25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
Ilustracja
Gatunek film sensacyjny, dramat
Rok produkcji 2020
Data premiery 18 września 2020
Kraj produkcji Polska
Język polski
Czas trwania 112 minut
Reżyseria Jan Holoubek
Scenariusz Andrzej Gołda
Główne role Piotr Trojan
Agata Kulesza
Dariusz Chojnacki
Jan Frycz
Mikołaj Chroboczek
Andrzej Konopka
Julian Świeżewski
Magdalena Różczka
Muzyka Kazik Staszewski
Zdjęcia Bartłomiej Kaczmarek
Scenografia Maciej Fajst
Kostiumy Weronika Orlińska
Montaż Rafał Listopad
Produkcja Anna Waśniewska-Gill
Wytwórnia TVN
Dystrybucja Kino Świat

25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendypolski dramat sensacyjny z 2020 roku w reżyserii Jana Holoubka, powstały na podstawie scenariusza Andrzeja Gołdy. Film opisuje sprawę Tomasza Komendy (odtwórca roli – Piotr Trojan), który niesłusznie został skazany za gwałt i zabójstwo 15-letniej dziewczyny na karę 25 lat pozbawienia wolności. Po 18 latach pobytu Tomasza Komendy w zakładzie karnym prokuratorzy i policjant postanowili odkryć prawdę stojącą za zagadkową sprawą zatrzymanego[1]. Film odniósł sukces artystyczny i komercyjny, zbierając do połowy października 2020 roku widownię liczącą 600 tysięcy widzów oraz otrzymując cztery statuetki podczas Koszalińskiego Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Role główne[edytuj | edytuj kod]

Aktor Rola
Piotr Trojan Tomasz Komenda
Agata Kulesza Teresa Klemańska, matka Tomasza Komendy
Dariusz Chojnacki Remigiusz Korejwo
Jan Frycz więzień „Stary”
Łukasz Lewandowski prokurator Robert Tomankiewicz
Magdalena Różczka Katarzyna Korejwo, żona Remigiusza
Andrzej Konopka komisarz Tołoczko
Mikołaj Chroboczek prokurator Dariusz Sobieski
Julian Świeżewski inspektor Bogusław Pilas
Adam Nawojczyk prokurator Stanisław Kostrzyna

Źródło: Filmpolski.pl[1].

Role drugoplanowe[edytuj | edytuj kod]

