2 Eskadra Wywiadowcza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 Eskadra Wywiadowcza
Oddział lotniczy w Lublinie
2 eskadra lotnicza
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 5 listopada 1918
Rozformowanie 18 stycznia 1921
Tradycje
Kontynuacja 1 eskadra wywiadowcza
Dowódcy
Pierwszy mjr Jerzy Syrokomla-Syrokomski
Ostatni por. Wiktor Robotycki
Działania zbrojne
Wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja Formowanie:
Lublin
Lotniska wojenne:
Włodzimierz Wołyński, Równe, Kazatyn, Łuck, Chełm,
Okres pokojowy:
Dęblin
Lotniska 1920.png
Wyprawa kijowska 1920.png
Odwrot ukraina.png
Liniabugu 1920.png
Lotnictwo warszawa 1920.png
Inspekcja 2 eskadry wywiadowczej przez gen. Gustawa Macewicza na froncie w kwietniu 1920. Stoją od lewej: kpt. Camillo Perini, gen. Gustaw Macewicz, płk Aleksander Wańkowicz, por. Wiktor Robotycki oraz personel latający eskadry.

2 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Eskadra sformowana została w 1918 jako Oddział Lotniczy w Lublinie. Wzięła udział w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. W lipcu 1920 do eskadry wcielono personel 9 eskadry wywiadowczej. W styczniu 1921 eskadra została rozwiązana, a jej personel i sprzęt wszedł w skład 1 eskadry wywiadowczej.

Formowanie, zmiany organizacyjne i walki eskadry[edytuj | edytuj kod]

5 listopada 1918 na lotnisku Lublin rozpoczęto organizację jednostki lotniczej pod nazwą Oddział Lotniczy w Lublinie[1][2]. Organizatorem i pierwszym dowódcą został mjr pil. Jerzy Syrokomla-Syrokomski[3]. Kompletowanie wyszkolonego personelu i sprzętu lotniczego przebiegało w trudnych warunkach. Istniejący park lotniczy został wywieziony przez Austriaków, a duża część została przekazana organizującym się w Krakowie formacjom lotniczym[4]. Początkowo wyposażenie oddziału stanowiło pięć samolotów typu Lloyd C.V Formir. (?).

Działania na froncie ukraińskim[edytuj | edytuj kod]

Na początku 1919 jednostka otrzymała nazwę 2 eskadra lotnicza, a wkrótce została przemianowana na 2 eskadrę wywiadowczą[4]. W marcu jednostka przegrupowała się w rejon Włodzimierza Wołyńskiego i została podporządkowana grupie wojsk gen. Bronisława Babiańskiego[4][1]. W kwietniu, na skutek pożaru wagonów kolejowych, spłonęła część wyposażenia eskadry. Od tej pory eskadra dysponowała tylko 3 samolotami. Były to: Albatros C.1, Albatros C.V i Rumpler C.I. W sierpniu eskadra przeniosła się do Równego, gdzie weszła w skład Frontu Ukraińskiego gen. Antoniego Listowskiego. Na lotnisku w Równem personel eskadry spędził jesień i zimę[4]. Wykorzystując względny spokój na froncie, w okresie jesienno–zimowym eskadra prowadziła szkolenie personelu lotniczego i uzupełniała stany[a]. Na dzień 1 lutego 1920 eskadra wchodziła w skład II Grupy Lotniczej, posiadała 8 pilotów, 5 obserwatorów i 7 samolotów[6]. Wiosną 1920 eskadra została wyznaczona do udziału w ofensywie na Kijów. Posiadała wtedy 10 samolotów, 8 pilotów i 5 obserwatorów[7]. Zaplecze techniczne eskadry stanowił II ruchomy park lotniczy w Łucku[7]. W rejonie Berdyczowa eskadra wykonała dla 2 Armii 14 lotów wywiadowczych, zrzucając przy tym 180 kg bomb i wykonując 41 zdjęć[8]. Na początku maja eskadra stacjonowała w Koziatyniu[9].

