2S1 Goździk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Samobieżna haubica 2S1 Goździk
Ilustracja
Samobieżna haubica 2S1 Goździk w muzeum artylerii w Petersburgu
Dane podstawowe
Państwo

 ZSRR

Producent

Charkowska Fabryka Traktorów, Huta Stalowa Wola

Typ pojazdu

samobieżna haubica

Trakcja

gąsienicowa

Załoga

4 lub 5

Historia
Prototypy

1967

Produkcja

1971–1994

Egzemplarze

ponad 10 000[1]

Dane techniczne
Silnik

1 silnik wysokoprężny JAMZ-238W o mocy 240 KM (177 kW) lub SW-680T o mocy 300 KM (220 kW)

Transmisja

mechaniczna

Poj. zb. paliwa

550 l

Pancerz

15–20 mm

Długość

7,265 m

Szerokość

2,85 m

Wysokość

2,74 m

Prześwit

0,40 m

Masa

15 700 kg (bojowa)

Moc jedn.

14,01 kW/t (SW-680T)

Nacisk jedn.

0,49 kg/cm²

Osiągi
Prędkość

60 km/h (po drodze)
30 km/h (w terenie)
4,5 km/h (w wodzie)

Zasięg

500 km (po drodze)

Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)

pływający

Rowy (szer.)

3,00 m

Ściany (wys.)

0,70 m

Kąt podjazdu

60°

Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 haubica 2A31 kal. 122 mm. zasięg 15 km (23 km z amunicją rakietową)
Użytkownicy
2S1 operators.png

Niebieski – aktualni, Czerwony – dawni
Goździk armii Słowacji

2S1 Goździk (ros. 2S1 Gwozdika2C1 Гвоздикa; oznaczenie NATOM1974[2]) – samobieżna haubica kalibru 122 mm, konstrukcji radzieckiej, z okresu po II wojnie światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku rozpoczęto prace konstrukcyjne nad działem samobieżnym, zdolnym do pływania. Jego budowę oparto na konstrukcji czołgu pływającego PT-76 oraz przedłużonym podwoziu transportera opancerzonego MTLB.

Prototyp samobieżnej haubicy został zbudowany w 1967 roku, a od 1971 roku rozpoczęto jego produkcję seryjną. Oprócz ZSRR, gdzie produkowane były do 1991 roku, działo to produkowane było na licencji także w Bułgarii i Polsce. W Polsce działa te produkowane były w zakładach Huta Stalowa Wola, gdzie w latach 1983–1991 wyprodukowano 602 egzemplarze[3]. Działa produkcji HSW trafiły głównie na uzbrojenie polskiej armii, jedynie 73 zostały wyeksportowane do ZSRR jako rozliczenie licencji[3].

W Polsce opracowano ulepszoną wersję tej haubicy Wolfram, z polepszoną możliwością pływania, z pędnikami śrubowymi, lecz pozostała prototypem[4]. W XXI wieku na bazie wycofywanych podwozi 2S1 opracowano w HSW Lekkie Podwozie Gąsienicowe[3].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Goździk w polskiej służbie
Goździk od tyłu, w armii Chorwacji
Goździk armii irackiej porzucony podczas wojny w 1991 roku

Samobieżna haubica 2S1 Goździk od 1971 roku była wprowadzana do jednostek artylerii państw Układu Warszawskiego. W późniejszym okresie haubice takie zostały sprzedane do niektórych krajów arabskich i afrykańskich.

Do polskiej armii pierwszych dwanaście haubic 2S1 Goździk trafiło w 1974 roku. Kolejnych egzemplarzy nie zamawiano w związku z planowaną produkcją w kraju. W 1990 roku wojsko dysponowało 534 wozami tego typu, choć powinno ich być 543. Różnica wynikała z tego, że część pojazdów została przebudowana na pojazdy pochodne, a część dział utracono w wypadkach[5].

Haubica ta jest współcześnie podstawowym rodzajem samobieżnych haubic w jednostkach artylerii samobieżnej m.in. w Rosji.

Bojowo została użyta w wojnie w Czeczenii, w latach 1999–2000, oraz w Iraku.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Samobieżna haubica 2S1 Goździk ma klasyczny układ konstrukcyjny i stosunkowo niską sylwetkę (zbudowano ją na wydłużonym podwoziu MTLB). Kadłub spawany z płyt pancernych zawiera w przedniej części zespoły układu napędowego i przedział kierowania, w środkowej – silnik, a w tylnej – przedział bojowy i amunicyjny.

