2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów. Zobacz też: 2 Pułk Artylerii Lekkiej – stronę ujednoznaczniającą.
2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów
2 Pułk Artylerii Polowej Legionów
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 12 czerwca 1919
Rozformowanie 29 września 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Tradycje
Święto 12 czerwca[1]
Nadanie sztandaru 29 maja 1938
Kontynuacja 2 Pułk Artylerii Legionów
im. Króla Władysława IV

(1992-1995)
2 Pułk Artylerii Mieszanej Legionów im. Króla Władysława IV (1995-2001)
2 Pułk Artylerii Legionów
im. Króla Władysława IV

(2001-2011)
Dowódcy
Pierwszy ppłk Jan Maciej Bold
Ostatni ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Kielce[2]
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 2 Dywizja Piechoty Legionów[3]
Bitwa komarow 1920.png
Pułk walczył w składzie 2 DPLeg.
Gory borowskie 1939.png
Obrona modlina 1939.png

2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów (2 pal Leg.) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

Historia pułku sięga 11 listopada 1918 roku, kiedy kapitan Jan Maciej Bold z ochotnikami opanował Cytadelę w Warszawie. W oparciu o zdobyte konie i sprzęt artyleryjski przystąpił do organizacji 7 Pułku Artylerii Polowej. W końcu grudnia 1918 roku, w Zegrzu, pułkownik Czesław Piotr Bzowski rozpoczął organizację 10 Pułku Artylerii Polowej. W maju 1919 roku oba pułki zostają połączone w 1 Pułk Artylerii Polowej Legionów. 12 czerwca 1919 roku oddział przemianowany został na 2 Pułk Artylerii Polowej Legionów. Jednostka wchodziła w skład II Brygady Artylerii Legionów.

Do 1939 roku pułk stacjonował w garnizonie Kielce na terenie Okręgu Korpusu Nr X. Był organiczną jednostką artylerii 2 Dywizji Piechoty Legionów. Pod względem wyszkolenia fachowego podporządkowany został dowódcy 10 Grupy Artylerii.

31 grudnia 1931 roku na podstawie rozkazu B. Og. Org. 1120 – 18 Org. Ministra Spraw Wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego 2 pap Leg. został przemianowany na 2 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów[4].

W maju 1939 roku została wprowadzona nowa organizacja pokojowa pułku, zgodnie z którą liczył on trzy dywizjony po dwie baterie przy czym I dywizjon był uzbrojony w 75 mm armaty wz. 1897, natomiast II i III dywizjon w 100 mm haubice wz. 1914/1919 P[5].

Walki pułku w kampanii wrześniowej 1939[edytuj | edytuj kod]

30 sierpnia 1939 roku pułk wyjechał z garnizonu koleją do Pabianic. Tam jego dywizjony przydzielono do pułków piechoty w 2 DP Leg.

1 września 1939 roku o godz. 5.30 por. Tadeusz Rojek, adiutant pułku, odczytał rozkaz Naczelnego Wodza zarządzający stan wojenny. Kontakt z nieprzyjacielem II/2 pal nastąpił 2 września pod Zapolicami. Siły polskie wobec naporu wroga, silnie wspieranego przez artylerię i lotnictwo poniosły dotkliwe straty. Dowódcy z trudem opanowywali sytuację. Oddziały skierowano w rejon Brzezin, gdzie przewidziano organizację obrony na kolejnej rubieży. 29 września 1939 pułk przestał istnieć.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • płk art. Czesław Piotr Bzowski (12 VI 1919 – VIII 1920)
  • płk art. Jan Maciej Bold (VIII 1920 – V 1927 → zastępca szefa 5 Okręgowego Szefostwa Artyleri)
  • ppłk art. dr Stanisław Mańkowski (V 1927 - 23 XII 1929 → Korpus Kontrolerów[6])
  • ppłk / płk dypl. art. Jan Witold Bigo (23 XII 1929[7] - 1938 → dowódca Artylerii Dywizyjnej 18 DP)
  • ppłk dypl. art. Henryk Romiszowski (II 1938 – 28 VIII 1939 → dowódca Artylerii Dywizyjnej 2 DP Leg.)
  • ppłk art. Mieczysław Dunin-Horkawicz (28 VIII – IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 – I zastępca dowódcy)
  • mjr art. Feliks Kamiński (1921 – 1926)
  • mjr / ppłk art. Brunon Romiszewski (X 1926 - V 1927 → dowódca 14 dak)
  • ppłk art. Franciszek Kazimierz Kondrat (V 1927 - III 1929 → rejonowy inspektor koni w Postawach)
  • mjr / ppłk art. Edmund Albin Zimmer (IV 1929 - VIII 1931 → dowódca dywizjonu szkolnego w Szkole Podchorążych Artylerii)
  • ppłk dypl. art. Mikołaj Alikow (1 IX 1931 - XI 1935 → dowódca 9 pal)
  • mjr / ppłk art. Mieczysław Dunin-Horkawicz (1938 – 28 VIII 1939 → dowódca 2 pal Leg.)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Jan Bokszczanin (od 1 VIII 1924[8])
  • mjr art. Jan Ludwik Cudek (1928 – III 1931 → dowódca dywizjonu[9])
  • mjr art. Józef Stanisław Droba (od III 1931[9])
  • mjr art. Józef Tomasz Porębny (1939)
Oficerowie pułku