Aktor Rola Aktor Rola
Stanisław Linowski Piotr Joanna Gonschorek sklepowa
Piotr Szekowski Gerard Krzysztof Grabowski mecenas Wail
Adam Kupaj Krzysztof Adam Hutyra oddziałowy
Ewelina Starejki Pawłowska Piotr Jamróg osadzony
Artur Steranko Mirosław Klemański Aleksander Janiszewski gość
Małgorzata Rudzka Malczewska Mila Jankowska starsza córka Gerarda
Sebastian Pawlak Malczewski Kaja Karpa młodsza córka Gerarda
Magdalena Osińska Marysia Malczewska Hanna Knyziak pani ze świetlicy
Bartosz Bielenia Krzysiek Pyzior Andrzej Kordos funkcjonariusz policji
Dariusz Toczek redaktor Grzegorz Głuszak Ireneusz Kozioł profos
Jacek Beler Więzień „Słodki” Małgorzata Kozłowska koleżanka Marysi
Elżbieta Okupska babcia Tomasza Komendy Bartłomiej Krat właściciel myjni
Sebastian Stankiewicz więzień „Gruby” Mirosław Kropielnicki oddziałowy
Nel Kaczmarek Ola Agnieszka Krukówna sędzia Sądu Najwyższego
Halina Bartosik pani w sklepie Ewa Kurek pani z archiwum
Elżbieta Bienias pełnomocniczka Malczewskich Szymon Kuśmider sędzia dający sankcje społeczne
Mateusz Bożek 12-letni Piotruś Anita Lotko koleżanka Marysi
Arkadiusz Brykalski przewodniczący sądu Piotr Łukaszczyk sędzia wydający wyrok skazujący na karę 15 lat pozbawienia wolności
Szymon Bujak chłopak Oli Piotr Łukawski gość
Wiesław Cichy sędzia Nowiński Paweł Łęski klient Waila
Noah Culbreth 5-letni Piotruś Wojciech Machnicki sędzia komisji do spraw zwolnień
Katarzyna Cynke żona Pyziora Konrad Marszałek gość
Michał Czernecki „Paker” Mateusz Malecki więzień
Mariusz Dzuryk funkcjonariusz polskiej policji Tomasz Namiotko
Amelia Dążałowicz córka Gerarda Piotr Nowak „Wychowek”
Marcin Fabisiak-Chojnacki osadzony Stanisław Osiora osadzony
Sławomir Federowicz Feliks Probola Krystian
Paweł Ferens Adam Przybylski
Sebastian Figat kolega Marysi Agata Pruchniewska Kobieta
Grzegorz Przybył dowódca zmiany Emilia Puczko córeczka Gerarda
Agnieszka Radzikowska sekretarka Bigaja Iwo Rajski 8-letni Piotruś
Jacek Reda technik policyjny Bożena Rudnik protokolantka
Antoni Sałaj więzień „Ziuta” Jacek Sałaj funkcjonariusz policji
Adam Sikora więzień Zofia Stafiej Justyna Kołecka
Ireneusz Tatko funkcjonariusz policji Kamila Urzędowska Magda
Tomasz Tarnowski Juliusz Krzysztof Warunek sąsiad z Miłoszyc
Mariusz Węgłowski więzień Nikodem Wodzyński Olek Korejwo
Natalia Wolska Isia Korejwo Tymoteusz Woźniak DJ w dyskotece „Alpina”
Szymon Wróblewski strażnik sądowy Daniel Wrzosek funkcjonariusz policji
Krzysztof Zarzycki chłopak w dyskotece „Alpina” Małgorzata Zawadzka kobieta u Pawłowskiej
Marek Dyjak „Łysol” Vienio więzień

Źródło: Filmweb[2]

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Scenarzystą 25 lat niewinności był dziennikarz Andrzej Gołda. Gdy Tomasz Komenda w 2018 roku wyszedł na wolność po uniewinnieniu, Gołda próbował się z nim skontaktować. Początkowo, jak podkreślał scenarzysta, Komenda „był nieufny i nie chciał tej historii widzieć na ekranie”[3]. Zbierając wspomnienia Komendy z pobytu w więzieniu, scenarzysta uzupełnił je własną wiedzą o realiach więziennych, wskutek czego „szereg zdarzeń jest wykreowany, ale zgodny z tym, co się wydarzyło”[3]. Gołda podkreślał, że „chodzi tutaj bardziej o prawdę emocjonalną i psychologiczną bohatera, niż detaliczne pokazywanie szczegółów”[3].

Reżyser filmu, Jan Holoubek, pracował przedtem nad serialem telewizyjnym Rojst i nie miał doświadczenia w realizacji filmów pełnometrażowych. Holoubek opisywał cel swojego debiutu fabularnego następująco:

To, że Tomek Komenda odsiedział 18 lat za zbrodnię, której nie popełnił, wiedzą niemal wszyscy. Natomiast mało kto wie o kulisach sprawy i trójce bohaterów, którzy ryzykując niemal wszystko, wyciągnęli go z więziennego piekła. Historia Tomka w szerszym kontekście uczy, że choćbyśmy popadli w największe życiowe tarapaty, sytuację wydawać by się mogło absolutnie bez wyjścia, zawsze istnieje możliwość, że pojawi się ktoś, kto wyciągnie do nas dłoń. Chciałbym, żeby nasz film dał nadzieję wszystkim tym, którzy myślą, że nie ma dla nich już szans[4].

