28 Pułk Artylerii Lekkiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
28 Pułk Artylerii Lekkiej
28 Pułk Artylerii Polowej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 7 września / 6 czerwca
Nadanie sztandaru 26 maja 1938
Dowódcy
Pierwszy płk Konstanty Adamowski
Ostatni ppłk Rudolf Ostrihansky
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Zajezierze
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 28 Dywizja Piechoty[1]
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

28 Pułk Artylerii Lekkiej (28 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

7 września 1921 roku, w Zambrowie, został sformowany 28 Pułk Artylerii Polowej. Jednostka została utworzona z połączenia III dywizjonu 8 Pułku Artylerii Polowej i III dywizjonu 18 Pułku Artylerii Polowej oraz jednej baterii z Pułku Artylerii Nadbrzeżnej i Kadry 2 Pułku Artylerii Ciężkiej w Radomiu.

Następnie dywizjony te przeszły reorganizację i powstał z nich pułk składający się z trzech dywizjonów po dwie baterie. Po zakończeniu organizacji oddział skierowany został na pobyt czasowy do Radomia. W 1922 roku stałym garnizonem pułku stało się Zajezierze koło Dęblina[2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 7 września, jako datę święta pułkowego[3]. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1921 roku[4]. 25 września 1937 roku Minister Spraw Wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zmienił datę święta pułkowego 28 pal z dnia 7 września na dzień 6 czerwca[5].

W końcu 1930 roku przemianowano stacjonujący w Różanie III/10 pułku artylerii polowej na II/28 pułku artylerii polowej, a ze stacjonujących w Łodzi I i II dywizjonów artylerii 10 pap utworzono nowy III dywizjon 10 pułku artylerii polowej[6].

W 1931 roku został opublikowany „Zarys historii wojennej” pułku autorstwa kapitana Aleksandra Tyszkiewicza (1900–1940), zamordowanego w Katyniu[7].

31 grudnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski przemianował 28 pap na 28 Pułk Artylerii Lekkiej[8].

Mobilizacja i działania bojowe w 1939[edytuj | edytuj kod]

Rejon walk 28 pal
Obrona modlina 1939.png

Około 20 sierpnia 1939 roku pułk został zmobilizowany w Zajezierzu koło Dęblina i składał się z dwóch dywizjonów armat 75 mm i dywizjonu haubic 100 mm.

22 sierpnia pułk wszedł w skład 28 Dywizji Piechoty Armii „Łódź”. Dowódcą był ppłk Rudolf Ostrihansky. Po dwóch dniach marszu dołączył do jednostek macierzystej dywizji zajmujących pozycję na północ od Wielunia.

1 września pułk wszedł do walki z niemieckimi siłami pancernymi nacierającymi na Łagiewniki Raczyn. 1 dywizjon wraz z 36 Pułkiem Piechoty walczył na południe od lasów Rudnik. 2 dywizjon wspierał w walkach 15 Pułk Piechoty w rejonie Łagiewniki-Raczyn-Staw. 3 dywizjon wraz z 72 Pułkiem Piechoty bronił odcinka Masłowice-Jodłowiec-Żychta.

Po rozbiciu Armii „Łódź” pułk uczestniczył w obronie Twierdzy Modlin, kończąc działania bojowe 29 września, po kapitulacji twierdzy.

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy pułku)
  • mjr Władysław Dawidajtis (1924 - 1928)
  • mjr art. Mieczysław Karaszewicz (1928 - 23 XII 1929 → zastępca dowódcy pmart[9])
  • ppłk art. Włodzimierz Arwaniti (23 XII 1929[10] – I 1931 → dowódca 14 dak)
  • ppłk dypl. art. Jerzy Aleksander Zawisza (I 1931 – X 1934 → dowódca 2 dak)
  • ppłk dypl. Władysław Slawiczek (14 VI 1935 – 16 VII 1937)
  • ppłk art. Edward Błaszczyk (VIII 1937 – VIII 1939 → dowódca 51 pal)
Kwatermistrzowie (od 1938 roku – II zastępca dowódcy pułku)
  • mjr art. Alfred Wojciech Henryk Chmelik (1928 → 23 XII 1929 → rejonowy inspektor koni Dęblin[9])
  • mjr art. Kazimierz Kwaśniewicz (do VIII 1939 → dowódca Oddziału Zbierania nadwyżek 28 pal[11])
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[12]

