
24 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 11 maja
Nadanie sztandaru 1921
Dowódcy
Ostatni ppłk dypl. Julian Grudziński
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Suwałki, Łuck
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 27 Dywizji Piechoty
Tereny działań pułku w latach 1918–1920
Bitwa komarow 1920.png
Pułk walczył w składzie 27 DP

24 Pułk Piechoty (24 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i walki o granice[edytuj | edytuj kod]

Pułk sformowany został w listopadzie 1918 w rejonie Radomia. Podstawą organizacyjną była Polska Organizacja Wojskowa (Okręg Radomski POW). Z jej szeregów wywodzili się pierwsi żołnierze pułku - ludzie z różnych warstw społecznych i o różnych poglądach politycznych, których łączyła miłość do ojczyzny. Była to na ogół młodzież zupełnie nie wyszkolona wojskowo i nie obeznana z ogniem, dopiero na froncie przechodził swój chrzest bojowy. W miarę napływów ochotników oddziały stopniowo odchodziły na front. Pierwszy batalion po zaledwie miesięcznym przeszkoleniu 28 grudnia wyruszył na ukraiński front do Małopolski Wschodniej, drugi batalion w kilka dni potem wyjechał pod Lwów.

Trzeci batalion formował się w Radomiu, stąd jedna kompania odeszła wkrótce na front cieszyński. Walczyła pod Skoczowem, Wilamowicami i Mirwą. Po zawarciu rozejmu z Czechami kompania powróciła do Radomia i w składzie trzeciego batalionu odeszła na front, gdzie połączyła się z resztą pułku.

W licznych bojach pułk stracił przeszło 400 oficerów i szeregowych poległych i zmarłych z ran oraz około 1000 rannych. 25 oficerów i szeregowych, w uznaniu zasług i wykazanego na polach bitew męstwa, odznaczonych zostało Krzyżami Virtuti Militari, 200 żołnierzy zaś otrzymało Krzyże Walecznych.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Do 21 września 1921 stacjonował w Suwałkach, a później dyslokowany został do garnizonu Łuck[1]. Wchodził w skład 27 Dywizji Piechoty[2]. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała we Włodzimierzu Wołyńskim[2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 maja, jako datę święta pułkowego[3].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 24 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[4].

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

W kampanii wrześniowej 1939 roku pułk walczył w składzie macierzystej 27 Dywizji Piechoty, walczącej w ramach Armii "Pomorze".

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • mjr piech. Bolesław Menderer (10 VII 1922[6][7] – 24 XII 1924 → zastępca dowódcy 7 pp Leg.[8])
  • ppłk piech. Edmund Januszkowski (od 24 XII 1924[8][9])
  • mjr dypl. piech. Marian Morawski (od 31 X 1927)
  • ppłk piech. Jan II Wańtuch (od IV 1933[10])
  • ppłk piech. Ludwik Konarski (do IX 1939)
Kwatermistrzowie
Oficerowie

Obsada personalna w 1919[edytuj | edytuj kod]

  • dowódca – płk Władysław Bejnar, od 10 IX 1920 – mjr Stanisław Kalabiński
  • adiutant – por. Edmund Bukowicz

I batalion

  • dowódca – kpt. Wacław Prawdzik, kpt. Stanisław Zygmunt Widacki, por. Antoni Żółkiewski
  • 1 kompania – por. Włodzimierz Fiala, por. Kosiński
  • 2 kompania – por. Tadeusz Kaliszczak († 14 I 1919)
  • 3 kompania – por. Alfons Sokół († 6 I 1919), por. Kazimierz Kreiter, ppor. Stanisław Majewski
  • 4 kompania – por. Gawlik, ppor. Tadeusz Hubel, por. Romański
  • kompania karabinów maszynowych – por. Tadeusz Felsztyn

II batalion

  • dowódca – ppłk Aleksander Szemiot († 13 I 1919 pod Nowosiółką), kpt. Jan Ogrodnik († 23 XI 1919)
  • 5 kompania – kpt. Jan Ogrodnik (3 I 1919 – † 23 XI 1919), por. Karol Kurek
  • 6 kompania – por. Popławski, por. Marian Okniński († 21 V 1919)
  • 7 kompania – por. Michał Frołowicz
  • 8 kompania – por. Włodzimierz Dąbrowski

III batalion

  • dowódca – mjr Fryderyk Adasiewicz
  • dowódca kompanii – ppor. Kazimierz Przedwojewski

Batalion Zapasowy 24 Pułku Piechoty – ppłk Wacław Kluczyński
kompania karabinów maszynowych – ppor. Wilhelm Ślizowski
kompania techniczna – ppor. Głód