Główną rolę Tomasza Komendy zagrał specjalizujący się dotąd w rolach drugoplanowych aktor Piotr Trojan. Wyłoniony on został podczas internetowego castingu z reżyserem. Później sceny z kandydatami do roli odgrywała Agata Kulesza, której Holoubek zaproponował – ku jej zaskoczeniu – rolę matki oskarżonego[5].

Film zrealizowany został na terenie Warszawy, Zabrza oraz Wrocławia. Kazik Staszewski nagrał piosenkę promującą film – singiel „25 lat niewinności”, który w sierpniu 2020 roku w serwisie internetowym YouTube miał ponad dwa miliony wyświetleń[6][7].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Film 25 lat niewinności odniósł sukces komercyjny i artystyczny. Na ten pierwszy składała się wysoka frekwencja kinowa. Już w ciągu pierwszego weekendu od premiery film zgromadził w kinach ponad 125 tysięcy widzów[8]. Do połowy października 2020 roku 25 lat niewinności łącznie obejrzało około 600 tysięcy widzów[9].

Piotr Guszkowski z „Gazety Wyborczej” chwalił kreacje Agaty Kuleszy oraz Piotra Trojana. Zdaniem Guszkowskiego Trojan wiarygodnie wcielił się w postać, w której oczach „gaśnie nadzieja, odbierana za każdym razem, gdy tylko Komenda zdąży uwierzyć, że koszmar wreszcie się skończy”[10]. Barbara Hollender na łamach „Rzeczpospolitej” pisała, że Holoubek stworzył „bolesny, surowy film”, a zarazem „opowieść o systemie sprawiedliwości, ale też o relacji matki i syna, która pozwoliła im przetrwać wieloletnią traumę”[11]. Paweł Piotrowicz z portalu Onet.pl twierdził, że: „Film wciąga od pierwszych minut, nakręcony jest z werwą i polotem, nie brakuje w nim scen poruszających i brutalnych”[12].

Michał Piepiórka z portalu Bliżej Ekranu pisał, iż ewentualną wadą filmu jest brak silniejszego zaakcentowania tła społecznego, które uczyniło Komendę kozłem ofiarnym: „Dla niektórych ludzi przez niemal 20 ostatnich lat nic się nie zmieniło – nie skorzystali oni na rozwoju gospodarczym, nie zauważyli wstąpienia do Unii, w żaden sposób się nie dorobili. Takich osób nie stać na dobrego adwokata, który odpowiednio zweryfikuje dowody i nie pozwoli zaszczuć swojego klienta pod dyktando policji”[13]. W tym sensie „otrzymujemy raczej mocną i emocjonalną historię osobistego dramatu, a nie film bezpardonowo oskarżający system sprawiedliwości”[13]. Bardziej krytyczny wobec filmu Marcin Prymas z magazynu Pełna Sala przyrównał 25 lat niewinności do filmów biograficznych taśmowo tworzonych przez TVN pod szyldem Prawdziwe historie: „To inscenizacja, zbiór z różnych powodów istotnych, lecz niespecjalnie ze sobą powiązanych narracyjnie scen, tudzież po prostu wierna adaptacja faktów”[14].

Tomasz Raczkowski z portalu Film.org.pl podsumowywał, że twórcy filmu: „Oddają symboliczną sprawiedliwość Komendzie, a nawet jeśli są dość zachowawczy (by nie powiedzieć przesadnie ostrożni) w krytyce systemu, który go zniszczył, to po seansie na pewno nie wychodzi się z kina mniej wyczulonym na możliwość krzywdy wyrządzanej jednostce przez patologiczny aparat państwowy”[15].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Rok Festiwal Nagroda Kategoria Rezultat Źr.
2020 Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” Jantar (Konkurs Pełnometrażowych Debiutów Fabularnych) najlepszy scenariusz (Andrzej Gołda) Wygrana [16]
najlepsza główna rola męska (Piotr Trojan)
najlepsze zdjęcia (Bartłomiej Kaczmarek)
najlepsza reżyseria (Jan Holoubek)
konkurs główny (Jan Holoubek) Nominacja
Nagroda Publiczności najlepszy film pełnometrażowy Wygrana
Festiwal EnergaCamerimage EnergaCamerimage debiut reżyserski (Jan Holoubek) [17]

