2 Warszawska Dywizja Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 2 Warszawskiej Dywizji Piechoty. Zobacz też: 2 Dywizja Piechoty – inne dywizje piechoty z numerem 2.
2 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1943
Rozformowanie 1956
Nazwa wyróżniająca Warszawska
Patron Henryk Dąbrowski
Tradycje
Święto 1 września
Kontynuacja 2 Warszawska Dywizja Zmechanizowana
2 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Antoni Siwicki
Ostatni płk Zbigniew Ohanowicz
Działania zbrojne
przyczółek warecko-magnuszewski
Organizacja
Dyslokacja Częstochowa[1], Kielce
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 1 Korpus Polski w ZSRR
1 Armia Polska w ZSRR
1 Armia WP 9do 1945)
Łódzki OW (do 1946)
Lubelski OW (do 1949)
Krakowski OW (do 1951)
11 Korpus Piechoty(do 1952)
11 Korpus Armijny[1] (do 1956)
Skład 4 pułk piechoty
5 pułk piechoty
6 pułk piechoty
2 pułk artylerii lekkiej
Odznaczenia
Order of the Red Banner.png

2 Warszawska Dywizja Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego (2 DP) – związek taktyczny piechoty ludowego Wojska Polskiego.

Sformowana w Sielcach w 1943 roku[2]. Weszła w skład 1 Armii WP. W sierpniu 1944 walczyła na przyczółku warecko-magnuszewskim. W styczniu 1945 uczestniczyła w walkach o Warszawę, przełamywała Wał Pomorski i wyszła pod Kamień Pomorski. Szlak bojowy zakończyła nad Łabą.

Sztab dywizji stacjonował pierwotnie w Kielcach, a potem w Częstochowie[3]. W 1956 rozformowana[4]. Jej tradycje przejęła 7 Dywizja Piechoty przeformowująca się na zmechanizowany związek taktyczny.

Formowanie[edytuj]

Formowanie jednostki 2 Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego zostało rozpoczęte w pierwszej dekadzie sierpnia 1943, w obozie sieleckim, według etatu Nr 04/500. 30 sierpnia ukazał się pierwszy rozkaz dowódcy dywizji. 2 DP weszła w skład 1 Korpusu Polskiego w ZSRR.

Henryk Dąbrowski, patron 2 WDP
Dziwnówek – tu oddziały dywizji doszły do morza

Struktura organizacyjna dywizji w okresie formowania

11 listopada 1943, w Chutorze Białym, żołnierze złożyli przysięgę wojskową [5]. 11 grudnia w skład dywizji włączono 2 kompanię fizylierek. 26 grudnia dywizja otrzymała sztandar ufundowany przez Związek Patriotów Polskich. Do 31 grudnia nie zakończono formowania i szkolenia dywizji. 1 stycznia 1944 stan ewidencyjny dywizji liczył 8.942 żołnierzy, czyli 80 procent stanu etatowego (11.164 żołnierzy). Stan liczebny koni wynosił 58,7 procent stanu etatowego.

10 stycznia 1944 dywizja ześrodkowała się w rejonie Smoleńska i rozpoczęła marsz przez Wołyń, by 24 lipca 1944 osiągnąć Chełm. W marcu tego roku 2 DP włączona została w skład 1 Armii Polskiej w ZSRR, w lipcu w skład l Armii WP.

7 maja 1944 nakazano rozformowanie 2 samodzielnego dywizjonu przeciwpancernego. 5 czerwca w skład 2 DP włączona została radziecka jednostka artylerii samobieżnej SU-76 i przemianowana na 2 dywizjon artylerii samochodowej.

Marsze i działania bojowe[edytuj]

Brała udział w walkach o przyczółki nad Wisłą w rejonie Puław (lipiec-sierpień 1944), działała na przyczółku warecko-magnuszewskim (sierpień-wrzesień 1944).

Pułki dywizji próbowały też przyjść z pomocą walczącej Warszawie (przyczółek czerniakowski)[6].

W czasie ofensywy styczniowej forsowała Wisłę i brała udział w zajęciu Warszawy (styczeń 1945), przełamała Wał Pomorski i w pościgu doszła do Kamienia Pomorskiego (luty-marzec 1945).

Na podstawie rozkaz ogólnego Nr 060 dowódcy 1 Armii WP z 24 lutego 1945, wydanego w wykonaniu rozkazu Nr 011 Naczelnego Dowództwa Armii Radzieckiej z 19 lutego 1945 dywizja otrzymała nazwę wyróżniającą "Warszawska".

W operacji berlińskiej, po sforsowaniu Odry, prowadząc działania bojowe, doszła do Łaby (kwiecień 1945).

2 Warszawska Dywizja Piechoty zakończyła szlak bojowy 4 maja 1945[5]. W kolejnych miesiącach pełniła służbę okupacyjną na terenie Niemiec. Działając w składzie wojsk okupacyjnych jej sztab stacjonował w Chociebużu.

4 maja 1945 Rada Najwyższa ZSRR odznaczyła Batalion Orderem Czerwonej Gwiazdy za "wzorowe wypełnianie zadań dowództwa w walce z wrogiem przy zdobyciu miast Deutsch Krone, Märkisch Friedland i wykazane przy tym męstwo i odwagę"[7].

1 armia lwp.png Forsowanie odry 1 1945.png Forsowanie odry 2 1945.png Forsowanie odry 3 1945.png
Wal pomorski 1945.png Kanal hohenzollernow 1945.png Operacja berlin 1 1945.png Operacja berlin 2 1945.png

Okres powojenny[edytuj]

Na przełomie lipca i sierpnia 1945 dywizja wróciła do kraju i weszła w skład Okręgu Wojskowego Śląsk. Od 15 lipca 1945 pełniła służbę graniczną na odcinku granicy południowej między Paczkowem, a Cieszynem. Sztab dywizji rozlokował się w Koźlu.

