2 Wileńska Brygada Armii Krajowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
2 Brygada AK
Ilustracja
Tablica w kościele[a]
Historia
Państwo  Polskie Państwo Podziemne
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1944
Nazwa wyróżniająca Wileńska
Dowódcy
Pierwszy kpt. Wiktor Korycki ps. "Kaziuk"
Działania zbrojne
Operacja Ostra Brama
Organizacja
Rodzaj wojsk partyzantka
Podległość Zgrupowanie nr 2 Okręgu Wilno

2 Wileńska Brygada Armii Krajowej — polski oddział partyzancki Okręgu Wilno Armii Krajowej.

Sformowana 3 lipca 1944 w Sawkiszkach w okolicach Korwia.

Brygada ta była najmłodszą formacją Armii Krajowej na terenie Wileńszczyzny i przetrwała do dnia rozbrojenia przez Sowietów 18 lipca tego samego roku. W lipcu 1944 liczyła ok. 400 partyzantów[1].

W okresie od 8 do 11 lipca 1944 brygada została czasowo przydzielona do Zgrupowania nr 2. 12 lipca odeszła do macierzystego Zgrupowania nr 1[2].

Geneza[edytuj]

Brygada formowana została na bazie siatki AK zorganizowanej przez inspektora łącznikowego, Stanisława Symonowicza "Kalinę".

Podlegały mu następujące rejony[b]

  • rejon Rzesza - komendant "Walter",
  • rejon Mejszagoła - komendant "Dąb",
  • rejon Podbrzezie - komendant "Kumkor",
  • rejon Pozelwie (na terenie Litwy) - komendant "Żmogus",
  • rejon Malaty (na terenie Litwy) - komendant "Longinus".

Ze względu na bliskość Wilna mobilizacja Brygady przeprowadzono w okresie bezpośrednio poprzedzającym operację "Ostra Brama". Została sformowana w pierwszych dniach lipca 1944. Początkowo liczyła ok. 400 ludzi. W końcowej fazie operacji posiadała ok. 1000 żołnierzy[3].

Walki brygady[edytuj]

Niemenczynek i Korwie

5 lipca brygada stoczyła potyczkę z białoruską policją i Niemcami. Na szosie Zołsy - Niemenczynek maszerowała kolumna ok 200 policjantów i 50 Niemców uzbrojonych w karabiny maszynowe. Uderzenie na Niemenczynek rozerwało kolumnę. Grupa Niemców i część policjantów wycofała się w kierunku Korwi. Oddział Czesława Plejewskego "Strasburgera" uderzył na pałac Korwi, gdzie zatrzymało się dowództwo niemieckie. "Strasburger" po ostrej wymianie ognia "wynegocjował" poddanie się Niemców i białoruskiej policji. Wzięto około 100 jeńców. Zdobyto 4 ciężkie karabiny maszynowe. Po akcji nadjechały jeszcze dwa ciężkie samochody wyładowane uzbrojonymi Niemcami - zostały rozbite.

Pod Wilnem

Od 3 do 11 lipca 2 Brygada wchodziła w skład 2 Zgrupowania "Węgielnego". Podczas marszu w kierunku Wilna, na odcinku szosy Kalwaria - Wanagienia, Brygada wsparła Brygadę "Juranda". W efekcie Niemcy zrezygnowali z walki i przebili się w kierunku na Prusy. Następnie brygada została skierowana do walki przeciw oddziałom niemieckim szukającym dróg wyjścia z Wilna na odcinku od szosy Mejszagolskiej do szosy Podbrzeskiej.

Gładkiszki

Rankiem 10 lipca ubezpieczenie zameldowało o przemarszu artylerii niemieckiej. Brygada rozbroiła Niemców bez oporu z ich strony. Zdobyto 4 haubice, kilka karabinów maszynowych, automaty, karabiny, pistolety, lornetki, mapy, prowiant oraz kilkadziesiąt koni kawaleryjskich, wierzchowych. Po południu do sztabu brygady przybyła grupa oficerów z dowództwa odcinka operacyjnego wojsk sowieckich. Dokonano uzgodnień co do przyszłych działań. Jeńców niemieckich przekazano Rosjanom. O zmroku brygada została zluzowana przez 4 Brygadę, a sama pomaszerowała w rejonie Gulbin i dalej do rejonu koncenytracji wszystkich brygad Okręgu Wileńskiego AK.

Rozbrojenie[edytuj]

12 lipca brygada osiągnęła rejon w okolicach jeziora Gulbińskiego

W Kojranach nastąpił kilkudniowy postój. Dowódca brygady "Wiktor" został wzywany na odprawę do "Wilka". Na odprawę pojechał jednak zastępca mjr Makowski. Około północy łącznik powiadomił dowództwo brygady o internowaniu dowódców i rozkaz o wymarszu w kierunku lasów Jaszuńskich.

Brygada miała pełnić rolę ariergardy. O wschodzie słońca nad brygadą przelatywały samoloty radzieckie. Przybyli też łącznicy - oficer polski i podoficer radziecki, którzy przekazali rozkaz zatrzymania kolumny i składania broni. W wyniku słownych perswazji i przekonywania brygada złożyła broń[potrzebny przypis].

Uwagi

  1. Tablica poświęcona 2 Wileńskiej Brygadzie Armii Krajowej w Kościele pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej w Szczecinie
  2. Rejon w zasadzie odpowiadał terytorialnie przedwojennym gminom

Przypisy

Bibliografia[edytuj]