Walki odwrotowe na Ukrainie[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu i lipcu oddziały polskie prowadziły walki obronno-opóźniające, a Armia Konna Budionnego, będąca głównym przeciwnikiem polskiej 6 Armii, znacznie udoskonaliła metody walki z lotnictwem i stała się jego bardzo groźnym przeciwnikiem[10]. Kawalerzyści Siemiona Budionnego zaczęli powszechnie używać sprzężonych karabinów maszynowych ustawionych na taczankach, organizując przy tym zasadzki z wykorzystaniem niewielkich pododdziałów kawalerii[11]. W tym czasie eskadra przegrupowała się z Równego do Łucka. Tam oddana została do dyspozycji Frontu gen. Edwarda Rydza-Śmigłego[4]. 2 eskadra, dysponująca tylko trzema samolotami[12], utraciła 28 czerwca kolejną załogę. Podczas lotu na rozpoznanie w rejonie Miropola została zestrzelona i zginęła w walce na ziemi załoga: ppor. Kunicki i pchor. Bochenek. Na przełomie lipca i sierpnia w działaniach bojowych eskadry wyróżniły się załogi: kpt. Reimana i ppor. Latawca oraz ppor. Beliny-Brzozowskiego. Ten ostatni podczas rozpoznania przeprowadzonego 6 sierpnia w rejonie Brześcia, mimo ciężkiego postrzału w brzuch, wypełnił zadanie, a dopiero potem pozwolił pilotowi na powrót na lotnisko[13]. W końcu lipca zreorganizowano eskadrę. W jej skład wcielono między innymi personel 9 eskadry wywiadowczej[2], która to z powodu braku sprzętu nie była w stanie działać samodzielnie[1]. W kolejnych dniach, startując z lotniska Chełm, działania eskadry ograniczały się do prowadzenia rozpoznania. W czasie jednego z takich lotów w okoliceBrześcia, ppor. obs. Kazimierz Belina-Brzozowski został ciężko ranny w obie nogi[1].

Działania w bitwie warszawskiej[edytuj | edytuj kod]

W ramach przygotowań do operacji znad Wieprza Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego zarządziło koncentrację eskadr polskiego lotnictwa wojskowego w dwóch rejonach: lotnictwa 1 i 5 Armii – na lotniskach warszawskich (Mokotów i Siekierki), a lotnictwa 2, 3 i 4 Armii na lotniskach Radomia, Dęblina, Puław i Lublina[b][15]. Ciężkie walki odwrotowe zmusiły eskadrę do odejścia na lotnisko Lublin, skąd po kilkudniowym pobycie wycofano ją do Dęblina w celu ponownego uzupełnienia personelu latającego i samolotów. Mimo niepełnego stanu, załogi brały udział w lotach bojowych[4]. Od 10 do 12 sierpnia, działając w ramach lotnictwa Frontu Środkowego, prawie wyłącznie wykonywała loty wywiadowcze, rozpoznawała przeciwnika i aktywnie wspierała wojska lądowe[16]. W czasie jednego z nich, po zbombardowaniu mostu w Miropolu, polegli na samolocie Albatros C.X ppor. pil. Kazimierz Kunicki i pchor. obs. Michał Bochenek[4].

25 sierpnia zakończyły się działania pościgowe za rozbitymi oddziałami sowieckimi. Na kilka tygodni nastąpiła stabilizacja linii frontu, a jednostki Wojska Polskiego, w tym lotnicze, przeszły kolejną reorganizację. Celem uzupełnienia, wycofano eskadry najbardziej wyczerpane intensywnymi walkami. Były to 2., 8. i 21 eskadra. Poza nimi na tyłach przebywały także inne eskadry. Były to: 3., 11., 14., 17. i 18. oraz (4.) eskadra toruńska[17].