We wrześniu 1945 została przesunięta w obszar OW – VI (Łódź), a jej jednostki zakwaterowano w Kielcach, Częstochowie, Radomiu i Piotrkowie Trybunalskim.

Tutaj też nastąpiło przejście 2 WDP na etat pokojowy. Dostosowano struktury organizacyjne do nowych zadań i warunków działania, przy możliwie największym obniżeniu liczebności wojska.

Chociebuż – w tym mieście pełniła dywizja służbę okupacyjną

W 1949 poszczególne oddziały i pododdziały dywizji rozmieszczone były w garnizonach:

  • Dowództwo 2 Dywizji Piechoty w Kielcach przy ul. Kapitulnej 4
  • 4 Pułk Piechoty w Kielcach przy ul. Wojska Polskiego 57
  • 5 Kołobrzeski Pułk Piechoty w Piotrkowie (JW 1228)
  • 6 pułk piechoty w Częstochowie przy ul. Sabinowskiej 64
  • 2 pułk artylerii lekkiej w Radomiu (JW 1258)
  • 2 dywizjon artylerii przeciwpancernej w Radomiu (JW 2431)
  • 2 batalion saperów w Kielcach

Na podstawie rozkazu Nr 0099/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 września 1950 r. 2 Dywizja Piechoty miała zostać przeformowana w 2 Terytorialną Dywizję Piechoty, a jej składzie miały być sformowane nowe pododdziały:

  • 30 Batalion Sanitarny (JW 3904)
  • 14 Bateria Artylerii Przeciwlotniczej (bez numeru)
  • 32 Kompania Obrony Przeciwchemicznej (bn)
  • 23 Kompania Zwiadu (bn)
  • 56 Kompania Samochodowo-Transportowa (bn)[8]

Na podstawie rozkazu Nr 024/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 marca 1951 r. anulowano rozkaz o przeformowaniu 2 DP według etatów terytorialnej dywizji piechoty i sformowaniu w jej składzie nowych pododdziałów oraz nakazano utrzymać oddziały na dotychczasowych etatach dywizji piechoty z 14 września 1949[9].

17 maja 1951 wydany został rozkaz w sprawie przeniesienia 2 DP na etaty dywizji piechoty typu B "konna mała" z jednoczesnym włączeniem w skład 11 Korpusu Piechoty [10].

W 1952 dywizja wchodziła w skład 11 Korpusu Armijnego z Gliwic.

  • Dowództwo 2 Dywizji Piechoty w Częstochowie przy ul. Kościuszki 6, a później ul. Śląskiej (JW 1615)
  • 4 Pułk Piechoty w Kielcach (JW 2729)
  • 6 Pułk Piechoty w Częstochowie (JW 1598)
  • 36 Pułk Piechoty w Lublińcu (JW 1784)
  • 37 Pułk Artylerii Lekkiej w Tarnowskich Górach (JW 2945)
  • 11 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej w Tarnowskich Górach (JW 2982)
  • 24 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej w Lublińcu (JW 2133)
  • 2 Batalion Saperów w Kielcach (JW 2732)
  • 18 Batalion Łączności w Częstochowie (JW 2510)

Rozkazem Nr 0026/0rg. Ministra ON z 2 września 1956 roku Dywizję rozformowano ( bez 6 pp, 36 pp i 24 daplot)[11].

Jednocześnie 7 Łużycka Dywizja Piechoty została przeformowana na zmechanizowany związek taktyczny oraz przejęła sztandar i tradycje 2 DP z jednoczesną zmianą nazwy na 2 Warszawską Dywizję Zmechanizowaną im gen. Henryka Dąbrowskiego. Dywizja przejęła też nie rozformowane oddziały 2 DP.

Dowódcy dywizji[edytuj]

  • płk Antoni Siwicki (od 15 sierpnia 1943 – 18 września 1944)
  • płk Jan Rotkiewicz (od 18 września 1944 – 19 marca 1945)
  • płk Dionizy Surzyc (19 marca 1945 – styczeń 1946)
  • płk Stanisław Kupsza styczeń 1946 – wrzesień 1948
  • płk Józef Bielecki (1 października 1948 – 25 września 1949)
  • płk Emil Cimura (25 września 1949 – 20 czerwca 1950)
  • ppłk Arseniusz Wadejko (1953 – 1955)
  • ppłk Artur Raginia (1955 – 1956)
  • płk Zbigniew Ohanowicz (1956)

Przypisy

  1. a b Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960. s. 429.
  2. Kazimierz Sobczak (red.): Encyklopedia II wojny światowej. s. 36.
  3. Częstochowa, ul. Śląska
  4. Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy. s. 185.
  5. a b Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny s. 132 - 135
  6. Według Lecha Kowalskiego w "Generał ze skazą" pozorowały próby przyjścia z pomocą Warszawie (wrzesień 1944). "
  7. Organizacja i działania bojowe ... s. 365.
  8. Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960.... s. 148.
  9. Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960.... s. 149.
  10. Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960.... s. 150.
  11. Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy. s. 139.

Bibliografia[edytuj]

  • Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 - 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
  • Józef Margules, Drugie dywizje w bojach o Polskę 1776-2000, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2003, ​ISBN 83-11-09575-2​.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, T. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego: formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1965.
  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960: skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943-1945. Wybór materiałów źródłowych, tom I, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958.