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca – ppłk dypl. Julian Józef Grudziński
  • I adiutant – kpt. Maksymilian Rogalski
  • II adiutant – kpt. Tadeusz Zbigniew Zbiegień
  • oficer informacyjny – ppor. Bogdan Bieńkowski
  • oficer łączności – por. Włodzimierz Budrewicz
  • kwatermistrz – kpt. Jan Banasiak
  • naczelny lekarz – ppor. lek. dr Edward Grzegorz Pełeszak
  • dowódca kompanii gospodarczej – ppor. Józef Macichowski
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Aleksander Hertlein
  • adiutant – ppor. rez. Roman Malinowski
  • 1 kompania – kpt. Wacław Dziewulak
  • 2 kompania – por. rez. Bolesław Mackiewicz
  • 3 kompania – ppor. Zbigniew Władysław Kąsinowski
  • 1 kompania karabinów maszynowych –– por. Czesław Głowacki
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan Wójcicki, później kpt. Jan Banasiak
  • adiutant – ppor. rez. Edward Miezian
  • 4 kompania – ppor. Marian Woźniak
  • 5 kompania – por. rez. Andrzej Antoni Puścian
  • 6 kompania – por. Tadeusz Strączek
  • 2 kompania karabinów maszynowych – kpt. Wiktor Janczewski
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan Skulski
  • adiutant – ppor. rez. Mieczysław Józef Wysocki
  • 7 kompania – por. Stefan Kluch
  • 8 kompania – por. Aleksander Sałacki
  • 9 kompania – por. Stefan Żytnicki
  • 3 kompania karabinów maszynowych – kpt. Józef Owsiak
Pododdziały specjalne
  • kompania zwiadowców – ppor. Zbigniew Buyko
  • kompania przeciwpancerna[a] – ppor. Mieczysław Tabaczek
  • pluton artylerii piechoty – por. Julian Gozdal
  • pluton pionierów – por. Józef Godlewski
  • pluton przeciwgazowy – NN
  • pluton łączności – st. sierż. Adamus

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918–1920[14]

Order Virtuti Militari
mjr Władysław Konrad Czapliński
kpt. Włodzimierz Dąbrowski
kpt. Kazimierz Fiala[15]
por. Jan Fuglewicz[16]
por. Jan Górnicki
por. Jan Górnicki
kpr. Jan Głuszek
por. Czesław Józefczyk
płk Stanisław Kalabiński
sierż. Jan Kalinowski
plut. Piotr Kiljański
kpr. Jan Kokoszka
kpt. Jan Korkiewicz
pchor. Stanisław Koziełło
sierż. Józef Kubalczyk
kpr. Jan Kućma
mjr Karol Kurek nr 4692
por. Zbigniew Łodziński
por. Stefan Łomnicki
por. Stanisław Majewski
por. Jan Malec
kpr. Andrzej Morawski
kpt. Jan Ogrodnik
sierż. Józef Salagan
por. Karol Tomkowicz

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

17 czerwca 1922 marszałek Józef Piłsudski wręczył dowódcy pułku sztandar, ufundowany przez społeczeństwo Suwałk[17]. Jego los po 1939 jest nieznany.

Odznaka pamiątkowa

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 13, poz. 144 z 24 kwietnia 1930 roku. Odznaka ma kształt krzyża pokrytego białą emalią, z wciętymi ramionami zakończonymi kulkami. Na środku krzyża na okrągłej emaliowanej tarczy w otoku wieńca laurowego widnieje 1. Na ramionach krzyża wpisano nazwy pól bitewnych i rok powstania pułku LWÓW BEREZYNA ŚLĄSK 1918. Pola między ramionami krzyża wypełniają złote płomienie. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, na rewersie próba srebra i inicjały grawera WG. Wymiary: 42x42 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[18].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Z relacji por. Aleksandra Sałackiego wynika, że 24 pp w czasie mobilizacji posiadał tylko trzy armaty przeciwpancerne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 54.
  2. a b Almanach 1923 ↓, s. 51.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. a b Księga chwały 1992 ↓.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 543.
  7. a b Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 194.
  8. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 134 z 24 grudnia 1924 roku, s. 755.
  9. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 182, 343.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 130.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 547.
  12. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 182.
  13. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 173.
  14. Pałac 1930 ↓, s. 40.
  15. Pałac 1930 ↓, s. 40 wg autora Włodzimierz Fiala.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 11 czerwca 1927 roku, s. 166, został przeniesiony do 49 pp, w którym opracował „Zarys historii wojennej 49-go Pułku Piechoty”.
  17. Satora 1990 ↓, s. 65.
  18. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 54-55.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]