Miniserial[edytuj | edytuj kod]

25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
Gatunek dramat
Kraj produkcji Polska
Oryginalny język polski
Główne role Piotr Trojan
Agata Kulesza
Dariusz Chojnacki
Jan Frycz
Mikołaj Chroboczek
Andrzej Konopka
Julian Świeżewski
Magdalena Różczka
Liczba odcinków 4
Liczba serii 1
Produkcja
Produkcja TVN
Anna Waśniewska-Gill
Reżyseria Jan Holoubek
Scenariusz Andrzej Gołda
Muzyka Colin Stetson
Sarah Neufeld
Zdjęcia Bartłomiej Kaczmarek
Scenografia Maciej Fajst
Karolina Kosicka
Czas trwania odcinka ok. 33 min
Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji Polska
Data premiery 24 stycznia 2021
Stacja telewizyjna Player
Format obrazu 16:9 4K
Strona internetowa

Na podstawie filmu powstał również czteroodcinkowy miniserial o tym samym tytule, którego premiera miała miejsce 24 stycznia 2021 roku w serwisie Player.pl[18][19].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy [dostęp 2020-08-11] (pol.).
  2. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2020-09-24].
  3. a b c Andrzej Gołda: "Sprawa Tomka Komendy" to film o sile miłości, PolskieRadio.pl [dostęp 2020-11-03].
  4. "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": wszystko, co musisz wiedzieć o filmie, kultura.onet.pl, 11 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  5. Agnieszka Kwiatkowska, Trojan zagrał Komendę: "Tak go skatowano, że się przyznał. Popłakałem się", film.wp.pl, 20 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  6. KAZIK – 25 lat niewinności [OFFICIAL VIDEO] – YouTube [dostęp 2020-08-12].
  7. Piosenka Kazika „25 lat niewinności’ ma ponad pół miliona odtworzeń, wirtualnemedia.pl [dostęp 2020-08-12] (pol.).
  8. Film '25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy' hitem w kinach, www.wirtualnemedia.pl, 22 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  9. Barbara Hollender, Jacek Marczyński, Jacek Cieślak, Zgoda na sztukę w czerwonej strefie, Rzeczpospolita, 14 października 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  10. Piotr Guszkowski, Widzimy, jak w jego oczach gaśnie nadzieja. Film o sprawie Tomka Komendy to poruszające kino, Gazeta Wyborcza, 16 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  11. Barbara Hollender, Nagrody dla świetnych debiutantów, Rzeczpospolita, 6 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  12. Paweł Piotrowicz, "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": wszystko, co musisz wiedzieć o filmie, kultura.onet.pl, 17 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  13. a b Michał Piepiórka, Recenzja – "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": Być jak Tomek Komenda, 19 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  14. Prymas Marcin, TVN - Prawdziwe historie, odc. 8 - recenzja filmu "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy", Pełna Sala, 17 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  15. Tomasz Raczkowski, 25 LAT NIEWINNOŚCI. SPRAWA TOMKA KOMENDY. Oddanie sprawiedliwości, Film.org.pl, 19 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  16. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2020-09-17].
  17. EnergaCamerimage 2020. Nagroda dla filmu "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy" - TVN24, TVN24, 22 listopada 2020 [dostęp 2021-01-19].
  18. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2021-01-19].
  19. W styczniu w Player.pl serial na podstawie filmu '25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy', www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2021-01-19] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]