Order Virtuti Militari
bomb. Antoni Andrzejewski
st. ogn. Walenty Ceglarek
mjr Władysław Dawidajtis
por. Bronisław Korbusz
plut. Michał Kordula
por. Stanisław Kwiatkowski
plut. Paweł Wach
por. Józef Wartanowicz
chor. Jakób Zielonka

Obsada personalna pułku w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna pułku w 1939 roku[13]

  • dowódca pułku – ppłk art. Rudolf Ostrihansky
  • dowódca I dywizjonu – kpt. Piotr Kulesza
  • dowódca II dywizjonu – mjr Wiktor Stanisław Osikowski
  • dowódca III dywizjonu – mjr Jan Franciszek Sobolewski

Garnizon Zajezierze[edytuj | edytuj kod]

Zajezierze było częścią umocnień twierdzy dęblińskiej. W 1890 zapadła decyzja o przebudowie umocnień Dęblina, zwanego ówcześnie Iwangorodem. Na skutek pojawiających się opinii o małej przydatności twierdzy w przyszłych działaniach wojennych, prace modernizacyjne ograniczyły się do wzmocnienia betonem kazamat, kojców i potern w trzech fortach położonych na lewym brzegu Wisły. Pod koniec XIX w. w twierdzy rozbudowano też magazyny artyleryjskie, wzniesiono i zorganizowano warsztaty rusznikarskie oraz prochownię.

W tym czasie na obszarze między fortem Gorczakowa a fortem Wannowskiego, we wsi Zajezierze, wzniesiono koszary przystosowane do stacjonowania piechoty oraz artylerii. Koszary te stanowiły główne zaplecze placu broni twierdzy dęblińskiej na lewym brzegu Wisły. Koszary składały się z dwóch obozów: obozu Kościuszki i obozu Traugutta, nazwanych tak w okresie niepodległości.

Rdzeniem koszar był obóz Kościuszki w Zajezierzu. Usytuowano tu budynki dowództwa, kasyno oficerskie i podoficerskie, kaplicę oraz sklepy i zakłady usługowe dla kadry i żołnierzy. Znajdowała się tu administracja, izby żołnierskie, stajnie, kuźnie, ujeżdżalnia, izba chorych, kuchnia itp. Obóz Kościuszki był miejscem stacjonowania I dywizjonu armat 75 mm. W drugim obozie, obozie Traugutta, zlokalizowanym obok wsi Głusiec, znajdowały się magazyny oraz budynki mieszkalne dla kadry. Stacjonował w nim II dywizjon armat 75 mm oraz III dywizjon haubic 100 mm. Koszary wybudowano w pobliżu linii kolejowej Dęblin – Radom; powstała tam stacja kolejowa Zajezierze, a na jej terenie zbudowano rampę kolejową, umożliwiającą wyładunek i załadunek ludzi i sprzętu.

Tuż przed wybuchem wojny oddano do użytku dwa dwupiętrowe bloki mieszkalne dla kadry: jeden przy stacji kolejowej w Zajezierzu, drugi na terenie fortu Gorczakowa, w pobliżu mostu drogowego na Wiśle. Oba budynki istnieją do dziś.

Obecnie koszary zajezierskie już nie istnieją, zniszczone i rozebrane po ostatniej wojnie. Jeden z budynków dawnych koszar zaadaptowany jest na kościół parafialny, drugi na ośrodek zdrowia.

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

6 maja 1938 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, w imieniu Prezydenta RP, wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo powiatu kozienickiego[1].

Odznaka pamiątkowa

27 lipca 1933 roku generał dywizji Kazimierz Fabrycy w zastępstwie Ministra Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 28 Pułku Artylerii Lekkiej[14]. Odznaka o wymiarach 46×34mm ma kształt romboidalnej tarczy pokrytej zieloną emalią z czarnym obrzeżem. Tarcza obwiedziona jest srebrzystym wieńcem laurowym. Na tarczy wpisano numer i inicjały „28 PAL”. Jednoczęściowa - oficerska wykonana w srebrze i emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Satora 1990 ↓, s. 304.
  2. Galster 1975 ↓, s. 69.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. Tyszkiewicz 1931 ↓, s. 33.
  5. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 12 z 25 września 1937 roku, poz. 149.
  6. Jaskulski 2013 ↓, s. 208.
  7. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 657.
  8. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  9. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 400.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 387.
  11. Przybyszewski 2002 ↓, s. 31.
  12. Tyszkiewicz 1931 ↓, s. 35.
  13. Przybyszewski 2002 ↓, s. 24-27.
  14. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 9 z 27 lipca 1933 roku, poz. 126.
  15. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 269.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]