Obsada personalna w 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[10][a]:

  • dowódca pułku – płk dypl. Henryk Romiszowski
  • I zastępca dowódcy – ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz
  • adiutant – por. Tadeusz Rojek
  • starszy lekarz medycyny – kpt. dr Stanisław Sawicki
  • lekarz weterynarii – mjr wet. Zygmunt Samuel Krell
  • oficer zwiadowczy – kpt. Jan Michalak
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Józef Tomasz Porębny
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Wincenty Brożych
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por. adm. (art.) Józef Kazimierz Dotkiewicz
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. adm. (art.) Władysław Eustachy Kopański
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Witold Józef Patykowski
  • oficer żywnościowy – vacat
  • w dyspozycji II zastępcy dowódcy – kpt. kontr. Włodzimierz Zarycki
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Zygmunt Komorowski
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Leon Stefan Syski
  • zastępca dowódcy – por. Czesław Henryk Machowski
  • dowódca I plutonu – por. Stanisław Kurpiel
  • dowódca II plutonu – por. Marceli Sobczyński
  • dowódca III plutonu – por. Władysław Bukraba
  • dowódca I dywizjonu – mjr Roman Kałuziński
  • dowódca 1 baterii – kpt. Sławomir Leon Stecki
  • dowódca 2 baterii – por. Jan Jankowski
  • dowódca plutonu – ppor. Antoni Marian Jakubowski
  • dowódca 3 baterii – kpt. Władysław Borowik
  • dowódca plutonu – ppor. Andrzej Marian Kazimierz Zbyszewski
  • dowódca II dywizjonu – mjr Kazimierz Józefowicz
  • dowódca 5 baterii – p.o. ppor. Jan Strusiński
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Wiktor Karol Kapitain
  • dowódca 6 baterii – por. Jan Sieroń
  • dowódca plutonu – ppor. Henryk Marian Śpiewakowski
  • dowódca III dywizjonu – mjr Zygmunt Bodek-Mirski
  • dowódca 7 baterii – por. Antoni Prokop
  • dowódca 8 baterii – kpt. Adam Paulo
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Roman Dębek
  • dowódca plutonu – ppor. Zdobysław Jan Dyszewski
  • odkomenderowany – kpt. Stanisław Koziełł
Obsada pułku we wrześniu 1939 roku

Dowództwo pułku

  • dowódca pułku - ppłk Mieczysław Dunin-Horkawicz
  • adiutant - por. Tadeusz Rojek
I dywizjon
  • dowódca dywizjonu - mjr Roman Kalmiński
  • dowódca 1 baterii - kpt. Sławomir Stecki
  • dowódca 2 baterii - kpt. Kazimierz Józefowicz
  • dowódca 3 baterii - kpt. Adam Paulo
II dywizjon
  • dowódca dywizjonu - kpt Leon Syski
  • dowódca 4 baterii - por. Jan Sieroń
  • dowódca 5 baterii - ppor. Jan Strusiński
  • dowódca 6 baterii - por. Marceli Sobczyński
III dywizjon
  • dowódca dywizjonu - mjr Zygmunt Bodek-Mirski
  • dowódca 7 baterii - por. Stanisław Kurpiel
  • dowódca 8 baterii - kpt. Zygmunt Komorowski[b].
  • dowódca 9 baterii - kpt. Jan Michalak

Kawalerowie Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[12]:

  1. mjr Jan Bokszczanin
  2. płk Jan Maciej Bold
  3. kan. Lucjan Drożdżyński
  4. ppor. Ludwik Jachimczyk
  5. mjr Feliks Kamiński
  6. kpt. Aleksander Kędzior
  7. ognm. Kazimierz Kiełczykowski
  8. ognm. Kazimierz Kocot
  9. kan. Józef Lothole
  10. kpr. Stanisław Małolepszy
  11. bomb. Władysław Miszkiewicz
  12. kpr. Józef Pajewski
  13. ppor. Stanisław Ratajski
  14. por. Edward Stencel
  15. ppor. Zdzisław Straszewicz
  16. kpt. Witold Sztark
  17. plut. Klemens Tomczyk
  18. kpr. Stefan Tomaszewski
  19. kpt. Jerzy Zawisza
  20. por. Wacław Zielonko-Zielonka

