2 Wileńska Brygada Armii Krajowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 Brygada AK
Ilustracja
Tablica w kościele[a]
Historia
Państwo  Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1944
Nazwa wyróżniająca Wileńska
Dowódcy
Pierwszy kpt. Wiktor Korycki ps. „Kaziuk”[1]
Działania zbrojne
Operacja Ostra Brama
Organizacja
Rodzaj wojsk partyzantka
Podległość Zgrupowanie nr 2 Okręgu Wilno

2 Wileńska Brygada Armii Krajowej — polski oddział partyzancki Okręgu Wilno Armii Krajowej.

Sformowana 3 lipca 1944 w Sawkiszkach w okolicach Korwia.

Brygada ta była najmłodszą formacją Armii Krajowej na terenie Wileńszczyzny i przetrwała do dnia rozbrojenia przez Sowietów 18 lipca tego samego roku. W lipcu 1944 liczyła ok. 400 partyzantów[2].

W okresie od 8 do 11 lipca 1944 brygada została czasowo przydzielona do Zgrupowania nr 2. 12 lipca odeszła do macierzystego Zgrupowania nr 1[3].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Brygada formowana została na bazie siatki AK zorganizowanej przez inspektora łącznikowego, Stanisława Symonowicza "Kalinę".

Podlegały mu następujące rejony[b]

  • rejon Rzesza – komendant "Walter",
  • rejon Mejszagoła – komendant "Dąb",
  • rejon Podbrzezie – komendant "Kumkor",
  • rejon Pozelwie (na terenie Litwy) – komendant "Żmogus",
  • rejon Malaty (na terenie Litwy) – komendant "Longinus".

Ze względu na bliskość Wilna mobilizacja Brygady przeprowadzono w okresie bezpośrednio poprzedzającym operację "Ostra Brama". Została sformowana w pierwszych dniach lipca 1944. Początkowo liczyła ok. 400 ludzi. W końcowej fazie operacji posiadała ok. 1000 żołnierzy[4].

Walki brygady[edytuj | edytuj kod]

Niemenczynek i Korwie

5 lipca brygada stoczyła potyczkę z białoruską policją i Niemcami. Na szosie Zołsy – Niemenczynek maszerowała kolumna ok. 200 policjantów i 50 Niemców uzbrojonych w karabiny maszynowe. Uderzenie na Niemenczynek rozerwało kolumnę. Grupa Niemców i część policjantów wycofała się w kierunku Korwi. Oddział Czesława Plejewskego "Strasburgera" uderzył na pałac Korwi, gdzie zatrzymało się dowództwo niemieckie. "Strasburger" po ostrej wymianie ognia "wynegocjował" poddanie się Niemców i białoruskiej policji. Wzięto około 100 jeńców. Zdobyto 4 ciężkie karabiny maszynowe. Po akcji nadjechały jeszcze dwa ciężkie samochody wyładowane uzbrojonymi Niemcami – zostały rozbite.

Pod Wilnem

Od 3 do 11 lipca 2 Brygada wchodziła w skład 2 Zgrupowania "Węgielnego". Podczas marszu w kierunku Wilna, na odcinku szosy Kalwaria – Wanagienia, Brygada wsparła Brygadę "Juranda". W efekcie Niemcy zrezygnowali z walki i przebili się w kierunku na Prusy. Następnie brygada została skierowana do walki przeciw oddziałom niemieckim szukającym dróg wyjścia z Wilna na odcinku od szosy Mejszagolskiej do szosy Podbrzeskiej.

Gładkiszki

Rankiem 10 lipca ubezpieczenie zameldowało o przemarszu artylerii niemieckiej. Brygada rozbroiła Niemców bez oporu z ich strony. Zdobyto 4 haubice, kilka karabinów maszynowych, automaty, karabiny, pistolety, lornetki, mapy, prowiant oraz kilkadziesiąt koni kawaleryjskich, wierzchowych. Po południu do sztabu brygady przybyła grupa oficerów z dowództwa odcinka operacyjnego wojsk sowieckich. Dokonano uzgodnień co do przyszłych działań. Jeńców niemieckich przekazano Rosjanom. O zmroku brygada została zluzowana przez 4 Brygadę, a sama pomaszerowała w rejonie Gulbin i dalej do rejonu koncenytracji wszystkich brygad Okręgu Wileńskiego AK.

Rozbrojenie[edytuj | edytuj kod]

12 lipca brygada osiągnęła rejon w okolicach jeziora Gulbińskiego

W Kojranach nastąpił kilkudniowy postój. Dowódca brygady "Wiktor" został wzywany na odprawę do "Wilka". Na odprawę pojechał jednak zastępca mjr Makowski. Około północy łącznik powiadomił dowództwo brygady o internowaniu dowódców i rozkaz o wymarszu w kierunku lasów Jaszuńskich.

Brygada miała pełnić rolę ariergardy. O wschodzie słońca nad brygadą przelatywały samoloty radzieckie. Przybyli też łącznicy – oficer polski i podoficer radziecki, którzy przekazali rozkaz zatrzymania kolumny i składania broni. W wyniku słownych perswazji i przekonywania brygada złożyła broń[potrzebny przypis].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Tablica poświęcona 2 Wileńskiej Brygadzie Armii Krajowej w Kościele pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej w Szczecinie
  2. Rejon w zasadzie odpowiadał terytorialnie przedwojennym gminom

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]