2 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Artylerii Ciężkiej WP II RP. Zobacz też: 2 Pułk Artylerii Ciężkiej.
2 Pułk Artylerii Ciężkiej
Ziemi Chełmskiej
im. Hetmana Jana Zamoyskiego
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Ziemi Chełmskiej
Patron Jan Zamoyski
Tradycje
Święto 15 maja
Nadanie sztandaru 17 lipca 1938
Dowódcy
Ostatni ppłk Bolesław Pyszora
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Chełm
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 2 Grupa Artylerii

2 Pułk Artylerii Ciężkiej Ziemi Chełmskiej im. Hetmana Jana Zamoyskiego (2 pac) - oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk został sformowany w 1921 roku, w garnizonie Chełm.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 15 maja, jako datę święta pułkowego[1][2].

 Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

Od 1929 roku oddział był podporządkowany dowódcy 2 Grupy Artylerii.

10 czerwca 1938 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 2 pułkowi artylerii ciężkiej nazwę „2 Pułk Artylerii Ciężkiej Ziemi Chełmskiej im. Hetmana Jana Zamoyskiego”. Jednocześnie zastrzegł, że „żołnierze pułków inicjałów na naramiennikach nie noszą”[3].

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj | edytuj kod]

Mobilizacja

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował:
W dniach 14–16 sierpnia 1939 roku, w mobilizacji alarmowej:

Od dnia 31 sierpnia 1939 roku, w I rzucie mobilizacji powszechnej:

Od dnia 4 września 1939 roku, w II rzucie mobilizacji powszechnej, rozpoczęto mobilizację:

  • Ośrodka Zapasowego Artylerii Ciężkiej Nr 1
  • plutonu marszowego artylerii ciężkiej typ I nr 2
  • Polowego Szpitala Weterynaryjnego nr 21
  • Polowego Szpitala Weterynaryjnego nr 22
Działania bojowe

Dywizjony „wojennego” 2 pac w okresie kampanii wrześniowej działały na różnych obszarach operacyjnych. I dywizjon posiadał dwanaście 105 mm armat wz. 1913, natomiast II dywizjon dwanaście 155 mm haubic wz. 1917.

I dywizjon po zmobilizowaniu znalazł się w składzie Korpusu Interwencyjnego. W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku, gdy znajdował się w marszu z m. Gniewkowo do m. ToruńRudak, został oddany do dyspozycji dowódcy Armii „Pomorze” opuścił Chełm przed 1 września i transportem kolejowym udał się w obszar działania Armii „Pomorze”. 6 września został przydzielony do 4 DP. W jej ugrupowaniu przegrupował się w rejon Kutna. 14 września po raz pierwszy (i jedyny) wspierał natarcie oddziałów dywizji na Dąbkowice. 17 września dywizjon znalazł się wraz z całą artylerią dywizji w okrążeniu. W wyniku dużych strat od lotnictwa żołnierze poddali się.

Dowództwo 2 pac i II dywizjon haubic 155 mm pierwotnie przeznaczone były do Armii „Prusy”. Z powodu dramatycznego rozwoju wypadków na obszarze armii gen. Dąb-Biernackiego, 2 pac (bez I dac) skierowano do Dęblina, a następnie do formującej się nowej armii w rejonie Chełmna. Rejon do działań osiągnięto 14 września.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • ppłk art. Jan Chmurowicz (do 1929)
  • płk art. Leon Czechowicz (1932)
  • płk art. Lucjan Jasiński (1935-1938)
  • ppłk dypl. art. Bolesław Pyszora (do IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk art. Ludwik Ząbkowski (1922-1927)
  • ppłk art. Zenon Wiesław Antoni Adamowicz (1927 - XII 1929 → komendant Obozu Ćwiczeń Czerwony Bór)
  • ppłk dypl. inż. Czesław Kunert (XII 1929 - III 1931)
  • ppłk dypl. inż. Kazimierz Mieczysław Stefczyk (od 1 IV 1931)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Bolesław Dyoniziak (do 10 IX 1926 → dowódca I dyonu[4])
  • mjr art. Stanisław IV Zieliński (od 10 IX 1926[4])
Oficerowie pułku

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[5]

Dowództwo
  • dowódca pułk - ppłk dypl. Bolesław Pyszora

I dywizjon

  • dowódca - mjr Alojzy Dylla

II dywizjon[5]

  • dowódca dywizjonu - mjr Adam Jankowski
  • dowódca 4 baterii - por. Ramuald Olszewski
  • dowódca 5 baterii - por. Zygmunt Wydra
  • dowódca 6 baterii - por. Bernard Zieliński

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[6][7]

Order Virtuti Militari
  1. mjr Jan Chmurowicz z 3 pac
  2. kpt. Jan Chylewski z 17 dac (4725)[8]
  3. por. Józef Kossarek
  4. plut. Antoni Kozik
  5. bomb. Stefan Książek
  6. kpr. Józef Łapa
  7. kpr. Tomasz Młynarski
  8. ppor. Józef Ostafin z 3 pac
  9. kpt. Józef Słanarz
  10. por. Adam Ullmann z 3 pac
  11. por. Władysław Wiatr

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

17 lipca 1938 roku, w Zamościu, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, marszałek Edward Śmigły-Rydz wręczył płk. Lucjanowi Jasińskiemu sztandar ufundowany przez społeczeństwo Chełma. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru zostało ogłoszone w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 5 maja 1938 roku, poz. 61[9].

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.
Odznaka pamiątkowa

14 grudnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 2 pułku artylerii ciężkiej[10]. Odznaka o wymiarach 42x32 mm stanowi wieniec laurowy, srebrno oksydowany, na którym umieszczono herby Poznania, Krakowa oraz miniaturę odznaki Armii Polskiej we Francji. W środku wieńca emaliowany herb Chełma, wsparty na złocistym płomieniu gorejącej bomby. Jednoczęściowa - oficerska wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  2. Handke 2003 ↓, s. 33.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 8 z 10 czerwca 1938 roku, poz 80.
  4. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 10 września 1926 roku, s. 297.
  5. a b Galster 1975 ↓, s. 376.
  6. Gintel 1929 ↓, s. 38.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 28 maja 1921 roku, s. 991.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 101.
  9. Satora 1990 ↓, s. 326.
  10. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz. 192.
  11. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 276-277.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Jan Gintel: Zarys historii wojennej 2-go Pułku Artylerii Ciężkiej. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Krzysztof Handke: Kalendarium Garnizonu Leszczyńskiego 1920-2000. Leszno: Wydawnictwo Instytutu im. gen. Stefana "Grota" Roweckiego, 2003. ISBN 83-913624-5-0.