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

5 października 1937 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru 2 pal Leg.[13]. 29 maja 1938 roku na Błoniach Krakowskich oddział otrzymał sztandar ufundowany społeczeństwo Kielc[3]. 18 września 1939 roku sztandar zakopany został w lesie koło Celestynowa. Obecnie sztandar przechowywany jest w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[14].

Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczone były na tarczach:

  • w prawym górnym rogu – wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej,
  • w lewym górnym rogu – wizerunek św. Barbary,
  • w prawym dolnym rogu – godło m. Kielc,
  • w lewym dolnym rogu – odznaka pamiątkowa 2 pal Leg.

Na ramionach krzyża kawalerskiego znajdowały się wyhaftowane nazwy i daty ważniejszych bitew pułku:

  • na górnym – „18.VIII.I914 Przegorzały, 11.XI.1918 Warszawa”,
  • na dolnym – „1914–1915 Mołotków, Krzywopłoty, Pisarzowa ,Rafajłowa 1915–1916 Konary, Kostiuchnówka, Stochód”,
  • na lewym – „Rawa Ruska 7.1.1919, Mołodeczno–Mińsk 3.VII – 8.VIII.1919, Berezyna, Borysów 15.V – 6.V1.1920,
  • na prawym – „Pietkowo 29 – 31.VII.1920”[15].
Płomienie do trąbki sygnałowej
 Osobny artykuł: Trąbka sygnałowa.

8 lipca 1923 roku Komitet Obywatelski Ziemi Kieleckiej wręczył dowódcy pułku cztery płomienie do fanfar ufundowane przez mieszkańców Kielc oraz społeczeństwo powiatów: kieleckiego, jędrzejowskiego, włoszczowskiego i opatowskiego.

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 2 pal Leg[16]. Odznaka o wymiarach 43x35 mm ma kształt krzyża maltańskiego o wydłużonych pionowych ramionach, emaliowanych w kolorze białym. Na ramionach krzyża wpisano cyfrę i inicjały „2 PAP LEG”. Na środek krzyża nałożony orzeł państwowy wz. 1927. Dwuczęściowa, wykonana w tombaku srebrzonym. Wykonawcą odznaki był Stanisław Lipczyński z Warszawy[2].

26 października 1937 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór nowej odznaki pamiątkowej 2 pal Leg.[17]. Odznaka o wymiarach 43x35 mm ma kształt krzyża maltańskiego z pionowymi wydłużonymi ramionami. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią. Na środek krzyża nałożona miniatura odznaki II Brygady Legionów Polskich. Na ramionach wpisano numer i inicjały „2 PAL LEG”. Dwuczęściowa - oficerska, wykonana w alpace, emaliowana, łączona dwoma nitami. Wykonawcą odznaki był Stanisław Lipczyński z Warszawy[18].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[11].
  2. Według przydziału mobilizacyjnego kpt. Komorowski był dowódcą baterii w rezerwowym 55 pal, a dowódcą 8 bat 2 pal pozostawał kpt. Władysław Borowik. Na prośbę kpt. Komorowskiego, mocniej związanego z 2 pal dłuższą służbą, za zgodą kpt. Borowika i dowódców pułków, 28 sierpnia obaj oficerowie zamienili się przydziałami

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Galster 1975 ↓, s. 21.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 229.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 274.
  4. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 36 z 31 grudnia 1931 roku, poz. 473.
  5. Kozłowski 1964 ↓, s. 142.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 380.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 386.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 73 z 30 lipca 1924 roku, s. 418.
  9. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 119.
  10. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 721–722.
  11. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  12. Barszczewski 1929 ↓, s. 26.
  13. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 14 z 26 października 1937 roku, poz. 167.
  14. Satora 1990 ↓, s. 276.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 14 z 26 października 1937 roku, poz. 167.
  16. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 18 maja 1929 roku, poz. 158.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 14 z 26 października 1937 roku, poz. 165.
  18. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 230-231.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bolesław Barszczewski: Zarys historii wojennej 2-go pułku artylerii polowej Legionów. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
  • Karol Lucjan Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914 - 1939. Londyn: 1975.
  • Eugeniusz Kozłowski: Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.