2 Pułk Artylerii Ciężkiej (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Artylerii Ciężkiej WP II RP. Zobacz też: 2 Pułk Artylerii Ciężkiej.
2 Pułk Artylerii Ciężkiej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Ziemi Chełmskiej
Patron Hetman Jan Zamoyski
Tradycje
Święto 15 maja[1]
Dowódcy
Ostatni ppłk Bolesław Pyszora
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Chełm
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 2 Grupa Artylerii

2 Pułk Artylerii Ciężkiej Ziemi Chełmskiej im. Hetmana Jana Zamoyskiego (2 pac) - oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk został sformowany w 1921 roku, w garnizonie Chełm. W 1938 roku otrzymał nazwę wyróżniającą „Ziemi Chełmskiej” i imię patrona hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego[2]. Od 1929 roku oddział był podporządkowany dowódcy 2 Grupy Artylerii.

Pułk w kampanii wrześniowej[edytuj]

Mobilizacja

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował:
W dniach 14–16 sierpnia 1939 roku, w mobilizacji alarmowej:

Od dnia 31 sierpnia 1939 roku, w I rzucie mobilizacji powszechnej:

Od dnia 4 września 1939 roku, w II rzucie mobilizacji powszechnej, rozpoczęto mobilizację:

  • Ośrodka Zapasowego Artylerii Ciężkiej Nr 1
  • plutonu marszowego artylerii ciężkiej typ I nr 2
  • Polowego Szpitala Weterynaryjnego nr 21
  • Polowego Szpitala Weterynaryjnego nr 22
Działania bojowe

Dywizjony „wojennego” 2 pac w okresie kampanii wrześniowej działały na różnych obszarach operacyjnych.

I dywizjon opuścił Chełm przed 1 września i transportem kolejowym udał się w obszar działania Armii „Pomorze”. Zajął stanowiska w rejonie Inowrocławia i do 5 września nie brał udziału w walkach. 6 września został przydzielony do 4 DP. W jej ugrupowaniu przegrupował się w rejon Kutna. 14 września po raz pierwszy (i jedyny) wspierał natarcie oddziałów dywizji na Dąbkowice. 17 września dywizjon znalazł się wraz z całą artylerią dywizji w okrążeniu. W wyniku dużych strat od lotnictwa żołnierze poddali się.

Dowództwo 2 pac i II dywizjon haubic 155 mm pierwotnie przeznaczone były do Armii „Prusy”. Z powodu dramatycznego rozwoju wypadków na obszarze armii gen. Dąb-Biernackiego, 2 pac (bez I dac) skierowano do Dęblina, a następnie do formującej się nowej armii w rejonie Chełmna. Rejon do działań osiągnięto 14 września.

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku:

  • ppłk art. Jan Chmurowicz (do 1929)
  • płk art. Leon Czechowicz (1932)
  • płk art. Lucjan Jasiński (1935-1938)
  • ppłk dypl. art. Bolesław Pyszora (do IX 1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

  • ppłk art. Ludwik Ząbkowski (1922-1927)
  • ppłk art. Zenon Wiesław Antoni Adamowicz (1927 - XII 1929 → komendant Obozu Ćwiczeń Czerwony Bór)
  • ppłk dypl. inż. Czesław Kunert (XII 1929 - III 1931)
  • ppłk dypl. inż. Kazimierz Mieczysław Stefczyk (od 1 IV 1931)

Oficerowie pułku:

Organizacja wojenna i obsada personalna pułku we wrześniu 1939

Dowództwo

  • dowódca - ppłk dypl. Bolesław Pyszora

I dywizjon (trzy baterie a. cztery 105 mm armaty wz. 1913)

  • dowódca - mjr Alojzy Dylla

II dywizjon (trzy baterie a. cztery 155 mm haubice wz. 1917)

  • dowódca dywizjonu - mjr Adam Jankowski
    • dowódca 4 baterii - por. Ramuald Olszewski
    • dowódca 5 baterii - por. Zygmunt Wydra
    • dowódca 6 baterii - por. Bernard Zieliński[4].

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

17 lipca 1938 roku, w Zamościu, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, marszałek Edward Śmigły-Rydz wręczył płk. Lucjanowi Jasińskiemu sztandar ufundowany przez społeczeństwo Chełma [5]

Odznaka

Pierwszy wzór odznaki zatwierdzono w 1921 (Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921). Odznaka wykonana w formie krzyża z wkomponowanymi lufami armatnimi i nałożonym stylizowanym orłem w koronie. Na piersi orła wpisano numer i inicjały 2 PAC L oraz datę 2.VI.19, na ramionach krzyża nazwy pól bitewnych LIDA MIŃSK SINIAWKA DYNEBURG SAMBOR. Dwuczęściowa - wykonana w srebrze. Wymiary: 38x38 mm.

Drugi wzór zatwierdzony Dz. Rozk. MSWojsk. nr 16, poz. 192 z 14 grudnia 1937 roku. Odznakę stanowi wieniec laurowy, srebrno oksydowany, na którym umieszczono herby Poznania, Krakowa oraz miniaturę odznaki Armii Polskiej we Francji. W środku wieńca emaliowany herb Chełma, wsparty na złocistym płomieniu gorejącej bomby. Jednoczęściowa - oficerska wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera. Wymiary: 42x32 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[6].

Przypisy

  1. Krzysztof. Handke: Kalendarium Garnizonu Leszczyńskiego .... s. 33.
  2. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1938, Nr 8, poz 80.
  3. Do grupy nie dotarł, po zmobilizowaniu w składzie Korpusu Interwencyjnego, w nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku w marszu z m. Gniewkowo do m. ToruńRudak, oddany do dyspozycji dowódcy Armii „Pomorze”
  4. Obsadę II dywizjonu podano za Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej. s. 376.
  5. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 5 maja 1938, Nr 6, poz. 61.
  6. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 276-277.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Instytut Wydawnictw PAX. Warszawa 1990
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Krzysztof Handke: Kalendarium Garnizonu Leszczyńskiego 1920-2000. Leszno: Wydawnictwo Instytutu im. gen. Stefana "Grota" Roweckiego, 2003. ISBN 83-913624-5-0.}