W umieszczonej z tyłu kadłuba wieży zamontowano haubicę 2A31 (zmodernizowana wersja haubicy ciągnionej D-30 kal. 122 mm). Haubicę 2A31 wyposażono w: przedmuchiwacz przewodu lufy, dwukomorowy hamulec wylotowy i zamek klinowy o pionowym ruchu klina. W wieży znajdują się: zmechanizowany układ zasilania amunicją, który zapewnia prowadzenie ognia z szybkostrzelnością od 5 do 7 strz./min. i stanowiska dla trzech żołnierzy. Przy czym obsługa haubicy składa się z 4 członków załogi w czasie pokoju, tj. dowódcy, celowniczego, ładowniczego i kierowcy, zaś w czasie wojny dodatkowo obecny jest amunicyjny. Stanowisko czwartego członka załogi (mechanik-kierowca) znajduje się z przodu kadłuba po lewej stronie.

Do strzelania stosuje się naboje rozdzielnego ładowania, przede wszystkim z pociskiem: odłamkowo-burzącym (o maksymalnej donośności 15 300 m i masie 21,76 kg), dymnym i kumulacyjnym (o masie 18,2 kg) stabilizowanym brzechwowo. Ponadto dostępne są naboje z pociskami:

Pojazd przewozi 40 sztuk amunicji, jednak podczas przygotowania działa do pływania liczbę nabojów należy ograniczyć do 30.

Napęd samobieżnej haubicy stanowi silnik wysokoprężny, chłodzony cieczą, 8-cylindrowy JAMZ-238N lub SW-680T (późniejsze egzemplarze). Gąsienicowy układ bieżny, z przednimi kołami napędowymi i siedmioma kołami nośnymi po każdej stronie. Zawieszenie indywidualne na wałkach skrętnych.

Wersje produkcyjne i pojazdy pochodne[edytuj | edytuj kod]

  • 2S1 IW12 (MT – Lbus) – wóz dowodzenia i rozpoznawczy
  • 2S1 IW13 (M1974-1) – wóz dowódcy baterii (wysunięte stanowisko dowodzenia)
  • 2S1 IW14 (M1974-2A) – wóz dowódcy baterii
  • 2S1 IW15 (M1974-2B) – wóz dowódcy dywizjonu
  • 2S1 IW16 (M1974-3) – wóz dowódcy dywizjonu (wysunięte stanowisko dowodzenia)
  • 2S1 IW21 – wóz dowodzenia obrony przeciwlotniczej
  • 2S1? (M1979) – wóz saperski
  • RChM – wóz rozpoznania chemicznego
  • Da1 – wóz rozpoznania chemiczno-jądrowego
  • Zoopark 1 – wóz z systemem radarów do kierowania ogniem artylerii

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Aktualni użytkownicy

Dawni użytkownicy

W muzeach[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Самоходная гаубица Гвоздика 2С1 122-мм (ros.). Государственный Военно-технический музей. [dostęp 2014-04-27].
  2. R. Jackson, „Czołgi i pojazdy bojowe”, s. 361.
  3. a b c Andrzej Kiński. Zmodyfikowane podwozie gąsienicowe do moździerza Rak i wozów dowodzenia – nowa propozycja Huty Stalowa Wola. „Wojsko i Technika”. Nr 5/2021. s. 13. Warszawa. ISSN 2450-1301. 
  4. Jerzy Kajetanowicz. Prace nad rozwojem sprzętu pancernego w Polsce – przegląd lat 1955–1990. „Poligon”. 5(22)/2010, s. 14, wrzesień-październik 2010. Warszawa: Magnum-X. ISSN 1895-3344. 
  5. Tomasz Szulc: Morski Goździk – polska wersja samobieżnej haubicy 2S1. magnum-x.pl. [dostęp 2019-10-31].
  6. UNROCA (United Nations Register of Conventional Arms), www.unroca.org [dostęp 2020-06-03].
  7. https://www.globalsecurity.org/military/world/ukraine/groundforces-equipment.htm.
  8. https://defence24.pl/sily-zbrojne/kolejne-haubice-gozdzik-trafia-na-ukraine.
  9. https://defence24.pl/przemysl/polskie-uzbrojenie-w-obronie-ukrainy-analiza.
  10. 31 lipca 2012 – „Goździk” w muzeum – to trzeba zobaczyć http://www.muzeum-broni.pl/.
  11. MKDNiS – Muzea utworzone przez osoby fizyczne s. 7, poz. 73.. bip.mkdnis.gov.pl, 19 marca 2014. [dostęp 2021-10-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-06)].
  12. Muzeum Techniki Militarnej i Użytkowej w Bytomiu, www.mtmiu.pl [dostęp 2017-11-21].
  13. Militarne Borne.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 83. ISBN 83-86028-01-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]