Rozejm zastał eskadrę w Dęblinie[c][18][3].

Podczas wojny o granice 2 eskadra wywiadowcza wykonała 193 loty bojowe w łącznej ilości 434 godzin przebytych nad terenami nieprzyjaciela[18]. Zginęło 7 lotników[19].

Eskadra w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 eskadry 1. i 2. połączono tworząc nową 1 eskadrę wywiadowczą. Eskadra ta została później przemianowana na 35 eskadrę liniową 3 pułku lotniczego stacjonującego w Poznaniu[1].

Żołnierze eskadry[edytuj | edytuj kod]

Porucznik Wiktor Robotycki – ostatni dowódca eskadry
Dowódcy eskadry[20][21]
Stopień, imię i nazwisko Okres pełnienia służby
mjr pil. Jerzy Syrokomla-Syrokomski XI 1918 – V 1919
por. pil. Wiktor Robotycki V 1919 – I 1921
Personel latający z okresu wojny polsko–bolszewickiej[21]
Obserwatorzy Piloci
por. obs. inż. Karol Słowik mjr pil. Jerzy Syrokomla-Syrokomski
por. obs. Zygmunt Tebinka por. pil. Wiktor Robotycki
por. obs. Bronisław Niski por. pil. Henryk Skoczdopole
por. obs. Leonard Zbigniew Lepszy por. pil. Władysław Matula
por. obs. Piotr Kurbatow ppor. pil. Kazimierz Kunicki
por. obs. Kazimierz Olechowicz ppor. pil. Lipczyński
ppor. obs. Kazimierz Belina-Brzozowski ppor. pil. Wojciech Woyna
ppor. obs. Wiktor Ryl sierż. pil. Jan Kauba
ppor. obs. Jan Latawiec sierż. pil. Stefan Niewitecki
ppor. obs. Jan Żardecki sierż. pil. Antoni Karliński
ppor. obs. Stefan Zaykowski sierż. pil. Marjan Pałuczak
ppor. obs. Wacław Kościanowski sierż. pil. Stefan Karpiński
ppor. obs. Antoni Misiejuk sierż. pil. Stefan Zajc
ppor. obs. Eljasz Herman sierż. pil. Karol Jacon
ppor. obs. Pawłowski sierż. pil. Stanisław Tondys
pchor. obs. Czesław Zawisza sierż. pil. Maurycy Zieber
pchor. obs. Tomasz Bierzyński sierż. pil. Jan Wnuk
pchor. obs. Bohdan Prawecki sierż. pil. Józef Rejman
pchor. obs. Michał Franciszek Bochenek sierż. pil. Edmund Krzyżanowski

Wypadki lotnicze[edytuj | edytuj kod]

  • 28 czerwca 1920 podczas lotu bojowego (bombardowanie mostu w m. Miropol) na samolocie Albatros C.X polegli ppor. pil. Kazimierz Kunicki i pchor. obs. Michał Bochenek[4].

Samoloty eskadry[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W tym czasie na Ukrainie toczyły się walki pomiędzy bolszewikami a Armią Denikina atakującą Armię Czerwoną od południa[5].
  2. Plan przydziału poszczególnych eskadr dla związków armijnych przed bitwą warszawską przedstawiał się następująco: 5 Armia – 1, 12 i 13 eskadra, 1 Armia – 8 i 9 eskadra, 2 Armia – 17 eskadra, 4 Armia – 3, 10 i 15 eskadra, 3 Armia – 2, 14 i 21 eskadra, 6 Armia – 5, 6 i 7 eskadra. Z planu tego nie zrealizowano przydziału 15 eskadry do 4 Armii oraz nie uwzględniono w nim przydziału eskadry toruńskiej do 2 Armii. Natomiast 16 i 19 eskadra pozostawały w odwodzie Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego[14].
  3. Zawieszenie broni zostało podpisane w Rydze 12 października 1920, a wchodziło w życie 18 października o 24.00[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]